Типтік 1С:ERP бір кеште жаңартылады. Үш жылдық енгізу мен сүйемелдеу барысында жүздеген өзгеріс енгізілген ERP — бірнеше күнде, ал кейде бірнеше аптада. Айырмашылық бағдарламада емес, пысықтаулардың қалай жасалғанында және базаның соңғы рет қашан жаңартылғанында. ERP-ді пысықтаулармен қалай жаңартатынымызды және уақыт көбіне қай жерде жоғалатынын айтып береміз.
ERP-ді неге созбау керек
«1С» фирмасы Қазақстанға арналған 1С:ERP релиздерін тұрақты шығарады: қателерді түзету, есептіліктің жаңа нысандары, ЭСФ, СНТ және салықтар бойынша өзгерістер. Оларды алу үшін 1С:ИТС қолданыстағы шарты керек.
Өткізіп алған релиздер жинала береді. Жарты жыл бұрынғы нұсқадан әдетте тікелей емес, тек аралық релиздер арқылы жаңартуға болады — әрқайсысының өз біріктіруі мен тексеруі бар. Сонымен қатар жаңа релиздер 1С:Предприятие платформасының жаңарақ нұсқасын талап етуі мүмкін. Сондықтан клиенттерге жылына бір рет «үлкен жарылыспен» емес, шағын қадамдармен жаңартуға кеңес береміз.
1-қадам. Пысықтауларды түгендеу
Жаңартпас бұрын нақты не өзгертілгенін білу керек. Пысықтаулар тізілімі болса жақсы: не жасалды, не үшін, қандай объектілерде. Тізілім болмаса, оны нақты жағдай бойынша жасайды:
- ағымдағы конфигурацияны сол нұсқадағы типтік жеткізіліммен салыстырады;
- өзгертілген объектілерді жазып алады: құжаттар, анықтамалықтар, ортақ модульдер, формалар;
- бөлек — конфигурация кеңейтімдерін, сыртқы есептер мен өңдеулерді.
Ескі жобаларда бұл қадам кейде жаңартудың өзінен де көп уақыт алады. Есесіне ол бір рет жасалады, ал тізілім кейін әр жаңа пысықтаумен бірге жүргізіледі.
2-қадам. Тестілік көшірме және жоспар
Жаңарту ешқашан бірден жұмыс базасында жасалмайды. Біздегі тәртіп мынадай:
- Жұмыс базасының толық резервтік көшірмесі — жүктеп шығару және ДҚБЖ құралдарымен көшірме.
- Тестілік көшірмені бөлек серверде немесе бөлек базада өрістету.
- Ағымдағы нұсқадан мақсатты нұсқаға дейінгі релиздер тізбегін таңдау, платформаға қойылатын талаптарды тексеру.
- Жұмыс базасына көшіру терезесін келісу — әдетте демалыс күндері, айды жабу кезеңінде емес.
3-қадам. Салыстыру және біріктіру
Егер пысықтаулар тікелей негізгі конфигурацияға енгізілген болса, жаңарту кезінде конфигуратор жеткізушіде де, сізде де өзгертілген объектілерді көрсетеді. Әр осындай объект бойынша бағдарламашы шешеді: жеткізуші нұсқасын алу, өзінікін қалдыру немесе қолмен біріктіру.
Негізгі уақыт осында кетеді. Типтік жағдай: «Реализация товаров и услуг» құжатының формасын пысықтады, ал жаңа релизде 1С дәл осы форманы қайта жасады. Автоматты біріктіру жұмыс істемейтін форма беруі немесе сіздің кодыңызды байқатпай жоғалтуы мүмкін. Сондықтан қос өзгерісі бар әр объектіні көзбен қараймыз.
