ХҚЕС бойынша есептілікті шоғырландыруды біз 1С:Управление холдингом (УХ) бағдарламасында автоматтандырамыз: топ компанияларының есептері олардың базаларынан жүктеледі, ХҚЕС шоттар жоспарына трансформацияланады, ұсыну валютасына қайта есептеледі, топішілік айналымдар салыстырылып, алынып тасталады, иелік үлестері күндері бойынша ескеріледі. Жұмыс – сағатына 22 000 ₸-ден, лицензия – төмендегі каталог бойынша. Бастауды бұрын жабылған кезеңдегі пилоттан жасаймыз.
Неліктен жабылған кезеңде: УХ нәтижесін аудитор тексеріп қойған сандармен бірден салыстыруға болады. Әр айырма – не баптаудағы қате, не ескі Excel-файлдағы қате. Біздің тәжірибеде екіншісі біріншісінен сирек кездеспейді.
Бұл бет жоба туралы: біз не баптаймыз, Сізге не шешу керек және қанша тұрады. Механизмнің өзі «УХ-та ХҚЕС бойынша шоғырландыру» мақаласында толық сипатталған.
Жоба қашан керек, қашан ерте
Бізге жиі келетін жағдай: бес-он ЖШС-тен тұратын топ, бухгалтериялар айды өз 1С:Бухгалтерия для Казахстана базаларында жабады, айналым-сальдо ведомостарын түсіреді, ал әрі қарай бір маман оларды апталап кестелерде жинайды. Кестелерді тек сол түсінеді. Аудитор өткен тоқсандағы түзету туралы сұраса, жауапты поштадан іздейді.
Төмендегі белгілердің кемінде екеуі сәйкес келсе, УХ өзін ақтайды:
- топта 100 %-дан аз үлестер, жанама немесе айқас иелік бар;
- шетелдік иесі бар және ұсыну валютасы теңге емес;
- топішілік сату мен қарыздар көп, олар бойынша айырмалар қорытынды есепте ғана шығады;
- ХҚЕС тек аудитке емес, жылына бірнеше рет керек.
Егер топ ХҚЕС есептілігін әлі бірде-бір рет дайындамаған болса, ерте. Алдымен әдіснама керек: топтың есеп саясаты, кіріспе баланс. ХҚЕС-ті алғаш қолдануды жаңа бағдарламада автоматтандыруға кеңес бермейміз – әлі ешкім қабылдамаған шешімдерге баптау шығады.
Тағы бір адал жағдай: егер барлық компания бір 1С:ERP базасында есеп жүргізсе, басқарушылық есептілік пен ХҚЕС-ті көбіне сол жерден алуға болады. ERP мен УХ шекарасы «1С:ERP және Управление холдингом» мақаласында талданған.
Біз не баптаймыз
| Блок | Не аласыз | Әдетте қайда сүрінеді |
|---|---|---|
| Периметр және үлестер | Топ компаниялары, күндері бар қатысу үлестері, шоғырландыру әдісі | Үлесті басталу күнінсіз өзгертеді – жабық кезеңдер қайта есептеледі |
| ХҚЕС-ке трансформация | ХҚЕС шоттар жоспары, трансляция ережелері, түзетулер | Шоттарды аналитикасыз «шотқа шот» сәйкестендіру |
| Валютаны қайта есептеу | Күнгі, орташа, тарихи бағам; трансляциялық резерв | Шоттар бойынша бағамдар берілмеген, айырма «өзгеге» кетеді |
| ТІА және элиминация | Топ ішіндегі контрагенттерді салыстыру, айналымдарды алып тастау | Салыстыруды шоғырландырудан бұрын емес, кейін қояды |
УХ-тың екі моделінің қайсысын таңдауды Сізбен бірге шешеміз. Трансформациялық модель айналым-сальдо ведомосын алып, оны түзетулермен ХҚЕС-ке жеткізеді: старт тезірек, шағын еншілес және 1С-те емес компанияларға лайық. Транзакциялық модель әр өткізбені ХҚЕС шоттар жоспарына көшіреді: баптау ұзағырақ, бірақ құжатқа дейін ашып көрсету және ай сайынғы есептілік бар. Бір топта модельдерді біріктіруге болады. Талдау – «ХҚЕС-ке есептілікті трансформациялау» мақаласында.
Егер топта болса, параллель есеп объектілерін де бөлек баптаймыз: ХҚЕС 16 бойынша жалға алу (мақала), ХҚЕС 9 бойынша қарыздар, депозиттер және күтілетін кредиттік шығындар резервтері (мақала), кейінге қалдырылған салықтар. Объект әр тоқсан сайын қайта есептелмейді, бір рет екі бағамен жүргізіледі.
Сұраныс бойынша сегменттік есептілік пен кредитор банктерге арналған ковенанттар есебін қосамыз. Бұл міндетті бөлік емес: көп топқа бірінші кезеңде шоғырландырылған нысандар жеткілікті.
Жоба қалай өтеді
1. Әдіснамалық сессия. Кез келген баптауға дейін жауаптар керек: периметр (қай компаниялар, қандай үлеспен, қай күннен), топтың ХҚЕС бойынша есеп саясаты, ұсыну валютасы, ТІА құрамы мен айырмалардың рұқсат етілген шегі, кезеңділік және пакеттерді тапсыру мерзімі. Үш тармақ бойынша жауап болмаса, сессия бірінші кезең болады – бұл дайын модельді қайта баптаудан арзан. Периметр қалай қалыптасатыны және бағдарлама өзі не есептейтіні – «Шоғырландыру периметрі және иелік үлестері» мақаласында.
