Жапсыру — ИС МПТ-дан алынған таңбалау коды тауардағы заттаңбаға айналатын қадам: код DataMatrix түрінде басып шығарылып, тауардың әр бірлігіне немесе қаптамасына жапсырылады. Код нашар басылса немесе басқа тауарға түсіп кетсе, қате кейін — айналымға енгізу кезінде, сатып алушыда қабылдау кезінде немесе кассада шығады. Кодтарды ақаусыз қалай жапсыруға болатынын және бұл қадам деректер жинау терминалында (ТСД) қалай көрінетінін қарастырайық.
Таңбалау тізбегіндегі жапсырудың орны
Қазақстанда таңбалауды ИС МПТ — тауарларды таңбалау және қадағалау ақпараттық жүйесі басқарады, оның бірыңғай операторы — «Қазақтелеком» АҚ. Кодтың жолы мынадай:
- Қатысушы ИС МПТ-да басшының немесе уәкілетті тұлғаның ЭЦҚ-сы арқылы тіркеледі.
- Тауар GTIN және Ұлттық тауарлар каталогында (НКТ) карточка алады.
- DataMatrix таңбалау кодтарына тапсырыстарды басқару станциясы (СУЗ) арқылы тапсырыс беріледі.
- Кодтар тауарға немесе қаптамаға жапсырылады — мақала осы қадам туралы.
- Жапсырылған кодтар айналымға енгізіледі — ИС МПТ-ға есеп жіберіледі.
- Тауар қатысушылар арасында қабылдау-беру актілерімен (АПП) беріледі, ал бөлшек саудада код кассада сканерленеді де, ОФД айналымнан шығу туралы деректерді ИС МПТ-ға береді.
Кодтарды тауарды айналымға енгізетін тарап жапсырады: өндіруші — өндірілген тауарға, импорттаушы — әкелінген тауарға. Көтерме саудагерлер мен дүкендер әдетте тауарды кодтарымен бірге алады — жаңа тауар тобын міндетті таңбалау басталғандағы қалдықтарды таңбалау бұған жатпайды.
DataMatrix басып шығаруға қойылатын талаптар
Код кез келген 2D-сканермен сенімді оқылуы тиіс — Сіздің қоймаңызда да, сатып алушыда да, кассада да. Ол үшін:
- Кодты өзгертпей басыңыз. Заттаңбаға ИС МПТ-дан алынған кодтың дәл өзі түседі — қайта терусіз, түзетусіз және бөгде бағдарламаларда генерациялаусыз.
- Контраст. Ақ немесе ашық түсті фондағы қою түсті код. Сканер жарқылды көретін түрлі түсті, мөлдір немесе жылтыр негізге баспаңыз.
- Өлшемі мен анықтығы. Код тым кішкентай болмауы тиіс, ал оның нүктелері жайылып немесе бір-біріне жабысып кетпеуі керек. Код неғұрлым кіші болса, басып шығару ажыратымдылығы соғұрлым жоғары болуы тиіс.
- Бос өріс. Кодтың айналасында таза өріс қалдырылады: жақтау, мәтін немесе заттаңбаның шеті символға кірмеуі керек.
- Жапсыратын орын. Тегіс бет: бүгілген жерге, тігіске, қораптың бұрышына немесе ашылатын жерге емес, үлдір мен скотчтың астына емес.
- Төзімділік. Заттаңба сақтау мен тасымалдауға шыдауы тиіс. Тікелей басылатын термозаттаңбалар уақыт өте келе жылу мен жарықтан оңады, ұзақ сақтау үшін термотрансферлік басып шығару сенімдірек.
- Бір код — тауардың бір бірлігі. Әр код тек бір тауарға жапсырылады.
- Басып шығарғаннан кейін тексеру. Басылған әр код сканерленеді: оқылса — жапсырылады, оқылмаса — сол код қайта басылады.
Немен басып шығару керек
| Принтер | Қашан лайықты | Нені ескеру керек |
|---|---|---|
| Мобильді заттаңба принтері | Таңбалау тікелей сөре жанында немесе қабылдау кезінде ТСД-мен бірге жүргізіледі | Заттаңба ені, батарея заряды, ТСД-мен байланыс |
| Үстел үсті заттаңба принтері | Тұрақты таңбалау учаскесі, үлкен партиялар | Басып шығару ажыратымдылығы, басып шығару түрі: тікелей термобасу немесе термотрансфер |
| Кеңсе принтері | Заттаңбалы парақтардағы шағын бір реттік партиялар | Парақ бойынша басудың ығысуы, кодтарды аса мұқият тексеру |
Көлеміңіз бен жұмыс сценарийіңізге сай принтер мен ТСД таңдауға көмектесеміз.
