1С:Управление торговлей для Казахстана бағдарламасындағы таңбаланған тауар дистрибьюторы бір мезгілде екі есепте өмір сүреді: өз базасында және әр таңбалау кодының иесі бар ТМҚ АЖ-да (ИС МПТ). Тауар 1С-та тиеп жөнелтілсе, бірақ қабылдау-беру актісі ИС МПТ-ға кетпесе, кодтар сіздің ұйымыңызда қалады, ал сатып алушы оларды қабылдай алмайды. Алшақтықтар білдірмей жиналып, ең қолайсыз сәтте — тексеру кезінде немесе бөлшек сауда клиенті тауарды сата алмағанда шығады.
Бұл мақала — таңбалау дәл УТ-да қалай құрылғанына шолу. Жалпы көрініс — қандай тауарлар таңбаланады, қай күннен бастап және қандай тәртіппен қосылу керек — Қазақстандағы таңбалаудың жол картасында қарастырылған, ал жекелеген операциялар — сериядағы мақалаларда, оларға сілтемелер төменде.
УТ ИС МПТ-мен қалай байланысады
Алмасу «1С:Маркировка для Казахстана» сервисі арқылы жүреді. 1С серіктестерінің деректері бойынша Қазақстанға арналған УТ ред. 3.4 сервисті 3.4.4.115 релизінен бастап қолдайды. Жұмыс үшін мыналар керек:
- 1С:ИТС порталында сервиске қолданыстағы жазылым және базада қосылған интернет-қолдау — онсыз алмасу қолжетімділік қатесімен аяқталады;
- ұйымды ИС МПТ-да тіркеу;
- құжаттарға қол қою үшін NCALayer және ЭЦҚ;
- номенклатура карточкаларында GTIN-і бар, Ұлттық тауарлар каталогында (НКТ) сипатталған тауарлар.
Бағдарламадағы алмасу баптаулары «Администрирование» → «Настройка учета и взаимодействия (ИС МПТ, ИС ЦЭДМ)» бөлімінде орналасқан. ИС ЦЭДМ — дәрілерге арналған модуль, ИС МПТ — қалған таңбаланатын топтарға. Сервис тарифтері қолжетімді құжаттар құрамымен ерекшеленеді, сондықтан қосылғанға дейін дәл сізге қандай операциялар керек екенін түсінген жөн.
Тізбектегі рөл операциялар жиынын анықтайды
| Сіз кімсіз | УТ-дағы негізгі операциялар |
|---|---|
| Импорттаушы | Кодтарға тапсырыс, түсіру, әкелу туралы хабарлама (ЕАЭО немесе импорт), айналымға енгізу, шығыс АПП |
| Дистрибьютор, көтерме | Жеткізушіден кіріс АПП, сатып алушыларға шығыс АПП, алшақтықтар туралы хабарламалар |
| Көтерме + өз бөлшек саудасы | Сол, сонымен қатар ОФД арқылы айналымнан шығарумен касса арқылы сату |
| Кез келген қатысушы | Таңбаланған қалдықтарды есептен шығару, қайтару, түгендеу |
УТ-дағы клиенттеріміздің көбі — дистрибьюторлар, олар үшін ең бастысы — екі құжат: кіріс және шығыс қабылдау-беру актісі.
Қабылдау: кіріс АПП
Жеткізуші тауарды тиеп жөнелтіп, ИС МПТ-ға кодтар тізімі бар қабылдау-беру актісін жібереді. УТ-да оны кіріс АПП тізіміндегі «Получить» командасымен алып, содан кейін іс жүзінде келген тауармен салыстырады.
Не маңызды:
- Саны бойынша емес, кодтар бойынша салыстыру. «100 дана келді, актіде 100» — кодтар бірдей деген сөз емес. Әр кодты немесе агрегатталған қаптаманы сканерлеу керек.
- Алшақтықтар — хабарламамен. Қорапта кодтар жетіспесе немесе бөгде кодтар келсе, алшақтықтар туралы хабарлама рәсімделеді. Кейін анықтаймыз деп актіні «барын солай» қабылдау — басты қате: кодтар сіздікі болып шығады.
- Кіріспен байланыс. УТ-дағы акт пен сатып алу құжаты бір-біріне сәйкес келуі керек. Қойма ордерлік болса, кодтар бойынша қабылдауды ТСД-да жасау ыңғайлы — процесс «Қоймаға кіріс» мақаласында сипатталған.
