«Біз 1С сатып алдық, бірақ бухгалтер қоймашымен бір уақытта кіре алмайды» — бізге жиі түсетін қоңырау. Себебі әрдайым дерлік біреу: бағдарлама сатып алынған, ал қосымша жұмыс орындары алынбаған. 1С лицензиялауы қисынды құрылған, бірақ үйренбеген адам бюджет кезеңінде оңай қателеседі.
Әрі қарай ретімен: жеткізілімге не кіреді, жұмыс орны деп не саналады, серверлік лицензия қашан керек және мұның бәрін сатып алғаннан кейін емес, оған дейін қалай есептеу керек.
Жеткізілімге не кіреді
Бағдарламаның негізгі жеткізілімі — үш нәрсе:
- «1С:Предприятие 8» платформасы — бәрі жұмыс істейтін орта;
- конфигурация — қолданбалы шешімнің өзі: бухгалтерия, сауда, жалақы;
- бір жұмыс орнына лицензия — бір пайдаланушының бағдарламада жұмыс істеу құқығы.
Яғни сатып алғаннан кейін базада бір адам жұмыс істей алады. Қалғандарының бәріне қосымша клиенттік лицензиялар қажет.
Клиенттік лицензиялар
Клиенттік лицензия бір жергілікті желі шегінде жұмыс орындарының санын арттырады. Олар жиынтықпен сатылады: бір жұмыс орнына, 5, 10, 20, 50 және одан көп орынға.
Екі маңызды ереже.
- Қызметкерлер саны емес, бір мезгілде жұмыс істеу саналады. Компанияда 12 адам болса, бірақ базада бір уақытта ең көбі 6-уы отырса — сізге 12 емес, 6 лицензия керек.
- Лицензия конфигурацияға байланбаған. Бір клиенттік лицензиялар бухгалтерияда да, саудада да жұмыс істейді — базалар бір желіде тұрса.
Бірақ есіңізде болсын: сеанс — бұл компьютер алдындағы адам ғана емес. Веб-клиент, үйдегі ноутбуктен қосылу, сайтпен немесе кассамен алмасуға арналған бөлек сеанс та лицензияны алады. Сондықтан есепте шағын қор артық болмайды.
Серверлік лицензия қашан қажет
База жұмысының екі нұсқасы бар:
- Файлдық. База ортақ бумада жатады, бағдарлама файлға тікелей жүгінеді. Шағын базалар мен бірнеше пайдаланушыға қолайлы. Серверлік лицензия қажет емес.
- Клиент-серверлік. «1С:Предприятие» сервері мен ДҚБЖ (әдетте PostgreSQL немесе MS SQL) жұмыс істейді. База жүктемені көтереді, жылдамырақ әрі қауіпсізірек жұмыс істейді. Серверлік лицензия қажет.
Клиент-серверлік нұсқаға пайдаланушы саны бес-жетіден асқанда, база өскенде және кешкі «тұрып қалулар» жұмысқа кедергі бола бастағанда көшкен жөн. Белгілері туралы толығырақ — «1С баяулайды: диагностика тексеру парағы» мақаласында.
Шағын компанияларға үнемді нұсқа бар — 1С:Предприятие 8.3. Сервер МИНИ. Ол «1С:Предприятие» режимінде бес сеанстан аспайтын және «Конфигуратор» режимінде тағы бір сеанстың іске қосылуын қамтамасыз етеді — барлығы алты қосылым, олардың әрқайсысы клиенттік лицензияны талап етеді. Кластерде бұл кезде бір ғана жұмыс сервері бола алады.
Пайдаланушы көбірек болса, толыққанды ПРОФ серверлік лицензиясы алынады, оның ішінде 64 разрядты нұсқа.
Бағдарламалық па, аппараттық па
| Қорғаныс | Қалай көрінеді | Артықшылығы | Кемшілігі |
|---|---|---|---|
| Бағдарламалық | Пин-код, компьютер параметрлеріне байлау | USB-порт қажет емес, бос порты жоқ ноутбуктер мен серверлерге ыңғайлы | Жабдық ауысқанда лицензияны қайта белсендіру керек |
| Аппараттық | USB-кілт | Басқа компьютерге оңай көшеді — кілтті ауыстырып қойдыңыз | Кілтті жоғалтуға, сындыруға болады, бос порт керек |
2011 жылғы қазаннан бастап лицензиялар бағдарламалық қорғаныспен шығарылады. Тәжірибеде таңдау жабдығыңыздың қаншалықты жиі ауысатынына және серверге физикалық қолжетімділіктің бар-жоғына келіп тіреледі.