2. Жобалық шешім. Модельді қағазға түсіреміз: есеп түрлері, трансляция ережелері, бақылау арақатынастары. Құжатты аудиторыңызға көрсетуге кеңес береміз. Бұл қадамда оның ескертпесі бірнеше сағат жұмысқа тұрады, іске қосқаннан кейін – модельді қайта жасауға. Пайдалы тәсіл: аудитордың өткен жылғы ескертпелерінің тізімін жасаймыз, әрқайсысы не ережеге, не бақылауға айналады.
3. Деректерді жинау. Еншілес базалардан пакеттерді жүктеуді баптаймыз. 1С:Бухгалтерия для Казахстана желісіндегі бағдарламалар мен 8.3 платформасындағы есеп конфигурацияларынан пакеттер тікелей келеді, қалғандары үшін – жинау нысандары немесе файлдар арқылы.
4. Пилот. Бір-екі компания және аудитор тексерген кезең. Тексеру қарапайым: УХ-тағы ХҚЕС бойынша капитал өткен жылғы капиталға кезеңдегі өзгерістерді қосқанда сәйкес келуі тиіс.
5. Тираждау және жабу регламенті. Қалған компанияларды қосып, жабу күнтізбесін сипаттаймыз: кім, қай күнге пакет тапсырады, ТІА айырмаларын кім талдайды. Кезеңдер мен бұғаттау қалай жұмыс істейтіні – «Топтағы кезеңді жабу» мақаласында.
УХ-тағы алғашқы екі-үш жабу Excel-ге қарағанда ұзағырақ өтеді, бұл қалыпты жағдай: сәйкестендірілмеген шоттар мен әдіснамадағы дәлсіздіктер шығады. Әрі қарай цикл қысқарады, өйткені айырмалар қорытынды есепте емес, ТІА салыстыру қадамында табылады.
Сіз не істейсіз, біз не істейміз
1С консультанты механизмді баптайды. Топ биологиялық активтерді қалай бағалайтынын немесе құнсыздануды қашан танитынын ол шешпеуі керек – бұл есеп саясаты, оны қаржы қызметі аудитормен бірге бекітеді.
Топ тарапынан командада кемінде екі адам керек: саясат пен қолмен енгізілетін түзетулерге жауапты ХҚЕС маманы және еншілестердің есебін білетін, пакеттердің тапсырылуын қадағалайтын бақылаушы. Еншілес бухгалтерияларға қысқа оқыту жеткілікті: кезеңді уақытында жабу және нысандарды толтыру.
Бірінші күннен бір ережеге келісеміз: қолмен енгізілген әр түзету – түсініктемесі мен жауаптысы бар жеке құжат. Бір жолмен енгізілсе, 15 млн-дық түзету қайдан шыққанын бір жылдан кейін ешкім есіне түсірмейді.
Құны
| Позиция | Баға |
|---|---|
| 1С:Управление холдингом лицензиясы (қорап) | 9 652 500 ₸ |
| Еншілес ұйымдар мен филиалдарға арналған лицензия | 1 462 500 ₸ |
| Консультант немесе бағдарламашы жұмысы | сағатына 22 000 ₸-ден |
Жұмыс сомасын әдіснамалық сессиядан кейін айтамыз: ол компаниялар санына, модельге (трансформация арзанырақ), валюталарға және қанша еншілес 1С-те емес екеніне байланысты. Тұрақты «пакеттер» ұсынбаймыз – топтардың құрылымы әртүрлі болғанда олар не артық төленеді, не жұмысты жаппайды. Жоба бюджеті неден құралатыны – «УХ енгізу қанша тұрады» мақаласында.
Шоғырландыру үлкен жобаның бөлігі болса (бюджеттеу, қазынашылық, топтың НСА), 1С:Управление холдингом енгізу бетін қараңыз. Қазынашылық бөлек сипатталған: холдинг қазынашылығын автоматтандыру.
Неліктен бізге
Біз Алматыдағы «1С» фирмасының серіктесіміз және реттелетін есеп ҚР заңнамасы бойынша жүргізілетін УХ-тың қазақстандық редакциясымен жұмыс істейміз. Компаниялары әр қалада орналасқан топтармен қашықтан жұмыс істейміз. Іске қосқаннан кейін сүйемелдеуде қаламыз: кезеңді алғашқы жабуларды актіге қол қойып кетпей, командаңызбен бірге өтеміз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Барлық еншілес ХҚЕС бойынша есеп жүргізуі міндетті ме?
Жоқ. Шағын компаниялар есептілікті жергілікті ережелер бойынша тапсырады, ал оны ХҚЕС-ке УХ-тағы түзетулер аударады.
Кейбір компаниялар 1С-те емес. Бұл мәселе ме?
Жоқ, есептілікті жинау нысандарымен немесе файлдармен қабылдауға болады. Тек мұндай компанияларға трансформациялық модель лайық, өткізбеге дейін ашып көрсету болмайды.
Алдымен басқарушылық шоғырландыру, ХҚЕС кейін – бола ма?
Болады, көбі осылай бастайды. Механизм сол, ережелер өзгереді.
Еншілес жабылғаннан кейін өткізбені түзетсе, не істеу керек?
УХ-та «қос жабу» бар: иесіне жіберілген ХҚЕС есебі өзгермейді, ал түзету келесі кезеңге түседі.
Аудитор 1С-тен алынған есептілікті қабылдай ма?
УХ компаниялардың бастапқы сандарын, түзетулерді және әр санның ашып көрсетілуін сақтайды. Өндірушінің мәліметі бойынша ХҚЕС функционалы EY-дің оң қорытындысын алған. Түпкілікті шешімді аудиторыңыз қабылдайды, сондықтан жобалық шешімді оған алдын ала көрсетуге кеңес береміз.
