Жалақы есептеуші бір қате жалаушаның құны бір апталық жұмыстан қымбат болатын әлемде өмір сүреді. Аударым шегінде қателессеңіз — кем төлейсіз; жеңілдікті санатты белгілемесеңіз — артық төлеп, қызметкерден сұрақ аласыз; конфигурацияны жаңартпасаңыз — өткен жылғы ережелермен есептейсіз.
Төменде — 2026 жылғы мөлшерлемелер мен шектеулер және есеп декларациямен сәйкес келуі үшін 1С:Зарплата и управление персоналом для Казахстана бағдарламасында тексеруге тұрарлық нәрселер.
2026 жылғы мөлшерлемелер мен шектер
| Төлем | Мөлшерлеме | Кім төлейді | Базасы мен шектеулері |
|---|---|---|---|
| МЗЖ (ОПВ) | 10 % | Қызметкер | Табыс, бірақ айына 50 ЕТЖ-дан аспайды |
| МЗЖЖ (ОПВР) | 3,5 % | Жұмыс беруші | Жекелеген санаттарға есептелмейді — зейнеткерлерге, 1 және 2 топтағы мүгедектігі бар адамдарға, 1975 жылғы 1 қаңтарға дейін туған қызметкерлерге |
| МӘМСҚ (ВОСМС) | 2 % | Қызметкер | Табыс, бірақ айына 20 ЕТЖ-дан аспайды |
| МӘМСА (ООСМС) | 3 % | Жұмыс беруші | Табыс, бірақ айына 40 ЕТЖ-дан аспайды |
| ӘА (СО) | 5 % | Жұмыс беруші | МЗЖ шегерілген табыс, базасы 1-ден 7 ЕТЖ-ға дейінгі шекте |
| ЖТС | 10 %, жылдық табыс 8 500 АЕК-тен асса — 15 % | Қызметкер | МЗЖ, МӘМСҚ және шегерімдер алынып тасталған табыс |
| Әлеуметтік салық | 6 % | Жалпыға бірдей режимдегі жұмыс беруші | МЗЖ мен МӘМСҚ алынып тасталған табыс |
2026 жылғы базалық шамалар: АЕК — 4 325 ₸, ЕТЖ (МЗП) — 85 000 ₸. ЖТС бойынша базалық салық шегерімі — айына 30 АЕК, яғни 129 750 ₸.
Жиі назардан тыс қалатын екі жағдайға көңіл бөліңіз. Біріншісі: оңайлатылған режимде әлеуметтік салық есептелмейді — оның орнына компания табысынан салық төленеді. Екіншісі: әлеуметтік салық әлеуметтік аударымдар сомасына азайтылатын бұрынғы тәртіп енді қолданылмайды.
Жаңартудан кейін 1С:ЗУП-та нені тексеру керек
- Конфигурация релизі. Мөлшерлемелер, шектер мен нысандар жаңартумен келеді. База ұзақ жаңартылмаса, ешқандай баптау көмектеспейді — алдымен өзекті релиз.
- Персонал бойынша есеп саясаты. Ұйымның салық салу режимі, орташа жалақыны есептеу тәртібі, дөңгелектеу.
- Есептеулер баптауы. Әр есептеу түрінің белгілері бар: ЖТС салына ма, МЗЖ, ӘА, МӘМС базасына кіре ме. Бұл әсіресе типтік емес төлемдерге қатысты — сыйлықақыларға, өтемақыларға, материалдық көмекке.
- Қызметкерлер санаттары. Зейнеткерлер, мүгедектігі бар адамдар, басқа мемлекеттің азаматтары, АҚХ шарттары бойынша жұмыс істейтіндер — олар бойынша аударымдар құрамы басқаша. Белгілер есептеушінің есінде емес, жеке тұлға карточкасында қойылады.
- Шегерімдерге өтініштер. Базалық және әлеуметтік шегерімдер қызметкердің өтініші бойынша қолданылады. Оларды бағдарламаға енгізу керек, әйтпесе ЖТС шегерімсіз есептеледі.
- Базалар бойынша шектер. Шекті мәндер ЕТЖ-ға байланысты, ал ЕТЖ жыл сайын өзгереді. Жаңартудан кейін бағдарламаның жаңа мәндерді қолданатынын тексерген жөн.
- Бухгалтерияға көшіру. Жалақы бөлек базада жүргізілсе, синхрондау баптауын тексеріңіз: өткізбелер мен салық сомалары бухгалтерлік есепке автоматты түрде түсуі тиіс.
Есепті тексеру: үш бақылау нүктесі
Бір қызметкерді қолмен. Әдеттегі жалақысы бар бір қызметкерді алып, оны қағазда есептеңіз: табыс, МЗЖ, МӘМСҚ, шегерім, ЖТС, содан кейін жұмыс берушінің төлемдері. Есептік парақпен салыстырыңыз. Алшақтық баптаудың ережеден қай жерде ауытқығанын бірден көрсетеді.
