Комплексная автоматизацияны барлық дерлік жағдайда пысықтайды: директорға есеп, өз баспа нысаны, сайтпен алмасу, өзіндік құнның ерекше есебі. Ал содан кейін ЭСФ-тің жаңа форматымен релиз келеді, және базаны соңғы рет бір жыл бұрын жаңартқаны, ал пысықтауларды жасаған бағдарламашы енді жұмыс істемейтіні анықталады. Пысықталған 1С-ті жаңартудың жалпы қағидаттарын «Пысықтаулары бар 1С-ті жаңарту: өзгерістерді қалай жоғалтпау керек» мақаласында сипаттадық. Мұнда — дәл КА-ға тән нәрселер: конфигурация көлемі, релиздер жиілігі, айды жабу және бюджеттеу модулі.
Неге КА-мен Бухгалтерияға қарағанда қиынырақ
КА — үлкен конфигурация: онда қойма, сату, өндіріс, жалақы, регламенттелген есеп бар. Сондықтан:
- Салыстыру мен біріктіру ұзағырақ жүреді. Әр өзгертілген объектіні қарап шығу керек, ал пысықтаулар типтік конфигурация кодында жасалса, КА-да олар жүздеген болуы мүмкін.
- Базаны жаңарту ұзағырақ жүреді. Жаңарту өңдегіштері деректерді қайта құрады; үлкен базада бұл минуттар емес, сағаттар. Мұны жұмыс уақытында жасауға болмайды.
- Қате қымбатырақ. Жаңартудан кейін өзіндік құнды есептеу бұзылса, мұны тек айды жабу кезінде — құжаттар енгізіліп қойған екі-үш аптадан кейін байқайды.
Қазақстанға арналған КА релиздері қаншалықты жиі шығады
Қазақстанға арналған 1С:Комплексная автоматизация релиздері орта есеппен бір-екі айда бір рет шығады. 2025 жылы және 2026 жылдың басында, мысалы, 2.4.5.12 (2025 жылғы сәуір), 2.4.5.13 (мамыр), 2.4.5.14 (маусым), 2.4.5.15 (қыркүйек), 2.4.5.16 (қазан), 2.4.5.17 (2025 жылғы желтоқсан) және 2.4.5.18 (2026 жылғы ақпан) нұсқалары шықты. Оларда — ҚР заңнамасының өзгерістері, ЭСФ пен СНТ-ның жаңа форматтары, таңбалау түзетулері, қателерді түзету.
Бұдан басты кеңес: релиздерді жинамаңыз. КА релиздері ретімен орнатылады, және бесеуін өткізіп алсаңыз, жаңарту арасында тексерісі бар қатарынан бес салыстыруға айналады. Шыққан сайын жаңарту жылына бір рет жаңартудан арзан. Релиздерді 1С:ИТС-ке жарамды жазылым болғанда алуға болады — толығырақ Қазақстанға арналған 1С:ИТС бетінде.
0-қадам. Пысықтаулар қалай жасалғанын түсіну
Жаңартар алдында КА-ңызда нақты не өзгертілгенін білу керек. Біз аудиттен бастаймыз:
| Пысықтау тәсілі | Жаңарту кезінде не болады | Еңбек сыйымдылығы |
|---|---|---|
| Сыртқы есептер мен өңдеулер | Қозғалмайды, бірақ деректер құрылымы өзгерсе, жұмысын тоқтатуы мүмкін | Төмен: жаңартудан кейін тексеру |
| Кеңейтулер | Жаңа нұсқаның үстінен қолданылады; тек олар ұстап алатын объектілер өзгерсе бұзылады | Төмен немесе орташа |
| Конфигурация кодындағы өзгерістер | Әр объектіні салыстыру мен біріктіруді талап етеді | Жоғары, әр релизбен өседі |
Пысықтаулар кодта болса, бірінші қадам — оларды кеңейтулерге көшіру. Бұл бір реттік жұмыс, бірақ әр келесі жаңарту бірнеше есе арзандайды. Мұның қалай жасалатыны — пысықтаулары бар жаңарту туралы жалпы мақалада.
