Комплексная автоматизацияда ЭСФ пен СНТ — «бухгалтерге арналған» бөлек модуль емес, тауар құжатының жалғасы. Өткізу жүргізілді — одан СНТ жасалады, расталғаннан кейін — ЭСФ, ал виртуалды қоймадағы қалдық ЭСФ АЖ жағында өзгереді. Осы тізбекте бірдеңе қате бапталса, мәселе 1С-те емес, порталда, сатып алушыда немесе қалдықтарды салыстыру кезінде шығады. Төменде — тізбек дәл КА-да қалай құрылған, іске қосу кезінде нені тексеру керек және біз жиі кездестіретін қателер.
ЭСФ жазып берудің жалпы ережелері мен алмасу жұмысын «1С-тен ЭСФ жазып беру» мақаласында қарастырдық, ал СНТ кімге керек және 2026 жылғы 1 желтоқсаннан тізбелерде не өзгеретіні — «СНТ және виртуалды қойма» мақаласында. Мұнда қайталамаймыз, тек КА-ға тән нәрселер туралы айтамыз.
Бұл тақырыпта КА Бухгалтериядан немен ерекшеленеді
Бухгалтерияда ЭСФ-ті бухгалтер жазады, әдетте күн немесе апта соңында, пакетпен. КА-да құжаттар тауар жүрген жерде туады: менеджер өткізуді, қоймашы тиеп жөнелтуді рәсімдейді, ал регламенттелген құжаттар солардың негізінде құрылады. Бұдан үш салдар шығады:
- ЭСФ пен СНТ деректері операциялық құжаттардан алынады. Менеджердің шарт деректеміндегі немесе өлшем бірлігіндегі қатесі бірден электрондық құжатқа кетеді.
- Қойма мен ұйым бөлек. КА-да тауар бір ұйымның қоймасында жатып, оны басқа ұйым сата алады. Виртуалды қойма үшін бұл маңызды: порталдағы қалдық базадағы қойма бойынша емес, БСН бойынша. Өз заңды тұлғаларыңыз арасындағы сату туралы толығырақ — «КА-дағы бірнеше ұйым және фирмааралық сату» мақаласында.
- Жауапкершілік бұлыңғыр. Жөнелту мен мәртебелерге кім жауап беретінін тағайындамасаңыз, ЭСФ сату бөлімі мен бухгалтерия арасында «ілініп» қалады.
КА-дағы тізбек қалай көрінеді
- Тауарлар мен қызметтерді өткізу. Негізгі құжат. Одан сатып алушы, шарт, тауарлар, саны, бағасы және ҚҚС алынады.
- СНТ. Өткізу негізінде жасалады (немесе тауар қоймалар арасында жүрсе және заң талап етсе — орын ауыстыру негізінде). Қазақстанға арналған КА 2.4.4.92 релизінде СНТ-ға контрагенттің негізгі виртуалды қоймасын қоюды үйренді — оны контрагент қоймаларының тізімінде «Использовать основным» командасымен белгілейді.
- СНТ жөнелту және растау. Мәртебе базаға қайтады. Сатып алушы СНТ-ны растамайынша, тауар ресми түрде сізде.
- ЭСФ. Өткізу негізінде жасалады; виртуалды қойма тізбесіндегі тауарлар бойынша ЭСФ порталдағы қалдықтарды ескере отырып «Виртуалды қойма» модулі арқылы жазылады.
- Кіріс құжаттар. Алынған СНТ мен ЭСФ базаға жүктеліп, түсімдермен салыстырылады.
2.4.4.102 релизінен бастап КА-да бір СНТ-ны виртуалды қоймада есепке алынатын тауарлар бойынша да, есепке алынбайтындар бойынша да жазуға болады — бұрын мұндай тиеп жөнелтулерді бөлуге тура келетін. Ал 2.4.4.116 релизі ЕАЭО шегінде бір тұлға ішіндегі орын ауыстыруға арналған СНТ баптауын қосты: виртуалды қоймаға тек СЭҚ ТН коды бойынша СНТ рәсімдеу міндеті бар тауарлар қойылады.
Іске қосу алдында не баптау керек
| Қайда | Нені тексеру | Жасамаса не болады |
|---|---|---|
| Ұйым | ЭСФ АЖ есептік жазбасы, ЭЦҚ сертификаттары, қосылымды тексеру | Құжаттар кетпейді, мәртебелер қайтпайды |
| Номенклатура | СЭҚ ТН коды, өлшем бірлігі, шығу тегі белгісі, қажет болса НКТ коды | СНТ форматының қателері, портал бас тартады, тауар виртуалды қоймадан табылмайды |
| Контрагенттер | БСН/ЖСН, виртуалды қоймалар, негізгі қойма | СНТ сатып алушының басқа қоймасына кетеді немесе мүлдем кетпейді |
| Шарттар | Нөмірі мен күні, жеткізу шарттары, валюта | ЭСФ бөлімдеріндегі алшақтықтар, өткен күнмен түзетілген ЭСФ |
| Құқықтар | Кім жасайды, кім қол қояды, кім жөнелтеді | Құжаттар демалыстағы адамды күтеді |
Электрондық құжаттар форматы жылына бірнеше рет өзгереді, ал КА оны релиздермен қуып жетеді. Мысалы, 2.4.5.20 релизінде (2026 жылғы мамыр) ЭСФ-те міндетті «Способ расчёта» өрісі, ал СНТ-да G6, G7 және G10 бөлімдерінде НКТ коды пайда болды. Сондықтан жарты жыл жаңартылмаған база құжаттарды ең қолайсыз күні жөнелтуді тоқтатады. Пысықтаулары бар КА-ны жаңарту туралы — бөлек мақала: «Пысықтаулары бар КА-ны жаңарту».
