Қазақстанда сыраны таңбалау үш кезеңмен жүреді, оның екеуі артта қалды. 2026 жылғы 1 ақпаннан бастап DataMatrix коды кегтерде, 1 қыркүйектен бастап бөтелкелерде міндетті, екі жағдайда да сол күннен бастап өндірілген сыра үшін. 2027 жылғы 1 қаңтарда банкалар қосылады, әрі дәл сол күні қадағалау іске қосылады: компаниядан компанияға сыраның әрбір берілуі таңбалау жүйесі арқылы өтеді, ал сатып алушы қабылдауды растайтын болады.
Дүкен үшін алғашқы екі кезең кассаға келіп тірелді: кодты сканерледіңіз, чекті шығардыңыз. Қаңтардан бастап жұмыс көбейеді, және ол кассада емес, қабылдауда және құжаттарда болады. Бұл – тауар топтары бойынша таңбалау туралы сериямыздың төртінші бөлімі, жалпы көрініс – жол картасында. Материал минимаркеттер мен супермаркеттерге, құйма сыра сататын кафелер мен барларға, дистрибьюторларға, импорттаушылар мен сыра зауыттарына пайдалы болады.
Мерзімдер таңбалауға жататын тауарлар тізбесі бойынша (Сауда және интеграция министрінің 2026 жылғы 26 мамырдағы № 199-НҚ бұйрығы, қолданыстағы редакцияда), тәртіп Сыра және сыра сусындарын сәйкестендіру құралдарымен таңбалау және қадағалау қағидалары бойынша (Қаржы министрінің 2026 жылғы 19 ақпандағы № 110 бұйрығы) тексерілді. Қағидалар мәтінінде жүйе ТТҚ ЦЖ деп аталады, біздің материалдарымызда – ИС МПТ, бұл бір жүйе.
Қандай сыра және қай күннен бастап
Тізбеде сыраның ЕАЭО СЭҚ ТН бойынша төрт позициясы бар. Күндер өндірілген күнге байланысты: одан бұрын құйылған сыраны таңбалаудың қажеті жоқ.
| ЕАЭО СЭҚ ТН коды | Бұл не | Кегтер | Бөтелкелер | Банкалар |
|---|---|---|---|---|
| 2202 91 000 0 | алкогольсіз сыра | 2026 жылғы 1 ақпаннан | 2026 жылғы 1 қыркүйектен | 2027 жылғы 1 қаңтардан |
| 2203 00 010 0 | бөтелкедегі сыйымдылығы 10 л немесе одан аз ыдыстардағы уыт сырасы | 2026 жылғы 1 ақпаннан | 2026 жылғы 1 қыркүйектен | 2027 жылғы 1 қаңтардан |
| 2203 00 090 0 | сыйымдылығы 10 л немесе одан аз ыдыстардағы уыт сырасы, өзгелері | 2026 жылғы 1 ақпаннан | 2026 жылғы 1 қыркүйектен | 2027 жылғы 1 қаңтардан |
| 2203 00 100 0 | сыйымдылығы 10 литрден асатын ыдыстардағы уыт сырасы | 2026 жылғы 1 ақпаннан | – | – |
Бірінші жол – есеп үшін тұзақ. Номенклатура анықтамалығында алкогольсіз сыра көбіне лимонадпен қатар «Сусындар» тобында тұрады, сондықтан таңбалауды баптағанда оны оңай өткізіп алуға болады. Тізбе бойынша ол кәдімгі сырамен тең таңбаланады.
Өз күніне дейін өндірілген таңбаланбаған сыраны қағидалар бір күнтізбелік жыл ішінде сатуға рұқсат етеді (5-тармақ). Демек, біраз уақыт сөреде бір позицияның екі партиясы тұрады: кодпен және кодсыз. База оларды ажырата білуі керек, ал кассир қай бөтелкені таңбалау коды бойынша сканерлеу керегін, қайсысын сканерлемеу керегін түсінуі тиіс.