Айналымға енгізу (импорттаушылар үшін)
Импорттаушы әкелу туралы хабарлама береді, кодтарды түсіріп, оларды айналымға енгізеді. Кодтар енгізілмейінше тауарды сатуға болмайды. DataMatrix басып шығаруға қойылатын талаптар мен жабдық — «КМ түсіру» мақаласында, енгізу тәртібі — «КМ-ды айналымға енгізу» мақаласында. Егер сіз импорттаушыдан тек сатып алып, қайта сатсаңыз, айналымға енгізуді сіз жасамайсыз.
Көтерме жөнелту: шығыс АПП
Айналымның басқа қатысушысына сатқанда УТ-дағы өткізумен бірге іс жүзінде тиеп жөнелтілген кодтармен шығыс АПП рәсімделеді. Сатып алушы оны өзінде қабылдайды — және кодтар оған өтеді.
Практикалық сәттер:
- Кодтармен жинау. Кодтар тапсырысты жинау кезінде тіркеледі, кейін «есте сақтау бойынша» емес. Ордерлік қоймада бұл тапсырма бойынша ТСД-да жасалады, «Тапсырысты іріктеу» мақаласын қараңыз.
- Агрегаттау. Агрегатталған кодтары бар қораптар мен палеттер дана бойынша емес, қаптаманың бір кодымен сканерленеді. Бұл тиеп жөнелтуді едәуір жылдамдатады, бірақ агрегаттың ашылмауын талап етеді.
- Актідегі баға. Жекелеген тауар топтары үшін ережелер АПП-да тауардың бағасы мен құнын көрсетуді талап етеді — мысалы, темекі үшін 2025 жылғы 1 шілдеден бастап. Өз тобыңыздың талаптарын тексеріңіз.
- Сатып алушыдан қайтару. Кері актімен рәсімделеді; «1С-та жай қайтару» кодтарды қайтармайды.
УТ-дан бөлшек саудада сату
Дистрибьютордың өз дүкендері болса, сату касса арқылы жүреді: код сканерленіп, чекке түседі, ОФД мәліметтерді ИС МПТ-ға береді, код айналымнан шығарылады. Толығырақ — «Таңбаланған тауарды бөлшек саудада сату» мақаласында және БКМ чегіне қойылатын жаңа талаптар туралы мақалада. Дүкендер желісін көбіне УТ-мен алмасатын 1С:Розница бағдарламасында жүргізген ыңғайлы.
Есептен шығару, түгендеу, алшақтықтар
Ақау, сыну, бүліну — бұл тек УТ-да есептен шығару ғана емес, сонымен қатар ИС МПТ-да кодтарды себебімен айналымнан шығару. Тек біріншісін жасасаңыз, кодтар сізде қалады.
Айына бір рет таңбаланған қалдықтарды салыстырған пайдалы: ИС МПТ-да ұйымның атында қанша код тұр және базада қанша тауар бар. Сервис таңбаланған қалдықтарды түгендеу үшін серверден деректерді алуға мүмкіндік береді. Алшақтықтар көбіне — қабылданбаған кіріс актілер және рәсімделмеген есептен шығарулар.
Жаңа топтар: алдын ала нені тексеру керек
Таңбаланатын тауарлар тізбесі кеңейіп келеді. 2026 жылдың күзінде дәрілер, ББҚ, киім мен іш киім, майлар мен автосұйықтықтар басталды немесе басталады, 2027 жылы — сыра. УТ-дағы дистрибьютор үшін дайындық бірдей:
- Номенклатурада жаңа топтың тауарларын бөліп, олардың НКТ-дағы карточкаларын тексеру — НКТ таңбалау белгісін енді СЭҚ ТН коды бойынша қояды.
- УТ релизі мен сервиске жазылымды тексеру — қажетті топ қолдау тапқан болуы керек.
- Жеткізушілермен олардың қай күннен бастап АПП бойынша тиеп жөнелтетінін келісу.
- Қойманы дайындау: 2D сканерлер, ТСД, агрегаттармен жұмыс ережелері.
- Бір позицияда сынақ циклін өткізу: қабылдау, тиеп жөнелту, қайтару.
