Қойманы басқару жүйесін кешенді автоматтандыру — тауарлардың орын ауыстыруын бақылауды жеңілдететін үдеріс. Заманауи бағдарламалық және аппараттық инфрақұрылымның арқасында қолда бар артикулдардың саны туралы нақты деректер алуға, қалдықтар көлемін есептеуге, қайтарымдармен жұмыс істеуге және болашақ тапсырыстарды барынша тиімді жоспарлауға болады. Қойма операциялары күрделілігімен ерекшеленеді. Кәсіпорынның өнімді жұмысын ұйымдастыру үшін басшыларға тәртіп орнатуға және соған қатысты ақпаратты мұқият жүйелеуге қаржы жұмсауға тура келеді. Мұндай міндеттерді арнайы бағдарламалық қамтамасыз етусіз шешу қиын, әсіресе шын мәнінде нәтижелі әрі қатесіз жұмыс туралы сөз болса.
Автоматтандырудың өзектілігі
Қойма қызметкерлері күн сайын көптеген міндетті атқарады. Олар дайын өнімді қоймаға орналастырады, оның қауіпсіз сақталуын қамтамасыз етеді, тиеу-түсіру жұмыстарын жеделдетеді, шикізат материалдарын дайындайды, қалдықтарды қайта өңдеуге жібереді және түсімдерді есепке алады.
Компания дамыған сайын тауар айналымы да артады. Мамандар не жылдамырақ жұмыс істеуге (бұл қателіктерге әкелуі мүмкін), не жұмыс үдерісін оңтайландыруға мәжбүр болады. Екінші нұсқа тиімдірек: ол тапсырыстарды қысқа мерзімде қабылдап, өңдеуге және сонымен бірге қызмет көрсету сапасын арттыруға мүмкіндік береді.
Бағдарламалық-аппараттық инфрақұрылымы жоқ қойманың мәселелері
Автоматтандырылмаған қойма кешенінің қызметкерлері қандай қиындықтарға тап болатынын қарастырайық. 
Ұзақ өңдеу
Ірі қоймалардың персоналы күн сайын мыңдаған міндетті шешеді. Олардың әрқайсысына, мысалы, үш секундтық кідіріс қосылса, бұл коммерциялық сәтсіздікке ұласады. Тапсырыс берушілердің бәрі бірдей тауарын тәуліктеп күтуге дайын емес, әсіресе бәсекелестер әлдеқайда жылдам жұмыс істесе.
Алмастыру қиын мамандар
Қойма шаруашылығында есепті автоматтандыру жүйесінің негізгі мақсаттарының бірі — нақты адамдарға да, белгілі бір шешімдерге де қатаң тәуелділікті жою. Бір адамның демалысқа шығуы немесе жұмыстан кетуі өнімділікке әсер етсе, компания жұмысының тиімділігі төмендейді.
Адами фактор
Жұмыс барысында кәсіпқойлардың өзі де қателеседі, әсіресе балансында таңбалауы ұқсас жүздеген тауар болса. Ал компьютер барлық тауар позициясын еш қиындықсыз өңдейді.
Қалдықтар мен мерзімі өткен тауарлардан болатын шығындар
Тез бұзылатын өнімдердің орналастырылуын бақылау тек персоналға жүктелсе, өнімнің жарамдылық мерзімін қадағалау қиынға соғады немесе шамадан тыс сатып алу салдарынан тауардың бір бөлігі сатылмай қалады. Екі жағдайда да кәсіпкер едәуір қаражатынан айырылады.

Қойманы қалай автоматтандыруға болады және автоматтандырудың артықшылықтары қандай
Қойманың жұмысын жеке қажеттіліктерге сай іріктелген бағдарламалық-аппараттық кешеннің көмегімен оңтайландыруға болады. Мұндай инфрақұрылым мына бизнес-үдерістерді жеделдетуге көмектеседі:
- тауарларды қаптау және қаптамадан шығару, сондай-ақ тиеу және түсіру;
- өнімді паллеттеуге дейін және одан кейін орын ауыстыру;
- тауар-материалдық құндылықтарды аймақтар арасында тасымалдау;
- таразыға тартуды және басқа да өлшеулерді ұйымдастыру;
- жарамдылық мерзімін, сапаны және тауар сұрыптарының шатасуын қадағалау.
Заманауи құрылғылар тіпті өнімдерді сақтау жағдайларының түрлі көрсеткіштерін де қадағалауға мүмкіндік береді. Олар ауаның ылғалдылығы мен температурасын үздіксіз бақылап, бір мезгілде климаттық жабдыққа пәрмен береді.