Қазір не қолданылады: касса және тіркеу
Бөлшек саудаға қойылатын талаптар қағидалардың 10-тармағында: сатуды бастағанға дейін таңбалау жүйесінде тіркелу, деректерді беру функциясы бар БКМ, онымен ұштастырылған, DataMatrix оқитын сканер және сатылған әрбір бірлік бойынша мәліметтерді беруге ОФД-мен шарт. Код чекке түседі, ОФД оны жүйеге береді, және бөтелке айналымнан шығады (41–43-тармақтар). Қайтарған кезде дүкен сыраны айналымға қайта енгізеді, бұл да ОФД арқылы жүреді (45 және 46-тармақтар).
Ақпанда МКК қадағалау әлі жоқ кезде дүкен мұның бәрін істеуге міндетті ме деген сұраққа жауап берді (2026 жылғы 20 ақпандағы түсіндірме). Міндетті: тіркелу сатуды бастағанға дейін керек, ал Салық кодексінің 175-бабының 5-тармағына сәйкес таңбаланған тауарды БКМ арқылы бөлшек саудада сату тек тауардың өзіндегі кодты оқу арқылы есепке алынады. Таңбаланған бөтелкені кәдімгі штрихкод бойынша өткізуге болмайды. Таңбаланған тауармен кассаның жалпы механикасы – таңбаланған тауарды бөлшек саудада сату туралы мақалада.
Құйма сырамен күрделірек. Код кегке түсіріледі (16-тармақ), ал қағидаларда құйып сатудың жеке тәртібі жоқ. Өндіруші тауарды тіркеу кезінде көрсететін 29 мәліметтің ішінде «сыраны құюға арналған жабдыққа қосылғаннан кейін кегтегі сыраны өткізудің шекті мерзімі» бар (14-тармақ), бірақ қосу сәтінде бар немесе кафе не істеуі керегін қағидалар сипаттамайды. Бухгалтерлік басылымдар кег ОФД-дан келген алғашқы мәліметтер бойынша, яғни оның коды бар бірінші чек бойынша айналымнан тұтастай шығады деп жазады. Егер Сізде құйма сауда болса, кассаңыз кег кодын қалай беретінін тексеріп, тәртіпті оператордың қолдау қызметімен (8 800 080 65 65) нақтылаңыз.
Өндіруші мен импорттаушыға код бірлігі үшін ҚҚС-сыз 3,06 ₸ тұрады (Қаржы министрінің 2026 жылғы 9 қаңтардағы № 16 бұйрығы, 2026 жылғы 1 ақпаннан бастап қолданылады). Банка желісі бар сыра зауыты үшін бұл – шығынның жаңа бабы: миллион банка – ҚҚС-сыз 3,06 млн ₸. Алынған кодты түсіріп, түсіру туралы есеп беру 365 күн ішінде керек (25-тармақ), әйтпесе код жойылады.
2027 жылғы 1 қаңтар: не іске қосылады
Осы күннен бастап қағидалардың он екі тармағы қолданысқа енгізіледі: 29–32, 36–40, 44, 47 және 48. Банкаларды таңбалаумен бірге олар толық қадағалауды құрайды.
