Егер Сіз Ресейден, Беларусьтен, Қырғызстаннан немесе ЕАЭО-ның басқа елінен тауар әкелсеңіз, 2026 жылғы 14 қарашадан бастап сатып алу бағаларыңызды қайта қарап шыққан жөн. Қаржы министрінің 2026 жылғы 28 қазандағы № 723 бұйрығы ең төменгі баға деңгейі (ЕБД, орысша МУЦ) қолданылатын тауарлар тізбесін жаңа редакцияда жазды. zakon.kz есебі бойынша онда 89-дың орнына 1 030 код болды: 978 код қосылып, 37 код алынып тасталды. Бұрын ЕБД жекелеген азық-түлікке, бояуларға және жарықтандыру жабдығына қолданылатын. Енді тізбеде шошқа еті мен балық, ірімшік, ұн мен жарма, косметика, тұрмыстық химия, киім, шиналар, құрылыс материалдары, қосалқы бөлшектер, гигиеналық төсемдер, тіпті тарақтар да бар.
ЕБД дүкендегі сату бағасын белгілемейді. Ол тек импорттағы ҚҚС үшін керек: егер тауарларды әкелу туралы өтініште тауардың құны ең төменгі деңгейден төмен болса, салық айырмадан да төленеді. Бухгалтерия үшін бұл импорттағы ҚҚС сомасы шарт пен инвойстағы құнмен сәйкес келмей қалуы мүмкін деген сөз, ал «артық» салықты түсіндіріп, базада көрсетуге тура келеді.
Төменде ереже қалай жұмыс істейтіні, есепке нақты қай жерде тиетіні және 14 қарашадан кейінгі алғашқы жеткізілімге дейін 1С-те нені тексеру керегі жазылған.
ЕБД қайдан шығады және Салық кодексі не дейді
Негіз – Салық кодексінің 518-бабының 2-тармағы. Салық салынатын импорттың мөлшері шарттағы мәміле бағасы бойынша анықталады. Бірақ тізбедегі тауар бойынша ЕБД-дан төмен құн мәлімделсе, салық төлеуші ҚҚС-ты айырманы ескере отырып 503-баптың 1-тармағындағы мөлшерлеме (16 %) бойынша 530-бапта көзделген мерзімде, яғни әкелу туралы өтініштермен бірге, келесі айдың 20-сынан кешіктірмей төлеуге міндетті. Айырманы өзіңіз төлемесеңіз, ол дербес шотқа есептеледі.
ЕБД мәндерін МКК есептеп, kgd.gov.kz сайтында тоқсан сайын, 15 наурыздан, 15 маусымнан, 15 қыркүйектен және 15 желтоқсаннан кешіктірмей жариялайды (2025 жылғы 31 қазандағы № 658 бұйрықпен бекітілген Қағидалар). Формула – екі көрсеткіштің орташасы:
- тізбенің 1-бөліміндегі тауарлар үшін (Қазақстанда өндіріледі, 1–623 позициялар) – қазақстандық өндірушілердің орташа бағасы және үш айдағы өтініштер бойынша ЕАЭО-дан әкелудің орташа құны;
- 2-бөлімдегі тауарлар үшін (Қазақстанда өндірілмейді, 624–1030 позициялар) – кедендік құнды бақылауда қолданылатын баға ақпараты және сол әкелудің орташа құны.
№ 723 бұйрық МКК өндірушілер бағасын статистика органынан сұрайтын мерзімдерді де өзгертті: 28 ақпанға, 31 мамырға, 31 тамызға және 30 қарашаға дейін. Импорттаушыға бұл тікелей әсер етпейді, бірақ кестені көрсетеді: жаңа мәндер тоқсанның соңғы айының ортасына қарай пайда болады.