1С-те қойма логистикасын автоматтандыру
Бағдарлама персоналдың қателесу қаупін болдырмауға көмектеседі және қызметкерлердің жұмыс тиімділігін арттырады. Дәл осындай функцияларды «Клеверенс» компаниясының бағдарламалық қамтамасыз етуі де атқарады, әрі аналитикаға, есептілік жүргізуге, электрондық құжат айналымына, кадрлық ауыстыруларға, басқарудың жаңа элементтерін енгізуге және т.б. арналған құралдарға қол жеткізуге мүмкіндік береді.
Үздіксіз түгендеу функциясы
Бұл — ірі және шағын кәсіпорындардағы өндірістік қоймаларды автоматтандырудың кез келген құралының негізгі опцияларының бірі. Ол тауар қалдықтарын бақылауды ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Оның үстіне мамандар көлемдер мен артикулдарды көріп қана қоймай, тиеп жөнелту барысында олардың тізіміне өзгерістер енгізе алады. Мұндай функционалды пайдаланғанда адами факторға байланысты қателіктер қаупі нөлге дейін азаяды. Кез келген сәйкессіздік анықталса, бағдарлама оны өз бетінше талдап, жауапты маманға хабар жібереді. Мәселелер тез шешіліп, қызмет көрсету сапасына әсер етпейді.
Жұмысты оңтайландыру қандай компанияларға өзекті
Іс жүзінде — барлығына. Дегенмен күнделікті бизнес-үдерістерді оңтайландыру әсіресе мына кәсіпорындар үшін өзекті:
- тауар сақталатын үй-жайлары мыңдаған шаршы метрді алып жатқан;
- күн сайын жүздеген тапсырысты өңдейтін және тауар айналымы одан әрі өсуі күтілетін;
- жұмыс міндеттерін орындауға 10-нан астам қызметкер тартқан.
Сондай-ақ ассортиментінде 500-ден астам артикул бар компанияларға да қызметті автоматтандыру өзекті болады.
Қоймадағы есепті автоматтандыру үшін не қажет: негізгі технологиялар
Қойма жұмысын оңтайландырудың басты әдістемесі WMS (ағылш. Warehouse Management System) деп аталады. Ол қолда бар барлық позицияның деректер базасын жинауға, жекелеген ТМҚ-ның орын ауыстыруын қадағалауға, адрестік сақтауды ұйымдастыруға және RFID белгілерінің көмегімен үдерістерді жеделдетуге мүмкіндік береді.
Балансқа қабылдау
Түскен өнім штрихкод оқылғаннан кейін деректер базасына бірден енгізіліп, онда көрініс табады. Қалдықтарды қайта санауда ешқандай қиындық болмайды — машина қателеспейді.
Қоймалау және сақтау
Қоймадағы автоматтандырылған жұмысқа арналған есеп және басқару жүйесі қораптарды қандай ретпен орналастыру керектігін, жақын арада босайтын ұяшықтардың қайда екенін және бір тапсырыс берушіге тиесілі тауарлардың қайда қойылғанын көрсетеді.
Жинақтау және жөнелту
Технология жүкқұжаттар бойынша позицияларды жинау, үлкен аумақта жүрудің оңтайлы бағытын таңдау, ТМҚ сапасын және даналап қаптауды бақылау сияқты күнделікті жұмыстарды айтарлықтай жеделдетіп, жеңілдетеді. Жүйемен өзара әрекеттесу үшін мамандар тағып жүруге арналған бекіткіштері және жоғары ажыратымдылықты экрандары бар шағын мобильді деректер жинау терминалдарын пайдаланады.
Кәсіпорындардағы қойма есебі үдерістерін автоматтандыру жүйелері: енгізу қиындықтары
Ірі қойманың жұмысын оңтайландыру оңай емес. Бұған мына қиындықтар себеп болуы мүмкін:
- Қызметкерлердің жаңа технологиялар мен компьютерлік бағдарламаларды меңгергісі келмеуі.
- Жаңғыртуға бюджет қаражатының жетіспеуі.
- Жабдықты сатып алып, жұмыс үдерістеріне іске қосу керек болатын қатаң мерзімдер.
Оңтайландырудың артықшылықтары
WMS форматындағы заманауи қосымшалардың көптеген техникалық және пайдалану артықшылықтары бар:
- Қойма алаңдарын ұтымды пайдалануға мүмкіндік береді.
