Алкогольмен, мұнай өнімдерімен сауда жасайтын немесе ЕАЭО елдерінен тауар әкелетін компанияларда бөлек бас ауруы бар: жүкқұжат пен шот-фактурадан бөлек СНТ – тауарларға арналған ілеспе жүкқұжат ресімдеу керек. Оған қоса, ЭСФ АЖ «Виртуалды қоймасындағы» қалдықтардың есеп базасындағы қалдықтармен сәйкес келуін қадағалау қажет. Сәйкес келмесе – СНТ да, ЭСФ да жазылмайды, ал тиеп жөнелту тоқтайды.
Әрі қарай – бұл тетік қалай құрылған және бухгалтерден апта сайын бөлек жұмыс күнін алып кетпеуі үшін 1С-те нені баптау керек.
СНТ дегеніміз не және оны кім ресімдейді
СНТ – тауар қозғалысын сүйемелдейтін және ЭСФ АЖ-да «Виртуалды қойма» модулі арқылы ресімделетін электрондық құжат. Оны жеткізуші, ал импортта – тауарды алушы ресімдейді.
Талап бәріне бірдей емес, ҚР Қаржы министрлігінің 2025 жылғы 31 қазандағы № 657 бұйрығымен бекітілген, 2026 жылғы 1 қаңтардан қолданысқа енгізілген тауарлар тізбесіне қолданылады. 2026 жылдың күзінен бастап СНТ міндеті «Виртуалды қойма» тізбесінде де (№ 661 бұйрық) бекітілген, ал 1 желтоқсаннан ол айтарлықтай кеңейеді – бұл туралы төменде. Тізбеге дәстүрлі түрде мыналар кіреді:
- алкоголь өнімі және биоотын;
- мұнай өнімдерінің жекелеген түрлері;
- ЕАЭО елдерінен әкелінетін және оларға әкетілетін тауарлар;
- қадағалауға жататын тауарлар;
- айналымы ерекше бақыланатын жекелеген позициялар.
Тізбе мезгіл-мезгіл өзгереді, сондықтан оны жылына бір рет өз номенклатураңызбен салыстырған жөн – әсіресе ассортимент кеңейіп жатса. Тауар тізбеде болмаса, оған СНТ ресімделмейді және ол базада әдеттегідей жүреді.
2026 жылғы 1 желтоқсаннан: сүт өнімдері, ұн, тұрмыстық химия және тағы ондаған позиция
Қаржы министрінің 2026 жылғы 29 қыркүйектегі № 656 бұйрығымен № 661 бұйрық қайта жазылды – ЭСФ қандай тауарлар бойынша тек «Виртуалды қойма» арқылы жазылатынын айқындайтын бұйрық. Енді оның тізбесі басқаша аталады: бұл СНТ ресімдеу міндеті де, модуль арқылы ЭСФ жазу да қолданылатын тауарлар. Бұйрықтың негізіне Салық кодексінің 179-бабының 3-тармағы қосылды – СНТ тізбесі де осы нормаға сүйенеді.
Тізбеде тоғыз жол бар. Алғашқы жетеуі таныс: биоотын, спирт пен алкоголь, мұнай өнімдері, ТН СЭҚ кодтары бойынша газохол және отынның басқа түрлері, сұйытылған газ, прекурсорлар, қадағаланатын тауарлар (енді ЕЭК Кеңесінің 2026 жылғы 26 қаңтардағы № 5 шешіміне сілтемемен). Олар бойынша өзгерістер бұйрық жарияланғаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Екі жаңа жол 2026 жылғы 1 желтоқсаннан күшіне енеді:
| Жол | Оған не кіреді | База үшін бұл нені білдіреді |
|---|---|---|
| 8 | № 658 бұйрықтың тізбесі бойынша ең төменгі баға деңгейі қолданылатын тауарлар: 89 позиция, сүт, йогурт, сүзбе, ірімшік, жұмыртқа, ұн, макарон, күнбағыс майы және шұжықтан бастап сусабын, тіс пастасы, сабын, жуғыш заттар, антифриз, төсек жабдығы, банан мен мандаринге дейін | Бұл позицияларды СНТ тауары ретінде белгілеп, олар бойынша ЭСФ АЖ-да қалдық жүргізу керек |
| 9 | ТН СЭҚ 1701991001, 1701991009, 1701999001, 2102103100 кодтары бойынша қант пен ашытқы | Дәл солай, тек кодтар бойынша салыстыру керек |
Ең бастысы: № 658 тізбе ТН СЭҚ кодтарымен берілген, тауар атауымен емес, тек кодымен анықталады. Номенклатураңыздағы «ірімшік» тізбеге кіруі де, кірмеуі де мүмкін – оны карточкадағы код шешеді. Сондықтан алғашқы жұмыс – алмасуды баптау емес, кодтарды ретке келтіру.