Бұрын және қазір
| 2026 жылғы 14 қарашаға дейін | 2026 жылғы 14 қарашадан | База үшін не білдіреді | |
|---|---|---|---|
| Тізбедегі кодтар | 89 (№ 414 бұйрық, 2026 жылғы 6 шілдеден) | 1 030 (№ 723 бұйрық) | ЕАЭО-дан әкелінетін барлық номенклатураның СЭҚ ТН кодтарын тексеру |
| Тауар қалай анықталады | ЕАЭО СЭҚ ТН коды бойынша | Сол сияқты: тізбедегі атаулар тек ыңғайлылық үшін | Номенклатура карточкасындағы код 10 таңбалы және дұрыс болуы тиіс |
| ЕБД есептеу тәртібі | № 658 Қағидалар формулалары | Өзгерген жоқ | Мәндерді өз тоқсаныңызға kgd.gov.kz сайтынан алу |
| ЕБД-дан төмен | Айырмадан ҚҚС | Айырмадан ҚҚС | Импорттағы ҚҚС-ты төлегенде қосымша төлемді жоспарлау |
Тізбеге берілген ескерту қатаң жазылған: тауарлар тек СЭҚ ТН кодтарымен анықталады. Жеткізуші инвойсқа «душқа арналған гель» деп жазып, ал Сіздің карточкаңызда көрші позицияның коды тұрса, салық органы өтініштегі кодқа қарайды.
Есепке қай жерде тиеді
Номенклатура карточкасы. 1С:Бухгалтерия 8 для Казахстана мен 1С:Управление торговлей бағдарламаларында СЭҚ ТН коды номенклатурада сақталады және әкелу туралы өтінішке, СНТ мен ЭСФ-ке түседі. Біз көретін базалардағы әдеттегі жағдай: позициялардың жартысында код толтырылған, бір бөлігінде тек алғашқы төрт немесе алты таңба тұр, ал қабылдау кезінде асығыс енгізілген тауарларда код мүлдем жоқ. Бұрын бұл сирек «атылатын» – тізбеде 89 код болатын. Енді мыңнан асады, қателесу ықтималдығы шамамен он есе өсті.
Әкелу туралы өтініш (328.00). Құжат әр тауар бойынша құнды кіріс құжатынан қалыптастырады. ЕБД мәндерін МКК өз сайтында бөлек жариялайды, сондықтан кірістегі бағаны олармен өтініш жіберілгенге дейін салыстыру керек. Баға төмен болса, айырмадан салықты есептегі ҚҚС бюджетке кеткен сомамен сәйкес келетіндей етіп көрсету қажет.
Өлшем бірліктері. ЕБД тауардың өлшем бірлігіне – килограмға, данаға, литрге – теңгемен жарияланады. Ірімшікті қораппен, ал шинаны жиынтықпен сатып алсаңыз, «тікелей» салыстыру мағынасыз нәтиже береді. Номенклатурада бағаны ЕБД бірлігіне қайта есептеуге болатын бірлік бар екенін тексеріңіз.
Валютадағы бағалар. Ресейлік жеткізушімен келісімшарт әдетте рубльмен, ал ЕБД теңгемен. Салық салынатын импортты қай бағамен есептесеңіз, сол бағаммен қайта есептеуге тура келеді; бұл есепті өтініштің қасында сақтаңыз.
14 қарашаға дейін не істеу керек: әрекет тәртібі
- Соңғы бір жылда ЕАЭО-дан әкелінген номенклатура тізімін жүктеп шығарыңыз. Ең оңайы – ел немесе импорт операциясының түрі бойынша іріктелген, СЭҚ ТН коды бағаны бар кірістер есебі.
- Коды жоқ немесе толық емес позицияларды табыңыз. Оларды жеткізушінің құжаттары немесе сәйкестік декларациясы бойынша толтырыңыз. Кодқа күмәніңіз болса, кейін салық органынан емес, қазір брокерден сұраған дұрыс.
- Кодтарды тізбемен салыстырыңыз. Тізбе – adilet.zan.kz сайтындағы № 723 бұйрықтың қосымшасы, кодтары бар 1 030 жол. Сәйкес келгендерін белгілеңіз: 1С-те номенклатураға «ЕБД» қосымша деректемесін немесе қасиетін ашу ыңғайлы, сонда іріктеу бір сәтте құрылады.