Пысықтаулары конфигурация кеңейтімдеріне шығарылған базалар ең жылдам жаңартылады. Негізгі конфигурация өзгеріссіз қолдауда қалады, типтік ретінде жаңартылады, ал кеңейтімді содан кейін жаңа релизбен үйлесімділікке тексереді. Сүйемелдеу кезінде ескі пысықтауларды біртіндеп кеңейтімдерге көшіреміз — бұл екінші-үшінші жаңартуда өзін ақтайды. Жалпы қағидаттар — «Пысықтаулары бар 1С жаңарту» мақаласында, Комплексная автоматизация мысалында — «Пысықтаулары бар КА жаңарту».
4-қадам. Жаңартудан кейінгі тексеру
Тексеру — бұл «база ашылды» емес. Тестілік көшірмеде бизнес онсыз тоқтап қалатын сценарийлерді өткіземіз:
| Нені тексереміз | Қалай |
|---|---|
| Негізгі құжаттар | Кірісті, өткізуді, орын ауыстыруды, өнім шығаруды жасап, өткізу |
| Пысықтаулар | Тізілімдегі сценарийлерден өту, әсіресе баспа формалары мен өңдеулер |
| Айды жабу | Көшірмеде өткен ай бойынша жабуды орындап, өзіндік құнды салыстыру |
| ЭСФ және СНТ | ЭСФ АЖ-ға жібермей, жүктеп шығаруды қалыптастырып, тексеру |
| Алмасулар | ЗУП, Розница, банк, сайтпен алмасуды тексеру — қосылғанның бәрін |
| Регламенттелген есептілік | Негізгі нысандарды қалыптастырып, өткен кезеңмен салыстыру |
Ең қулық мәселе — тоқсанына бір рет пайдаланылатын есеп немесе өңдеу. Жаңартудан кейін ол туралы үш айдан соң, енді ештеңені кері қайтару мүмкін болмағанда еске алады. Сондықтан пысықтаулар тізілімінде әрқайсысы қаншалықты жиі пайдаланылатынын белгілейміз.
Тестілеу сценарийлері алдын ала сипатталса, тексеру жылдам жүреді. Оларды қалай құру керектігі — «1С:ERP тестілеу және тәжірибелік пайдалану» мақаласында.
5-қадам. Жұмыс базасына көшіру
Тест өткен соң жаңарту жұмыс базасында келісілген терезеде қайталанады: пайдаланушылар шығады, жаңа көшірме жасалады, тексерілген тізбек қолданылады, деректерді жаңарту өңдеуі іске қосылады. Ірі ERP базаларында ол бірнеше сағатқа созылуы мүмкін — бұл уақытты терезеге қосу керек.
Жаңартудан кейінгі бірінші жұмыс күнінің таңында кеңесші негізгі пайдаланушылармен байланыста болады. Ұсақ сұрақтар әрдайым шығады, оларды есептегі қателерге айналғанға дейін жабу маңызды.
Платформа: бірге немесе бөлек жаңарту
ERP релиздері 1С:Предприятие 8.3 платформасының белгілі бір нұсқаларына есептелген. Конфигурацияны жаңартпас бұрын релиз сипаттамасынан платформаның ең төменгі нұсқасын тексеріңіз. Оны көтеру керек болса, мұны бөлек қадаммен жасаймыз: алдымен тестілік серверде платформа, базаның жұмысын тексеру, содан кейін жұмыс серверіндегі платформа, тек содан соң конфигурация.
Екі қадамды бір түнде біріктіруге кеңес бермейміз. Бірдеңе дұрыс болмаса, нақты не себеп болғаны — жаңа платформа ма, әлде жаңа релиз бе — түсініксіз болады.
Клиенттік компьютерлерді бөлек тексереміз: клиент нұсқасы сервер нұсқасына сәйкес келуі керек. Қашықтағы қоймалары бар компанияларда бұл ұмытылады, сөйтіп дүйсенбіде қойма базаға кіре алмайды.