Виртуалды қойма: қалдықтар қай жерде алшақтайды
Виртуалды қойма қалдықтары 1С-те емес, порталда тұрады. КА тек осы қалдықтарды қозғайтын құжаттарды қалыптастырады. Алшақтықтар бірдей себептерден пайда болады:
- Кіріс СНТ немесе ЭСФ-сіз түсім. Тауар базада бар, виртуалды қоймада — жоқ. Жеткізуші құжаттарды рәсімдемейінше, оны тиеп жөнелте алмайсыз.
- Әртүрлі өлшем бірліктері. Базада тауар данамен есептеледі, жеткізуші қаптамамен жазған. Порталдағы саны еселеп алшақтайды.
- Номенклатура «жабыстырылған». Базадағы бір тауар порталдағы бірнеше позицияға сәйкес келеді немесе керісінше. Әсіресе анықтамалықты ескі бағдарламадан жүктегеннен кейін жиі болады.
- Өз ұйымдарыңыз арасындағы орын ауыстыру. Тауар физикалық қозғалмаған, бірақ КА-да оны басқа заңды тұлғаға берген. Порталда бұл ЭСФ-пен және қажет болса СНТ-мен өткізу — оны ұмытуға болмайды.
- Есептен шығару және сұрып ауысу. 1С-те тауарды есептен шығарып немесе сұрыбын ауыстырып, порталда жасамасаңыз — қалдықтар жылжиды.
Алдын ала қалай байқауға болады: аптасына бір рет тізбедегі позициялар бойынша КА-дағы қалдықтар есебін виртуалды қойма жүктемесімен салыстыру. Бір жауапты адам жүргізетін Excel-дегі шағын салыстыру кестесі тоқсан соңындағы түзетілген ЭСФ-тен арзанға түседі.
Енгізудің әдеттегі қателері
ЭСФ-ті «әлі баптамағанша» порталда қолмен жазады. Бір айдан кейін құжаттардың жартысы тек порталда, жартысы — базада, және оларды тек қолмен салыстыруға болады. Іске қосуға дейін алмасуды баптауға бір күн жұмсаған дұрыс.
Жөнелту құқығы барлығында бар. Менеджерлер тексеруді күтпей құжаттарды жөнелтеді, бухгалтерия қате туралы сатып алушыдан біледі. Біз әдетте жасауды сату бөліміне қалдырамыз, ал қол қою мен жөнелтуді — бір-екі адамға.
Кіріс құжаттарға жауапты адам жоқ. Кіріс СНТ расталмайды, жеткізуші мәмілені жаба алмайды, ал сізде виртуалды қоймада қалдық пайда болмайды. Бұл 2026 жылғы 1 желтоқсаннан тізбеге енген тауарларда ерекше байқалады.
СЭҚ ТН кодтарынсыз тауар анықтамалығы. Іске қосуда бұл кедергі келтірмейді, ал акцизделетін немесе «тізбедегі» тауарды алғаш тиеп жөнелткенде — жөнелтуді тоқтатады.
Бұрын УТ + Бухгалтерия байламында жұмыс істесеңіз, көп нәрсе таныс: УТ-да тізбек ұқсас құрылған, оны «УТ-дан ЭСФ және СНТ» мақаласында сипаттадық. 1С:ERP-де механизм сол, бірақ ұйымдар мен қоймалар көбірек — өнімдер арасындағы айырманы «1С:ERP немесе Комплексная автоматизация» мақаласында талдадық.
КА-ны іске қосқанда біз не істейміз
ЭСФ мен СНТ баптауын Комплексная автоматизацияны енгізу жобасына қосамыз: анықтамалықтарды тексереміз, алмасуды баптаймыз, рөлдерді тағайындаймыз, нақты контрагентпен сынақ тиеп жөнелту жасаймыз. КА бұрыннан жұмыс істесе — КА сүйемелдеуі аясында шешеміз. Жұмыстар — сағатына 22 000 ₸-ден бастап, көлемін базаны қарағаннан кейін бағалаймыз.
Жиі қойылатын сұрақтар
КА болса, ЭСФ үшін бөлек бағдарлама керек пе?
Жоқ. ЭСФ АЖ-мен алмасу Қазақстанға арналған 1С:Комплексная автоматизацияға кіріктірілген: құжаттар базадан жасалады, мәртебелер соған қайтады. Порталдағы есептік жазба мен жарамды ЭЦҚ кілттері керек.
Неге СНТ жөнелтілді, бірақ сатып алушыда қалдық пайда болмады?
Көбіне сатып алушы СНТ-ны әлі растамаған немесе ол оның басқа виртуалды қоймасына кеткен. Құжат мәртебесін және контрагент карточкасындағы негізгі виртуалды қойманы тексеріңіз.
Виртуалды қоймада жоқ тізбедегі тауарды сатуға бола ма?
1С-те өткізуді жүргізуге болады, бірақ қалдықсыз «Виртуалды қойма» модулі арқылы ЭСФ жазуға портал рұқсат бермейді. Алдымен қалдықтың неге жоқ екенін анықтау керек: көбіне жеткізушіде түсім рәсімделмеген.
ЭСФ себебінен КА-ны қаншалықты жиі жаңарту керек?
ЭСФ пен СНТ форматы жылына бірнеше рет өзгереді, әр өзгеріс релизбен келеді. Релиздерді жарты жылда бір емес, шыққан сайын орнатуды ұсынамыз.