ТСД-да жапсыру қалай көрінеді
Деректер жинау терминалында жапсыру — жеке операция. Типтік сценарий:
- Есеп жүйесінен ТСД-ға бұрын берілген КМ тапсырысы бойынша алынған таңбалау кодтары бар құжат жүктеледі.
- Оператор құжатты ашып, әлі таңбаланбаған тауардың штрихкодын сканерлейді: GTIN, тауар коды, кассалық немесе ішкі штрихкод. Басқа тәсіл — экрандағы тізімнен тауарды таңдау; бұл штрихкод жоқ немесе оқылмайтын кезде ыңғайлы.
- Бағдарлама құжаттан GTIN-і сәйкес келетін бірінші бос кодты алып, басып шығаруға жібереді. Заттаңбаға деректер жетпесе, олар қолмен қосылады.
- Оператор басылған заттаңбаны сканерлейді. Код оқылса — заттаңба тауарға жапсырылады; сапасы нашар болса — сол кодтың телнұсқасы басылады.
- Цикл келесі бірлік үшін қайталанады. Барлық тауарға заттаңба жапсырылғанда құжат аяқталады да, нәтиже айналымға енгізу үшін есеп жүйесіне кетеді.
Басып шығару алдында штрихкодты сканерлеу тауардың ауысып кетуінен (пересорттан) қорғайды: бір тауарға тапсырыс берілген код басқасына түспейді — мысалы, басқа өлшемдегі аяқ киімге.
Мұндай сценарий Cleverence-тің таңбалауға арналған шешімдерінде бар («Кировка», «Склад 15 с Кировкой»). Cleverence — ресейлік әзірлеуші, бұл өнімдер ресейлік таңбалау жүйесіне арналып жасалған. Қазақстанның ИС МПТ-сы үшін ТСД сценарийі Сіздің есеп жүйеңізге қарай құрастырылады, ал Mobile SMARTS нақты редакциясының мүмкіндіктерін біз сатып алуға дейін тексереміз.
Типтік қателіктер
- Солғын немесе бұлыңғыр басу. Себептері — тозған басып шығару басы, жарамсыз лента немесе заттаңба, тым кішкентай код.
- Код бүгілген жерде, тігісте немесе үлдірдің астында. Заттаңба майысады немесе жарқырайды, сканер кодты оқымайды.
- Пересорт. Бір тауардың коды өлшемі, түсі немесе артикулы басқа тауарға жапсырылған.
- Бір код екі тауарда. Қайта басылған код тек бүлінген кодтың орнына жапсырылады, ал бүлінген заттаңба жойылады.
- Басып шығарғаннан кейін тексеру жоқ. Оқылмайтын код сатып алушыда немесе кассада ғана анықталады.
- Жапсырды, бірақ айналымға енгізбеді. ИС МПТ-ға айналымға енгізу туралы есеп жіберілгенге дейін жапсырылған код жарамсыз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Кодтарды кәдімгі кеңсе принтерінде басуға бола ма?
Болады, егер басу анық әрі контрасты болса. Үлкен партиялар үшін заттаңба принтері ыңғайлырақ: қол жұмысы мен ығысу азаяды. Қалай болғанда да әр кодты сканермен тексеріңіз.
Заттаңба бүлінсе не істеу керек?
Тауар әлі айналымға енгізілмесе, сол кодты қайта басып, бүлінгеннің орнына жапсырыңыз, ал бүлінген заттаңбаны жойыңыз. Тауар айналымда болса, тәртіп тауар тобының ережелеріне байланысты — ауыстырмас бұрын оны нақтылаңыз.
ТСД пайдалану міндетті ме?
Жоқ, кодтарды компьютерден де басуға болады. ТСД-ның ыңғайлылығы — таңбалау тікелей тауардың жанында жүреді: оператор штрихкодты сканерлеп, кодты басады да, заттаңбаны бірден тексереді.
Кодтарды кім жапсыруы керек — жеткізуші ме, дүкен бе?
Өндіруші немесе импорттаушы — тауарды айналымға енгізетін тарап. Дүкен тауарды кодтарымен бірге қабылдап, касса арқылы сатады. Дүкеннің өзіне кодтарды, әдетте, топ ережелері талап етсе, тек таңбалау басталғанға дейін сатып алынған қалдықтарға жапсыруға тура келеді.
Таңбалауды толығымен — НКТ-дағы карточкалардан бастап 1С-тен айналымға енгізуге дейін — жолға қоюға және көлеміңізге сай ТСД мен принтер таңдауға көмектесеміз. Толығырақ — қойманы автоматтандыру бетінде.