Келесі жаңартулардың уақытын қалай қысқарту керек
Әр жаңарту — келесісін арзанырақ ету үшін себеп:
- объектіні бәрібір біріктіруге тура келгенде, пысықтауларды негізгі конфигурациядан кеңейтімдерге көшіру;
- жаңа релиздің типтік функционалы жапқан пысықтаулардан бас тарту — бұл ойлағаннан жиі болады;
- пысықтаулар тізілімі мен тексеру сценарийлерін жаңарту;
- келесі терезені дәлірек жоспарлау үшін әр қадамның уақытын тіркеу.
Осындай екі-үш циклден кейін жаңарту жоба болудан қалып, сүйемелдеу шеңберіндегі жоспарлы жұмысқа айналады.
Жаңартуға кім қатысады
Пысықтаулары бар ERP жаңарту — тек бағдарламашының жұмысы емес. Біздің тәжірибеде мыналар қатысады:
| Кім | Не істейді |
|---|---|
| 1С бағдарламашысы | Конфигурацияны біріктіру, пысықтауларды түзету, жұмыс базасына көшіру |
| Кеңесші | Сценарийлерді тексеру, пайдаланушылар үшін жаңа релиздегі өзгерістерді талдау |
| Негізгі пайдаланушылар | Тестілік көшірмеде өз учаскелерін тексеру |
| Әкімші | Резервтік көшірмелер, платформа, сервер, клиенттік орындар |
Негізгі пайдаланушылар міндетті түрде керек. Бағдарламашы құжаттың өткізілетінін тексереді, бірақ шот-фактураның баспа формасында өрістің ығысқанын тек бухгалтер, ал шығындар есебіндегі сома өзгергенін тек экономист байқайды.
Тағы бір пайдалы әдет: жаңарту алдында релиздегі өзгерістер сипаттамасын оқып, сіздің процестеріңізге қатыстысын жазып алу. Кейде жаңа релизде жұмыс тәртібі өзгереді, және пайдаланушыларды шағымдардан кейін емес, алдын ала ескерту керек.
Бұл қанша тұрады
Пысықтаусыз типтік ERP әдеттегі сүйемелдеу шеңберінде жаңартылады. Пысықтаулар болса, құны өткізіп алған релиздер мен өзгертілген объектілер санына байланысты. Жұмыстарды түгендеуден кейін бағалаймыз, мөлшерлеме — сағатына 22 000 ₸-ден бастап. Заңнама жаңартулары 1С:ИТС шарты бойынша келеді; қызмет — 1С конфигурациясын жаңарту бетінде.
Жаңарту — тұрақты сүйемелдеудің бөлігі, ол туралы — «Іске қосылғаннан кейін 1С:ERP сүйемелдеу» мақаласында. Жүйенің өзі туралы — Қазақстанға арналған 1С:ERP бетінде.
Жаңартуды бағалауға тапсырыс беру
Жиі қойылатын сұрақтар
ERP-ді бірден бірнеше релиз арқылы жаңартуға бола ма?
Әрдайым емес. Әр релиз үшін оған қандай нұсқалардан өтуге болатыны көрсетілген. База қатты артта қалса, жаңарту аралық релиздер арқылы тізбекпен жүреді.
Жаңарту кезінде пысықтаулар жоғала ма?
Жоқ, егер жаңарту әр өзгертілген объектіні тексере отырып, салыстыру және біріктіру арқылы жасалса. Кеңейтімдердегі пысықтаулар автоматты түрде сақталады, бірақ оларды да үйлесімділікке тексереді.
1С:ERP-ді қаншалықты жиі жаңарту керек?
Заңнамалық өзгерістерді — олардың күшіне ену мерзіміне қарай. Қалған релиздерді артта қалушылық жинақталмауы үшін тұрақты, бір-үш айда бір рет орнатқан дұрыс.
ERP-ді өзіміз жаңарта аламыз ба?
Пысықтаусыз типтік конфигурацияны әкімші нұсқаулық бойынша өзі жаңарта алады. Пысықтаулар болса, мұны сіздің базаңыздағы өзгерістерді білетін бағдарламашыға сеніп тапсырған дұрыс.