- Сатып алу бағаларыңызды kgd.gov.kz сайтындағы қолданыстағы ЕБД-мен салыстырыңыз, оларды қажетті бірлікке қайта есептеп. Бағасы төмен позицияларды бөлек жазып алыңыз: олар бойынша қосымша төлем болады.
- Қосымша төлемді қалай көрсететініңізді келісіп алыңыз. Айырмадан ҚҚС сомасы өтінішке де, есепке де түсуі тиіс. Бас бухгалтермен оны қай құжатпен өткізетініңізді шешіп, бір сынақ жеткізілімде импорт бойынша ҚҚС айналымы төлем тапсырмасымен сәйкес келетінін тексеріңіз.
- Сатып алушыларды ескертіңіз. ЕАЭО-дағы жеткізушінің ЕБД-дан төмен «тиімді» бағасы ҚҚС-ты өз қалтаңыздан қосымша төлеу дегенді білдіретінін және ұсыныстарды осыны ескеріп салыстыру керегін олар білуі маңызды.
Номенклатура көп болса, 3 және 4-қадамдарды автоматтандырған жөн: кодтар тізбесін тартып, ЕБД-дан төмен кіріс жолдарын бөліп көрсететін өңдеу ақылға қонымды уақытта жазылады, кейін 328.00 тапсырған сайын ай сайын уақыт үнемдейді. Мұндай жұмыстарды біз 1С пысықтау және бухгалтерлік өңдеулер аясында жасаймыз.
Тағы не өзгеруі мүмкін
4 қарашада uchet.kz сайтында импорттаушыға бағаны құжаттармен негіздесе, ЕБД-дан төмен бағаны қолдануға мүмкіндік беретін жоба туралы жаңалық шықты. Әзірге бұл жоба, ол қабылданғанға дейін 518-баптың ережесі жазылғандай қолданылады: ЕБД-дан төмен болса – айырмадан салық. Біз қадағалап, құжат қабылданғанда мақаланы толықтырамыз.
Бөлек айтсақ: ЕБД тек ЕАЭО-дан импорттағы ҚҚС-қа қатысты. Үшінші елдерден әкелгенде кедендік құн өз ережелерімен есептеледі, ал СНТ мен «Виртуалды қойма» бұрынғыша бірыңғай тізбе бойынша ресімделеді – ол туралы бізде бөлек мақала бар. 328.00 мерзімдері мен форматын 1С-тен салық есептілігі туралы материалда жинадық.
Қысқа жауаптар
Біз тек Қазақстан ішінде сауда жасаймыз. Бұл бізге қатысты ма? Жоқ. ЕБД ЕАЭО елдерінен импортта, яғни әкелу туралы өтініш беретін тұлғаға қолданылады.
Тауарымыз тізбеде, бірақ бағасы ЕБД-дан жоғары болса? Ештеңе өзгермейді: ҚҚС мәміле бағасынан есептеледі. Тізбенің өзі салықты арттырмайды.
ЕБД мәндерін қайдан алуға болады? kgd.gov.kz сайтынан: МКК оларды әр тоқсанға алдыңғы тоқсанның соңғы айының 15-інен кешіктірмей жариялайды. Қосымша төлемді есептемес бұрын жаңа кодтар бойынша мәндердің бар-жоғын тексеріңіз.
ЕАЭО-дан емес тауарлардың карточкаларын қайта жасау керек пе? Жоқ, бірақ базада СЭҚ ТН номенклатураның бір бөлігінде ғана толтырылса, бұл тәртіп орнатуға себеп: дәл сол код ЭСФ пен СНТ-да да керек.
Базаңыздағы СЭҚ ТН кодтарын тексеріп, «ЕБД бар тауарлар» іріктеуін баптауымызды қаласаңыз, 1С бойынша кеңес арқылы немесе WhatsApp-қа жазыңыз: 77079536300.