КА-ны жаңарту тәртібі
- Жұмыс базасының көшірмесі. Тек конфигурация файлы емес, деректерді толық жүктеп шығару. Қалғанының бәрін соның үстінде жүргіземіз.
- Платформаны тексеру. Жаңа релиздер 1С:Предприятие платформасының белгілі бір нұсқасын талап етеді, ол релиз сипаттамасында көрсетілген. Платформаны алдын ала — серверде және пайдаланушылардың барлық компьютерлерінде жаңартады.
- Көшірмеде сынақ жаңартуы. Кодта өзгерістер болса, салыстыру мен біріктіру; кеңейтулерді тексеру; жаңарту өңдегіштерін іске қосу.
- Чек-парақ бойынша тексеру (төменде).
- Жұмыс базасын жаңарту — кешке немесе демалыс күні, басталар алдында резервтік көшірмемен.
- Алғашқы күндердегі бақылау. Әр бөлімнің жауапты пайдаланушысы әдеттегі операцияларды жүргізіп, бірдеңе дұрыс болмаса хабарлайды.
Жаңартудан кейінгі тексеру чек-парағы
- негізгі құжаттарды жүргізу: тапсырыс, өткізу, түсім, орын ауыстыру, өнім шығару;
- ЭСФ пен СНТ-ны жасау және жөнелту — сынақ көшірмесінде порталға жөнелтпей, тек қалыптастыру;
- пысықталған баспа нысандары;
- пысықталған есептер, оның ішінде директорға арналған есептер;
- алмасулар: банк, сайт, Kaspi, кассалар;
- пайдаланушылар құқықтары: релиздегі жаңа объектілерді кейде қолжетімділік профильдеріне қосу керек;
- көшірмеде айды жабу: өткен ай үшін өзіндік құнды есептеу мен регламенттік операциялар жаңартуға дейінгідей нәтиже беруі керек.
Соңғы тармақты дәл КА үшін міндетті деп санаймыз. Өзіндік құн — үнсіз бұзылатын нәрсе: құжаттар жүргізіледі, ал «Валовая прибыль» есебіндегі сандар басқа. Жабу нәтижесін жаңартуға дейін және кейін салыстыру — ең сенімді тест.
Релиз кері қайтарылса
«1С» фирмасы табылған қатеге байланысты релизді кері қайтаратын кездер болады. Мысалы, Қазақстанға арналған КА мен бюджеттеу модулінің 2.4.5.11 релиздерінде солай болды: жаңартудан кейін есептеулерді салық салу баптаулары әдепкі мәндермен толтырылды, және 1С жаңартып үлгергендерге есептеулерді тексеруді ұсынды. Сондықтан біз релизді шыққан күні жұмыс базасына орнатпаймыз, оған бір-екі апта беріп, 1С:ИТС жаңалықтарын бақылаймыз.
Бюджеттеу модулі
Қазақстанға арналған КА-ның бюджеттеу модулі бөлек жеткізіледі және сол нөмірлеумен өз релиздерімен шығады. Ол орнатылған болса, базаны кәдімгі КА-мен емес, модульді қамтитын релизбен жаңарту керек. Әйтпесе модуль жоғалады немесе жаңарту өтпейді. Модульдің өзі туралы толығырақ — «КА-дағы бюджеттеу» мақаласында.
Кім жаңартуы керек
Компанияда штаттағы 1С бағдарламашысы болса, жаңартуды ол жасай алады, — бірақ сол ережелер бойынша: көшірме, тест, чек-парақ. Бағдарламашы болмаса, жаңартуды сүйемелдеу шарты бойынша серіктеске тапсырған дұрыс: онда сіздің пысықтауларыңыздың тарихы бар, және әр келесі жаңарту тезірек жүреді. Ең нашар нұсқа — «әр жолы жаңа фрилансер»: не және не үшін өзгергенін ешкім білмейді, және салыстыру нөлден басталады.