Табысы жоғары қызметкер. Екінші сынақ — табысы шектерден жоғары қызметкер. Бағдарламаның МЗЖ, МӘМС және ӘА базаларын шектегенін және аударымдарды бүкіл сомадан есептемегенін тексеріңіз.
Жеңілдікті санат. Үшінші сынақ — зейнеткер немесе МЗЖЖ есептелмейтін қызметкер. Бағдарлама есептеп қойса, карточкадағы белгі қойылмаған.
Бұл үш тексеру жарты сағат алады және 200.00 нысанын тапсырғанда шығатын қателердің көбін жабады. Оны есеп деректерінен қалай дайындау керегі — 1С-тен салықтық есептілік туралы мақалада.
Кадрлық бөлігі: тек ақша ғана емес
Жалақы базасы — бұл сонымен қатар кадрлық есеп: қабылдау, ауыстыру, демалыс, еңбекке жарамсыздық, жұмыстан босату. 2026 жылдан бастап еңбек қатынастарын ресімдеуге ерекше мұқият болған жөн: еңбек шарттары туралы мәліметтер мемлекеттік есеп жүйесіне беріледі, ал базадағы бұйрық пен жүйедегі жазбаның арасындағы алшақтық — бұл тәуекел. Бұл туралы бөлек жаздық: электрондық еңбек шарттары және 1С-тегі кадрлық есеп.
Екінші тақырып — кесте мен табель. Ауысымдық кесте, жұмыс уақытының жиынтық есебі немесе түнгі сағаттар болса, кестелерді баптауды бір рет әрі мұқият жасау керек: қызметкерлермен артық жұмыс туралы даулардың көбі дәл осыдан туады.
Бөлек жалақы базасына қашан көшу керек
Жалақыны бухгалтерлік конфигурацияда да есептеуге болады, бірақ оның кадрлар мен есептеулер бойынша мүмкіндіктері шектеулі. 1С:Зарплата и управление персоналом-ға көшу мына жағдайларда қажет:
- қызметкер саны бірнеше ондықтан асады және ағымдылық бар;
- ауысымдық кестелер, жиынтық есеп, түнгі және мереке күндері үшін қосымша ақы қолданылады;
- кадрлық есептер, штаттық кесте, кесте бойынша демалыс есебі керек;
- компанияда бірнеше заңды тұлға немесе оқшауланған бөлімше бар;
- жалақыны бөлек адам есептейді және оған тек өз деректеріне қолжетімділік қажет.
Қолжетімділік құқықтарын бөлу туралы алдын ала ойланған пайдалы: жалақы — базаның ең сезімтал бөлігі, мұнда «бәрі бәрін көреді» деген жол берілмейді.
Жиі кездесетін қателер
- Ескі релизде есептеп, өткен жылғы мөлшерлемелерді алады.
- Шегерімдерге өтініштерді енгізбейді — ЖТС артық, қызметкерлер наразы.
- Типтік емес есептеуді ұқсасын көшіріп жасап, оның салық салынатынын тексеруді ұмытады.
- Жеңілдікті санаттарды белгілемейді — МЗЖЖ артық есептеледі.
- Жалақыны «жылдамдық үшін» Excel-де есептеп, базаға қорытындыны енгізеді. Мұндай есепті ешбір тексеру растамайды.
- Жалақы базасына қолжетімділікті бәріне береді.
Жиі қойылатын сұрақтар
Жалақыны 1С:Бухгалтерия для Казахстана-да есептеуге бола ма? Иә, штат шағын әрі еңбекақы шарттары қарапайым болса. Ауысымдық кестелер мен күрделі қосымша ақылар пайда болған сәтте бөлек жалақы конфигурациясы ыңғайлы.
Есеп өткен аймен алшақтап кетсе не істеу керек? Есептеу баптаулары мен қызметкер белгілерін салыстырыңыз, содан кейін өткен кезең бойынша қайта есептеулер болмағанын тексеріңіз — олар ағымдағы айға түседі және қате болған сияқты көрінеді.
Толық емес мөлшерлемедегі қызметкерлер мен қоса атқарушыларға қалай есептеу керек? Тәртіп еңбек шартының талаптарына байланысты. Бағдарламада бұл кесте мен жұмыспен қамту түрі арқылы бапталады — базадағы деректердің шартпен сәйкес келуі маңызды.
Бағдарламадағы мөлшерлемелердің дұрыстығына кім жауапты? Мөлшерлемелер жаңартулармен келеді, бірақ базаның жаңартылғаны мен бапталғаны үшін жауапкершілік компанияда. Сондықтан жалақы базасының әрдайым сүйемелдеуші маманы болуы тиіс.
1С:ЗУП-ты компанияңызға қарай баптаймыз: есептеулер мен аударымдарды тексереміз, ескі базадан деректерді көшіреміз, жалақыны бухгалтериямен байланыстырамыз және есептеушіні оқытамыз. Өтінім қалдырыңыз — базаңызды қарап, нені түзету керегін айтамыз.