Іс жүзінде бұл кімге қатысты: азық-түлік өндірушілері мен дистрибьюторларына, тұрмыстық химия мен косметиканың көтерме саудагерлеріне, осындай тауарларды жеткізушілерден сатып алатын дүкендерге. Жеткізушінің виртуалды қоймасында қалдық болмаса, ол Сізге СНТ мен ЭСФ жаза алмайды, ал Сізде әрі қарай сатуға болатын қалдық пайда болмайды. Тізбек база дайын емес алғашқы буында тоқтайды.
1 желтоқсанға дейін не істеу керек
- Номенклатураны ТН СЭҚ кодтарымен түсіріп, оны № 658 тізбемен (2026 жылғы 18 маусымдағы № 414 бұйрықтың редакциясында қолданылады) және 9-жолдың кодтарымен жол бойынша салыстырыңыз. Коды жоқ карточкалар – бөлек тізім, оларды толтыруға тура келеді.
- Сәйкес келген позицияларға «СНТ тауары» белгісін қойып, өлшем бірліктерін тексеріңіз: ЭСФ АЖ-да қалдық өз бірліктерінде жүреді, қайта есептеу коэффициенттерін алдын ала берген дұрыс.
- Осы позициялар бойынша нақты қалдықтарды салыстырыңыз, түгендеу арқылы жасаған жақсы. Олар виртуалды қоймаға қоймада шын жатқан мөлшерде түсуі керек, әйтпесе желтоқсандағы алғашқы тиеп жөнелту жетіспеушілікке тіреледі.
- Жаңа позициялар бойынша қалдықтарды енгізу туралы МКК түсіндірмелерін қадағалап, конфигурацияны өзгерістер ескерілген релизге дейін жаңартыңыз. Типтік және пысықталған базаны жаңарту қалай жүретінін бөлек жаздық.
- Жеткізушілермен және сатып алушылармен СНТ бойынша кім және қай күннен бастап жұмыс істейтінін келісіп, кіріс жүкқұжаттарын растауға жауапты адам тағайындаңыз. Желтоқсанның алғашқы апталарында кіріс СНТ айтарлықтай көбейеді.
Азық-түлік пен тұрмыстық химияның ассортименті үлкен бөлшек сауда үшін бұл бірнеше карточка емес, жүздеген, тіпті мыңдаған позиция. Базаңыз мұндай көлемге дайын болмаса, номенклатураны талдап, есепті 1С сүйемелдеуі аясында баптаймыз.
Сақталуы тиіс мерзімдер
| Оқиға | Мерзімі |
|---|---|
| Ел ішінде сату, орын ауыстыру немесе тиеп жөнелту | СНТ орын ауыстыру, сату немесе тиеп жөнелту басталғанға дейін ресімделеді |
| Импорт | Мемлекеттік шекарадан өткенге дейін |
| Алушының растауы | Күнтізбелік 10 күн ішінде, ал көлікпен тасымалдағанда – тиісті жағдай үшін ережелерде белгіленген мерзімде |
Негізгі байланыс: СНТ қажет тауарлар бойынша шот-фактура ілеспе жүкқұжат негізінде, оның тіркеу нөмірін көрсете отырып жазып беріледі. Сондықтан әрекет тәртібі әрқашан біреу – алдымен СНТ, содан кейін ЭСФ. Керісінше жасау әрекеті жүйенің бас тартуымен аяқталады.
Виртуалды қойма: қалдықтар неге алшақтайды
Виртуалды қойма – бұл сіздің қойма есебіңізге қатар жүретін, ЭСФ АЖ ішіндегі тауар есебі. Тауар онда импорт, өндіріс немесе СНТ бойынша алу кезінде пайда болады, ал сату немесе басқа шығу кезінде есептен шығарылады.
Алшақтықтар әрдайым дерлік бірдей себептермен туындайды.
- Өлшем бірліктері әртүрлі. Базада тауар данамен, виртуалды қоймада – литрмен немесе келімен. Дұрыс қайта есептеу коэффициенті пайда болмайынша, есептен шығару қате болады.
- Бір тауардың бірнеше карточкасы. 1С-тегі қосарланған номенклатура виртуалды қойманың екі бөлек позициясына айналады.
- Қабылданбаған кіріс СНТ. Жеткізуші тиеп жіберді, алушы құжатты растамады – тауар сөреде тұрса да, виртуалды қоймада жоқ.
- Жүйеден тыс есептен шығарулар. Сыну, бүліну, ішкі тұтыну және сұрып шатасуы есепте көрсетілген, бірақ ЭСФ АЖ-да көрсетілмеген.
- Порталдағы қолмен жасалған операциялар. Құжаттардың бір бөлігі базада, бір бөлігі порталда қолмен жасалса, деректер ерте ме, кеш пе алшақтайды.
Емі көңілсіз, бірақ сенімді: виртуалды қойма қалдықтарын есеп қалдықтарымен жүйелі салыстыру, бірыңғай номенклатура анықтамалығы және базаны айналып өтетін «қолмен» құжаттарға тыйым.
1С-те нені баптау керек
Қазақстанға арналған конфигурациялар СНТ және виртуалды қоймамен жұмыс істей алады. Баптаулардың ең аз жиынтығы мынадай.
- ЭСФ АЖ-мен алмасу – шот-фактуралар үшін қолданылатынның дәл өзі: есептік жазба, ЭЦҚ сертификаттары, байланысты тексеру.