Уақыт бойынша бұл қаншаға түседі
Дистрибьюторда бір тауар тобын қосу — тек алмасуды баптау ғана емес. Негізгі уақыт номенклатураны дайындауға кетеді: карточкалардағы GTIN, НКТ-дағы сипаттамаларды тексеру, қаптамалар. Анықтамалықтар ретті болса, сервис пен алмасуды баптаудың өзі тез жасалады. Бағалауды номенклатура мен қойма схемасын қарағаннан кейін береміз.
Жиі кездесетін қателер
- Кодтарды тексермей АПП қабылдады. Бөгде кодтар енді сізде.
- Шығыс актісіз тиеп жөнелтті. Сатып алушы тауарды сата алмайды, кодтар сізде ілулі тұр.
- 1С-та есептен шығарды, бірақ ИС МПТ-да емес. Жүйелердегі қалдықтар алшақтайды.
- Конфигурацияны жаңартпады. Портал құжаттардың жаңа форматтарын қабылдамайды.
- Жауапты жоқ. Кіріс актілер апталап жатады.
Біз таңбалауды кілтке дейін қосамыз: тіркеу, НКТ, сервис, УТ-ны баптау, қойма мен ТСД, оқыту — қойманы автоматтандыру аясында, жұмыстар — сағатына 22 000 ₸-ден бастап. Таңбалаудың қоймалық схемамен қалай байланысты екенін УТ-дағы қоймаға шолудан, ал ЭСФ пен СНТ-мен — «УТ-дан ЭСФ және СНТ» мақаласынан оқыңыз. Бағдарлама — 1С:Управление торговлей для Казахстана.
Қадам бойынша қосу тәртібі
Таңбалауды «жол-жөнекей» қосқанда, алғашқы кіріс жеткізілімнің өзі тоқтап қалады. Біз мына тәртіппен жүреміз:
- Ассортимент қандай тауар топтарына жататынын және компанияның тізбектегі рөлін тексереміз.
- ИС МПТ-да тіркелуді және құжаттарға қол қоятын қызметкердің ЭЦҚ-сын тексереміз.
- НКТ-дағы тауар карточкаларын УТ-дағы номенклатурамен салыстырамыз: GTIN сәйкес келуі керек.
- Конфигурацияны өзекті релизге дейін жаңартып, ИС МПТ-ға қосылуды баптаймыз.
- Көлемі бойынша қажет болса, қоймада ТСД немесе сканерді баптаймыз.
- Бір-екі тауармен нақты құжатта сынақ қабылдау мен жөнелтуді жасаймыз.
- Кіріс актілерін күн сайын қарайтын жауаптыны тағайындаймыз.
Сынақ операциядан кейін ғана бүкіл ағынды жұмысқа көшіреміз. Бір қораптағы қатені түзету бүкіл жеткізілімдегіден оңай.
Жиі қойылатын сұрақтар
Кіріс актілерінің өңделмей жатқанын қалай түсінуге болады?
УТ-дағы және ИС МПТ жеке кабинетіндегі кіріс құжаттар тізімін қараңыз: қабылдауды әдеттегіден ұзақ күтіп тұрған актілер — алғашқы белгі. Бұл тізімді күн сайын бір уақытта тексерген ыңғайлы.
УТ-да ИТС жазылымынсыз таңбаламен жұмыс істеуге бола ма?
Жоқ. Алмасу «1С:Маркировка для Казахстана» сервисі арқылы жүреді, оған ИТС порталында жазылым және қосылған интернет-қолдау керек.
Дистрибьютор кодтарды айналымға енгізуі керек пе?
Тауарды қазақстандық жеткізушіден сатып алсаңыз, жоқ: айналымға енгізуді өндіруші немесе импорттаушы жасайды. Сіз кодтарды қабылдау-беру актілерімен қабылдап, бересіз.
Қорапта актідегідей емес кодтар болса не істеу керек?
Актіні толығымен қабылдамай, алшақтықтар туралы хабарлама рәсімдеп, жеткізушімен түзетуді келісу керек.
ТСД пайдалану міндетті ме?
Күніне он шақты тиеп жөнелтуде жұмыс орнындағы сканермен шектелуге болады. Көлем үлкенірек және қаптамалар агрегатталған болса, ТСД-сыз қабылдау мен тиеп жөнелту созылып кетеді.