- Тауар-материалдық құндылықтардың кез келген орын ауыстыру фактісін және олардың сапалық сипаттамаларын қадағалауға мүмкіндік береді.
- Құжат айналымын тиімдірек әрі күнделікті жұмыста қарапайым етеді.
- Персоналды басқарудың жаңа құралдарын ұсынады, компанияға тарату орталығының функцияларын атқаруға көмектеседі және т.б.
Мұндай цифрлық инфрақұрылымды бухгалтерлік есеп жүргізуге арналған мамандандырылған бағдарламалармен оңай үйлестіруге болады.
Жабдықтар және штрихкодтауды ұйымдастыру
Штрихкодтар мен RFID белгілері — қойма жұмысын оңтайландырудың басты құрамдас бөліктері. Бұл — портативті деректер жинау терминалдары, заттаңба принтерлері мен сканерлер жабдықталған екі түрлі технология. Желілік құрылғылардың да рөлі зор — олар қойманың бүкіл аумағын Wi-Fi желісімен тығыз қамтиды. Сигнал кез келген кедергіден (мысалы, толы стеллаждардан) өтіп, қызметкерлерді интернетке қолжетімділікпен қамтамасыз етуі тиіс.
Қоймаларды автоматтандыру шешімдерінің түрлері
Ресейде WMS өнімдерінің нарығы 90-жылдары-ақ қалыптаса бастаған. Сондықтан қазір онда ресейлік және шетелдік әзірлеушілердің көптеген сапалы қосымшалары бар. Барлық пакетті шартты түрде үш үлкен топқа бөлуге болады:
- Қораптық жүйелер — кілтке дейін жылдам іске қосылады, функционалы шағын, жеке баптауларға мүмкіндік аз.
- Бапталатын архитектуралар — ерекше бизнес-міндеттерді шешу үшін қолданылады.
- Тапсырыс бойынша әзірленген шешімдер — қымбат, бірақ жеке қажеттіліктер үшін маңызды көптеген опциясы бар.
Мысал ретінде қойма жұмысын оңтайландыруға арналған ресейлік бағдарламалық қамтамасыз етуді — «Клеверенс» компаниясының «Склад-15» өнімін келтіруге болады.
Лайықты бағдарламаны таңдау және енгізу
WMS таңдағанда бірқатар факторға назар аудару керек: құны, архитектурасы, есеп және басқару функцияларының болуы, интеграциялық мүмкіндіктері, жеке пысықтаулар және т.б. Лайықты өнім таңдалғаннан кейін мына әрекеттерді орындау қажет:
- Нормативтік-анықтамалық ақпаратты дайындау.
- Бағдарламаны орнатып, базалық опцияларды таңдау.
- Функционалдың жұмысын техникалық тапсырмаға сәйкес реттеу.
- Тауар есебі жүйесімен деректер алмасу арналарын құру.
- Құрылғылар арасындағы байланыс сапасын тексеру.
- Қызметкерлерді оқыту.
- Кешенді тестілеу мен тексерістерді ұйымдастыру.
Кейін инфрақұрылымды сүйемелдеп, қолдап отыру қажет. Кейде коммерциялық тұрғыдан маңызды деректерді қорғауға бағытталған қосымша шаралар кешенін жүргізу маңызды.
Cleverence компаниясының «Склад 15» бағдарламасы тауар топтарына арналған бірнеше нұсқада шығарылады:
Склад 15 ПРОДУКТОВЫЙ296 000 ₸
Склад 15 ВЕЩЕВОЙ236 000 ₸
Склад 15 + ШИНЫ236 000 ₸
Склад 15 + ФОТО340 000 ₸
Склад 15 + ПАРФЮМ236 000 ₸
Склад 15 + МОЛОКО236 000 ₸
Склад 15 + Пиво122 000 ₸
Склад 15 + Вода236 000 ₸
Склад 15 + Велосипеды191 000 ₸
Склад 15 + Кресла-коляски122 000 ₸
Қойманы автоматтандыру мысалдары
Оңтайландырылған қойма шаруашылығы үйлесімді жұмыс істеп, тапсырыстарды жылдам әрі қатесіз береді. Осындай нәтижеге жету үшін лайықты бағдарламалық және аппараттық шешімдерді енгізу қажет.
Дайын өнімді сақтау
Жұмысты ұйымдастырудың басты құралы — функционалы кең WMS. Бағдарламалық шешімнің интерфейсі ыңғайлы болуы, мобильді басып шығаруды қолдауы, таңбалаумен және радиотерминалдық техникамен жұмыс істей алуы, тауарлардың орналасуын басқаруы және өнімнің жарамдылық мерзімін анықтауы тиіс.