- Номенклатурадағы тауар белгісі. Қай позициялар бойынша СНТ талап етілетінін түсініп, оларды қалғандарынан бөлу керек. Бөлек топ немесе белгі-деректеме енгізген ыңғайлы.
- Осы позициялар үшін СЭҚ ТН кодтары мен өлшем бірліктері, егер есеп бірліктері мен виртуалды қойма бірліктері әртүрлі болса – қайта есептеу коэффициенттерімен.
- Кіріс СНТ-мен жұмыс тәртібі. Жеткізушілердің құжаттарын растайтын жауапты адам тағайындаңыз. Бұл формальдылық емес: расталмаған СНТ сіздің одан әрі сатуыңызды бұғаттайды.
- Салыстыруға арналған есеп. Виртуалды қойма қалдықтарын жүйелі жүктеп шығарып, қоймалар бойынша қалдықтармен салыстыру – осы тақырыптағы ең пайдалы есеп.
Бірнеше қойма мен бөлімше болса, импорт және филиалдар арасында орын ауыстыру болса, баптауды жүре ойлап тапқан дұрыс емес. Біз мұндай жобаларды 1С енгізу ретінде немесе сүйемелдеу аясындағы жеке баптау ретінде жасаймыз, қоймашылар мен бухгалтерді оқытуды қоса.
Типтік жағдайлар және олардан қалай шығу керек
Тауар келді, СНТ расталмаған. Сатуға болмайды: виртуалды қоймада ол сізде жоқ. Алдымен растау, содан кейін тиеп жөнелту. Жеткізуші құжатта қателессе – ол оны кері қайтарып, қайта жазып береді.
Тиеп жөнелтілді, ал СНТ кейінірек жазылды. Тәртіп бұзылған. Көлік кетіп қалып, құжат жоқ болса, тексеру кезіндегі тәуекел сізге жүктеледі. Базада мұндай жағдайлар СНТ-сыз тиеп жөнелтулер есебімен ұсталады – оны бірден баптаған жөн.
Виртуалды қоймадағы сұрып шатасуы. Басқа позиция есептен шығарылса – ЭСФ АЖ-да түзетумен жөнделеді, ал есепте қозғалыстарды қатар түзету керек, әйтпесе алшақтық келесі айға көшеді.
Саны бойынша алшақтығы бар импорт. Іс жүзінде жеткізушінің құжаттарындағыдан аз келді. Айырмашылықты есепте де, виртуалды қоймада да пысықтау қажет – әйтпесе «артық» тауар ЭСФ АЖ-да ұзақ уақыт тұрып қалады.
Өрт сөндірмеу үшін жұмысты қалай құру керек
- СНТ мен виртуалды қоймаға бір жауапты адам, демалыс кезіне жазылған әрекет тәртібімен.
- Кіріс құжаттарды күнде тексеру – ай соңындағы үш сағаттың орнына таңертеңгі 10 минут.
- Тізбедегі тауарлар бойынша ЭСФ АЖ қалдықтарын есеп қалдықтарымен апта сайын салыстыру.
- Жаңартылған конфигурация: ережелер өзгереді, жаңа нысандардың қолдауы релиздермен келеді. Жаңарту тәртібін пысықтаулары бар 1С-ті жаңарту туралы мақалада сипаттадық.
- Қосарланбаған бірыңғай номенклатура анықтамалығы. Анықтамалықты тазалау ойлағаннан тезірек өтеледі.
Жиі қойылатын сұрақтар
Тауар ел ішінде екі ЖШС арасында сатылса, СНТ керек пе? Тізбеге қараңыз: ол контрагент түріне емес, тауар түріне байланысты. Позиция тізбеде болса – кімге сатқаныңызға қарамастан СНТ қажет.
Тізбедегі тауар бойынша СНТ-сыз ЭСФ жазып беруге бола ма? Жоқ. Мұндай тауарлар бойынша шот-фактура СНТ негізінде жазып беріледі және оның тіркеу нөміріне сілтеме жасайды.
Біз ҚҚС-сыз жұмыс істейміз. СНТ бәрібір керек пе? СНТ жөніндегі міндет ҚҚС бойынша есепке қоюмен байланысты емес. Оның үстіне, ҚҚС төлеушісі еместер үшін виртуалды қойма тауарларын сату – ЭСФ те талап етілетін жағдайлардың бірі.
Қалдықтар сәйкес келмесе не болады? Жүйе тұрғаннан көбін есептен шығаруға мүмкіндік бермейді. Тиеп жөнелту себебі анықталғанша тоқтайды, сондықтан салыстыруды көлік тиелуге тұрған сәтте емес, алдын ала жасаған жөн.
СНТ мен виртуалды қойма апта сайын сағаттарыңызды жеп жатса, бізге базаңызды көрсетіңіз. Алмасуды баптаймыз, номенклатураны ретке келтіреміз, салыстыруға арналған есептер жасаймыз және қызметкерлерді оқытамыз – өтінім қалдырыңыз, кеңес тегін.