Жаңарту қанша тұрады
Пысықтаулар кеңейтулерде болса, кезекті релизге жаңарту — әдетте тексерумен бірнеше сағаттық жұмыс. Кодта болып, релиздер көп жиналса, — бірнеше күн болуы мүмкін. Жұмыстар — сағатына 22 000 ₸-ден бастап; нақты бағаны пысықтаулар аудитінен кейін береміз. Жаңартуды тұрақты КА сүйемелдеуіне қосуға болады, сонда релиздер асығыс режимде емес, кесте бойынша орнатылады. Қызмет бөлек 1С конфигурацияларын жаңарту бетінде сипатталған.
КА-ны енді ғана енгізіп жатсаңыз, «пысықтаулар тек кеңейтулерде» ережесін жобаға басынан бастап салған жөн — бұл туралы «КА енгізу кезеңдері мен мерзімдері» мақаласында. Сол тәсілді біз ERP-де де қолданамыз — қараңыз: «Іске қосқаннан кейін 1С:ERP сүйемелдеуі».
КА-ны жаңартудағы әдеттегі қателер
Жұмыс базасын бірден жаңартады. Көшірмеде сынақ жаңартуынсыз кез келген мәселе дүйсенбі таңертең барлық пайдаланушының мәселесіне айналады.
Пайдаланушылардағы платформаны ұмытады. Серверді жаңартты, ал бухгалтерия компьютерлерінде ескі платформа — бағдарлама іске қосылмайды немесе қателермен жұмыс істейді.
Кеңейтулерді тексермейді. Жаңартудан кейін кеңейту ешкім оқымаған ескертумен ажыратылуы мүмкін. Пысықтау «жоғалды», бірақ оны жай ғана қайта қолдану немесе түзету керек.
Есептілік алдындағы соңғы күні жаңартады. Релиз нысанды тапсыру үшін керек болса, оны тапсыру күні орнату — тәуекел. Жаңа нысандар мен форматтар алдын ала шығады, шыққаннан кейін бірден жаңарту керек.
Жаңартуға дейінгі көшірмені сақтамайды. Бір аптадан кейін баспа нысаны жоғалғаны анықталады, және оны қалпына келтіретін жер жоқ. Жаңартуға дейінгі көшірмені кемінде бір ай сақтаймыз.
Жиі қойылатын сұрақтар
КА-ның бірнеше релизін өткізіп жіберуге бола ма?
Техникалық тұрғыдан релиздер ретімен орнатылады, және өткізіп алғандарынан бәрібір өту керек. Неғұрлым көп өткізілсе, жаңарту соғұрлым ұзақ, және ЭСФ немесе есептілікті порталдың қабылдамай қою тәуекелі соғұрлым жоғары.
КА-ны өз бетімен жаңартуға бола ма?
Кодта өзгерістері жоқ типтікті — иә, ИТС жазылымы болғанда конфигуратор немесе кіріктірілген жаңарту механизмі арқылы. Конфигурация кодында пысықтаулар болса, салыстыру мен біріктіру тәжірибесінсіз кіріспеген дұрыс.
База қанша уақыт қолжетімсіз болады?
Базаның көлемі мен релизге байланысты: ондаған минуттан бірнеше сағатқа дейін. Сондықтан жұмыс базасын көшірмеде сынақ жаңартуынан кейін, жұмыс уақытынан тыс жаңартамыз.
Жаңартудан кейін пысықтау жұмыс істемесе не істеу керек?
Алдымен кеңейту қосулы ма және оны қолдану кезінде қате жоқ па, соны тексеріңіз. Пысықтау кодта болып, біріктіру кезінде жоғалса, оны жаңартуға дейінгі база көшірмесінен қалпына келтіреді — сондықтан тексеру өтпейінше көшірмені жоюға болмайды.