Сондай-ақ бағдарлама лифтілер мен тік элеваторларды басқаруға қосыла алады. Тапсырыстар орындауға автоматты түрде қабылданатындықтан, персоналдың жұмысы жеңілдейді.
Көтерме партиялармен қалай жұмыс істеу керек
Көтерме саудаға арналған қоймада өндіріс пен үдерістерді автоматтандыру бірегей модульдері бар арнайы WMS орнатуға да мүмкіндік береді:
- өтінімдер түскенде тауарларды резервтеу;
- партиялық есеп;
- өнімді берілген критерийлер мен сипаттамалар бойынша сұрыптау;
- баға парақтарының форматтарын баптау;
- құжат айналымын бақылау;
- есеп бланкілерін лезде жаңарту;
- таңбалаумен жұмыс опциясы.
Ақпараттың қорғалуын қамтамасыз ету үшін түрлі бұлттық технологияларды пайдаланған жөн.
Шағын қойма және түгендеу мәселелерін шешу
Шағын қоймаларды оңтайландыру әлдеқайда оңай. Ол үшін өткізу және есептен шығару бойынша тауар есебі операцияларын тіркеуді жолға қойып, адрестік сақтау жүйесін, штрихкодтарды қолдауды және «1С:Предприятие» платформасымен ақпарат алмасуды баптауды ұйымдастыру жеткілікті.
Дүкендегі қойма операцияларын автоматтандыру
Бизнес-үдерістерді оңтайландыру үшін мыналарды іске асыру қажет:
- ассортименттік матрицаны есептеудің ыңғайлы тәсілдері;
- категориялық менеджмент жұмысы;
- қорларды басқару және жеткізілімдерді талдау функциялары;
- баға белгілеу мен жеңілдіктерді есептеу модульдері;
- жарнамалық науқандар өткізуге арналған құралдар және т.б.
Бұдан бөлек, төлемді кейінге қалдыру, бөліп төлеу және алдын ала төлеу сияқты банктік және қаржылық операциялармен жеке интеграциялар қажет болады.
Шина жөндеу шеберханасының материалдарын сақтауға арналған үй-жайлар
Мұндай қоймаға да WMS қажет, бірақ өзіндік ерекшеліктерімен. Мұнда бағдарламалық шешім ағымдағы және көрсетілген қызметтерді есепке алу, шығын материалдарының тізімін жасау, қалдықтарды бақылау, клиенттермен CRM форматында өзара әрекеттесу және кассалық жабдықты баптау міндеттерін шешуі тиіс.
Қорытынды
Қойма кешенінің жұмысын автоматтандыру жүйесі әртүрлі болуы мүмкін. Мұнда бәрі кәсіпорын алдында тұрған нақты міндеттерге байланысты. Шын мәнінде, орнатқан бойда жұмыс істейтін әмбебап шешімдер болмайды. Кез келген WMS-ті нақты міндеттер ауқымын ескере отырып, өз қажеттілігіңізге қарай жөндеп, баптау керек. Мұны бағдарламалық қамтамасыз етуді жеткізетін компанияның менеджерлерімен кеңескеннен кейін жасаған жөн.
Сұрақтар мен жауаптар
Қойманы қашан автоматтандыру керек?
Қойма жұмысында мына төрт мәселенің бірі туындаса: тапсырыстарды өңдеу мерзімінің ұзақтығы, алмастыру қиын персоналдың болуы, адами фактордан туындайтын жүйелі қателіктер және қалдықтар мен мерзімі өткен тауарлар салдарынан шығындардың өсуі.
Автоматтандыру арқылы қорларды басқару тиімділігін арттыруға бола ма?
Иә, қорларды сауатты жұмсау, аймақтарға бөлу, сақтау жағдайлары мен мерзімдерін есепке алу, сондай-ақ адрестік сақтау арқылы. Алайда бұл міндетті шешу үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді таңдап, адамдарды жаңа қосымшалармен жұмыс істеуге үйрету қажет болады.
Қойма жұмысын автоматтандыру үшін не қажет?
Бағдарламалық және аппараттық қамтамасыз ету, сондай-ақ қызметкерлерге арналған арнайы оқу курсы. Нарықта WMS форматындағы өнімдер де, оларға қажетті техника да көп. Таңдауды өз міндеттеріңіз бен қажеттіліктеріңізді ескере отырып, жеке жасаған жөн.



