ОСИ бухгалтерінің жұмысы сауда компаниясындағы әріптесінікінен бөлек құрылған. Оның есептілігіне салық қана емес, өткен айда шотта қанша болғанын есінде сақтайтын он шақты белсенді тұрғын да қарайды. Есептеудегі кез келген қате контрагентпен хат алмасуға емес, жиналыстағы әңгімеге айналады.
Төменде — заң бірлестіктен нені талап етеді және бұл үшін неге тұрғын үй есебіне бейімделген бағдарлама қажет.
Үйді кім басқарады
- ОСИ — мүлік иелерінің бірлестігі, бір көппәтерлі үйге арналған коммерциялық емес ұйым.
- ПТ — қарапайым серіктестік, меншік иелері заңды тұлға құрмай басқаруға келіскен үйлерге арналған нұсқа.
- УК және СК — үй өз функцияларының бір бөлігін немесе бәрін берген басқарушы және сервистік компаниялар.
- КСК — пәтер иелері кооперативтері, басқарудың алдыңғы буындағы нысаны.
Есебі бәрінде ұқсас: меншік иелеріне есептеу, ақша жинау, қызмет жеткізушілер мен мердігерлермен есеп айырысу, тұрғындар алдындағы есеп.
Заң нені талап етеді
Негізгі ережелер «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңмен белгіленген, оған соңғы жылдары елеулі өзгерістер енгізілді — оның ішінде 2025 жылғы 15 қыркүйекте күшіне енген түзетулер. Есеп үшін ең бастысы:
- Екінші деңгейдегі банкте екі шот. Ағымдағы — ортақ мүлікті ұстауға, жинақ шоты — күрделі жөндеуге қаражат жинауға.
- «Бір үй — бір шот» қағидаты. Бір үйдің ақшасы екіншісінікімен араласпайды, тіпті оларға бір басқарушы компания қызмет көрсетсе де.
- Меншік иелері алдындағы есептілік. Бірлестік ай сайын және жыл қорытындысы бойынша ақша қозғалысы, шоттағы қалдықтар, жинақтар мен орындалған жұмыстар туралы есеп береді.
- Жиналыс бекітетін шығыстар сметасы — есептеулер мен бақылаудың негізі.
Бұдан қарапайым қорытынды шығады: есеп деректерді үй мен қызмет бөлінісінде кез келген сәтте көрсете алуы тиіс, жиналысқа қарай қолмен жиналмауы керек.
Кәдімгі бухгалтерия неге жеткіліксіз
Типтік бухгалтерлік бағдарлама салықтарды есептеп, контрагенттермен есеп айырысуды жүргізе алады. Бірақ ол пәтер, паркинг, тұрғын емес үй-жай, үй ішіндегі жалпы қажеттіліктер және кіреберіс бойынша тариф дегеннің не екенін білмейді. Мұның бәрін кестелерде жинап, содан кейін қорытындыны есепке көшіруге тура келеді — нәтижесі белгілі.
Тұрғын үй есебіне кәдімгі бухгалтериядан тыс не қажет:
- объектілер бойынша есептеу: пәтерлер, паркингтер, қоймалар, тұрғын емес және коммерциялық үй-жайлар;
- есептеудің әртүрлі тәсілі: ауданы бойынша, тұрғындар саны бойынша, тіркелген сомамен, параметрлерге пропорционал немесе тең үлеспен;
- объект түрлері бойынша бөлек тарифтер және жеке тарифтер, сондай-ақ жеңілдіктер;
- үй ішіндегі жалпы қажеттіліктерді меншік иелері арасында бөлу — кіреберіс, ғимарат немесе объект түрі бойынша;
- берешек бойынша өсімпұл есептеу: үй кеңесінің шешімімен белгіленген пайызбен немесе Ұлттық Банктің қайта қаржыландыру мөлшерлемесімен;
- төлемдерді, оның ішінде төлем жүйелерінен алынғандарын, автоматты түрде тарату;
- аванстарды қызметтер мен объектілер арасында бөлу;
- әр үйдің өз есеп айырысу және жинақ шоты бар ғимараттар бойынша есеп.