Маңызды жайт: жүйені қайта орнату, аналық тақтаны ауыстыру немесе жаңа серверге көшу алдында лицензияны дұрыс шешіп алып, қайта белсендіру керек. Әйтпесе ең қолайсыз күні жұмыс істемейтін бағдарлама аласыз.
Қалай есептеу керек: үш мысал
| Жағдай | Не қажет |
|---|---|
| Дүкен: кассир, тауартанушы, бухгалтер бір уақытта жұмыс істейді | Негізгі жеткізілім + 2 клиенттік лицензия; файлдық нұсқа |
| Көтерме сауда: 8 менеджер, 2 қоймашы, бухгалтер, директор, сайтпен алмасу | Негізгі жеткізілім + 12–14 сеансқа клиенттік лицензиялар + серверлік лицензия |
| Өндіріс: 25 жұмыс орны, екі база, түнгі алмасулар | 25-тен астам сеансқа клиенттік лицензиялар, ПРОФ серверлік лицензиясы, жеке ДҚБЖ сервері |
Орташа күн бойынша емес, ең жүктемелі сағаттар бойынша есептеңіз. Дүйсенбі таңертең базада бәрі отырса, демек сіздің шегіңіз — дүйсенбі.
Базалық нұсқалар: арзан, бірақ шектеулі
Базалық нұсқалар ПРОФ-тан арзан, бірақ қатаң шектеулері бар: бір пайдаланушы, конфигурацияны өзгерту мүмкін емес, базадағы ұйымдар саны мен клиент-серверлік режимде жұмыс бойынша шектеулер. ЖК немесе микрокомпанияға осы жеткілікті. Екінші қызметкер немесе стандартты емес міндет пайда болған сәтте ПРОФ-қа көшуге тура келеді — айырмасын қосып төлеп.
Жиі кездесетін қателер
- Лицензияларды бір мезгілдегі сеанс бойынша емес, қызметкер саны бойынша санап, артық төлейді.
- Алмасулар мен веб-клиентті ұмытып, ең қауырт сәтте біреу кіре алмай қалады.
- База файлдық нұсқада жайлы жұмыс істеп тұрса да, «сақтық үшін» серверлік лицензия алады.
- Серверді ауыстыру алдында бағдарламалық лицензияны қайта белсендірмейді.
- Базалық нұсқада жұмыс істеп, онда мүмкін емес пысықтауға тапсырыс беруге тырысады.
Ең жиі қойылатын сұрақтар
Лицензияларды кейін сатып алуға бола ма? Иә, клиенттік лицензиялар кез келген уақытта, қажетті көлемдегі жиынтықпен сатып алынады.
Әр базаға лицензия керек пе? Жоқ. Лицензия нақты базаға емес, сеансқа құқық береді. Бір пайдаланушы өз сеансы шегінде бірнеше базада жұмыс істей алады.
Қайсысы тиімді: 10 орынға бір лицензия ма, 5-тен екеуі ме? Орын санына шаққанда көбірек орындық жиынтық әдетте тиімдірек. Бірақ өсу анық болмаса, кішірек жиынтық алып, қажетіне қарай қосып алған дұрыс.
Электрондық жеткізілім қораптан несімен ерекшеленеді? Лицензияның мазмұны бойынша — ештеңемен. Электрондық жеткізілім e-mail-ге тезірек келеді және әдетте арзанырақ, ал қорап физикалық құжаттар жиынтығы маңызды болғандарға қажет.
Лицензияларды жұмыс сценарийіңізге қарай есептеп береміз — ең жоғары жүктемені, алмасуларды және өсу жоспарын ескере отырып. Каталогтағы лицензиялар бөлімін және 1С прайс-парағын қараңыз немесе бізге жазыңыз: нақты сізге не керегін айтып, белсендіруге көмектесеміз.