Мамандандырылған конфигурация не береді
Ол үшін 1С:Бухгалтерия ОСИ, ПТ, УК, СК, КСК для Казахстана бар — Қазақстанға арналған сол бухгалтерия, тұрғын үй блогымен толықтырылған. Онда жоғарыда аталған есептеулер, «бір үй — бір шот» тұжырымдамасы, өсімпұлды автоматты есептеу және төлем жүйелерімен жұмыс жүзеге асырылған.
Бөлек пайдалы бөлігі — тұрғындарға арналған сервистермен интеграция: өтінімдер, онлайн-жиналыстар, сауалнама парақтарын жинау, төлемдерді қабылдау. Төраға үшін бұл телефон қоңырауларының жартысынан құтылу тәсілі, ал бухгалтер үшін — үзінді көшірмені қолмен салыстырмай, төлемдерді базаға алу.
Неден бастау керек
- Үй бойынша деректерді жинаңыз. Аудандары, тұрғындар саны, үй-жай түрлері көрсетілген есептеу объектілерінің тізімі.
- Тарифтерді бекітіңіз — қызметтер мен объект түрлері бойынша, оның ішінде жеке және жеңілдікті тарифтер.
- Берешек қалдықтарын көшіріңіз — есеп басталған күнге. Есеп бұрын кестелерде жүргізілсе, бұл ең ауыр кезең.
- Әр үй бойынша шоттарды баптаңыз — ағымдағы және жинақ шоты.
- Түбіртекті тексеріңіз. Баспа нысаны тұрғынға түсінікті болуы тиіс: не, не үшін есептелген, қанша төленген, қанша қарыз.
- Жиналысқа арналған есептерді баптаңыз — меншік иелеріне ай сайын көрсететін сол есептерді.
Әрі қарай күнделікті жұмыс қалады: ай сайынғы есептеу, төлемдерді тарату, мердігерлермен есеп айырысу және есептілік. Салық бөлігін қалай дайындау керегін 1С-тен салықтық есептілік туралы мақалада сипаттадық.
Жиі кездесетін қателер
- Excel-дегі есеп. Үй біреу және тұрғындар сабырлы болса — жұмыс істейді. Алғашқы тексеру немесе дау кезінде есептеу тарихын қалпына келтіру мүмкін емес.
- Бірнеше үйге ортақ шот. «Бір үй — бір шот» қағидатының бұзылуы және меншік иелерінің кепілді сұрақтары.
- Өсімпұл есептемеу. Ресми түрде бұл үй кеңесінің шешімі бойынша бірлестіктің құқығы, бірақ өсімпұл есептелмесе, төлем тәртібі бәрінде нашарлайды.
- Төлемдерді қолмен тарату. Айына жүздеген төлемді қолмен енгізу — бұл қателер мен жоғалған күндер.
- «Тізеде» жасалған есеп. Жиналысқа сандар қолмен жиналса, олар әрқашан есеппен алшақтайды.
Жиі қойылатын сұрақтар
Бір базада бірнеше үй жүргізуге бола ма? Иә, әр үй мен оның шоттары бойынша бөлек есеп жүргізілсе. Конфигурация дәл осындай сценарийге есептелген.
Бағдарлама басқарушы немесе сервистік компанияға жарай ма? Иә, өнім ОСИ, ПТ, УК, СК және КСК-ға арналған — баптаулар мен қызметтер құрамы ерекшеленеді, ал есептеу механикасы ортақ.
Үй шағын болса, бөлек бағдарлама керек пе? Үйде 30 пәтер және бір тариф болса, кәдімгі бухгалтериямен шектелуге болады. Паркингтер, тұрғын емес үй-жайлар, әртүрлі тариф пен өсімпұл пайда болған сәтте қолмен жүргізілетін есеп бағдарламаның құнынан көп уақыт жей бастайды.
Өткен жылдардағы қарыздарды не істеу керек? Олар есептеу объектілері бойынша бастапқы қалдық ретінде көшіріледі. Оларды дұрыс көшіру маңызды: әрі қарай соларға өсімпұл есептеліп, наразылық жұмысы құрылады.
Үйіңізге немесе басқарушы компанияңызға есепті баптаймыз: объектілер мен қарыздар бойынша деректерді көшіреміз, тарифтерді, есептеулерді, өсімпұлды және меншік иелеріне арналған есептерді баптаймыз. Өтінім қалдырыңыз — бағдарламаны өз сандарыңызда көрсетіп, енгізу құнын есептейміз.