| Не | 2026 жылдың соңына дейін | 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап | База үшін нені білдіреді |
|---|---|---|---|
| Банкалар | кодсыз | 1 қаңтардан бастап өндірілген банкаларда код | номенклатурада жаңа ыдыс, ескі партиялар кодсыз сатылады |
| Басқа компанияға тиеп жөнелту | жүкқұжат және СНТ | сатушы айналым туралы мәліметтерді өткізу күнінен кешіктірмей береді (37-т.) | тиеп жөнелту құжаты таңбалау жүйесіне сол күні кетеді |
| Қабылдау | жүйеде ештеңе расталмайды | сатып алушы мәліметтерді 15 жұмыс күні ішінде растайды (38-т.), кодтың меншік иесі екі тарап растағаннан кейін ауысады (40-т.) | қабылдауда екінші қадам пайда болады – таңбалау жүйесінде |
| Әртүрлі мекенжайдағы өз қоймалары арасында орын ауыстыру | міндет жоқ | мәліметтер орын ауыстыру күнінен кешіктірілмей беріледі (37-т.) | 1С-тегі ішкі орын ауыстыру да жүйеге кетеді |
| Қораптар мен паллеттер | агрегаттау туралы тармақтар әлі қолданылмайды | агрегаттау туралы мәліметтер сатып алушыға берілгенге дейін (29–32-т.) | жеткізуші агрегаттаған болса, қаптаманы бір кодпен қабылдауға болады |
| Сынық, бүлінген, мерзімі өткен тауар | мәліметтерге мерзім жоқ | айналымнан шығару туралы мәліметтер себебі көрсетіліп 3 жұмыс күнінен кешіктірілмей беріледі (44-т.) | 1С-тегі есептен шығару актісі жүйеге құжат жіберуді талап етеді |
Дүкен үшін ең сезімтал тұсы – 41-тармақ. Ол қазірдің өзінде қолданылады: бөлшек сауда сыраны «қабылдау туралы мәліметтер расталған жағдайда ғана» айналымнан шығарады. Әзірге растайтын ештеңе жоқ болғандықтан, бұл ескертпе сатуға кедергі келтірмейді: беру туралы мәліметтерді жеткізушілер тек қаңтарда жібере бастайды. Қаңтардан бастап ол іске қосылады, және жүйеде қабылданбаған жеткізілімдегі сыраны қағидалар бойынша сатуға болмайды. 15 жұмыс күні – жоғарғы шек, дүкен үшін норма емес: таңертеңгі жеткізілімді кешкі сатуға дейін сол күні қабылдау керек. Майлар мен автосұйықтықтарда дәл осындай логика 2027 жылғы ақпанда іске қосылады, біз оны сериямыздың үшінші бөлімінде талдадық.
Сыраға СНТ: қаңтарға дейін – 10.3 бөлімі
Сыра – акцизделетін тауар, және СНТ-да оған арналған жеке бөлім бар. Таңбалау басталғанда бухгалтерлерде қай белгіні қою керек деген сұрақ туды: «10.3 Пивоваренная продукция» (сыра өнімі) ме, әлде «12. Подлежащие маркировке» (таңбалауға жататын) ба. Екіншісі ЭСФ АЖ-де қабылдау-беру актісі туралы мәліметтерді талап етеді, ал сыра бойынша мұндай актілер әзірге жоқ.
МКК 2026 жылғы 2 маусымда жауап берді: қадағалау енгізілгенге дейін сыра акт туралы мәліметтерсіз 10.3 бөлімінде көрсетіледі, ал 12-белгі қадағалау тетігі жұмыс істеп тұрған тауарларға қолданылады. Қадағалау енгізілгеннен кейін СНТ таңбалау туралы заңнама мен ЭСФ АЖ функционалы ескеріліп ресімделеді. Нысанда нақты не өзгеретінін МКК нақтыламады.
База үшін қорытынды қарапайым. Қазір сыраға СНТ-да қай белгі қойылатынын тексеріп, ЭСФ АЖ актіні талап ете бастағанда қайта баптауға қаңтарда уақыт қалдырыңыз. 1С-те СНТ қалай жұмыс істейтінін және виртуалды қойма неліктен алшақтайтынын СНТ және виртуалды қойма туралы мақалада жаздық.
1С қазірдің өзінде не істей алады
2026 жылғы 24 тамызда «1С:Кассир для Казахстана» 4.1.5.4 релизі шықты. Онда таңбаланған бөтелкедегі және банкадағы сыраны бөлшек саудада сату, сыра мен аз алкогольді сусындарға арналған таңбалау түрлері, соның ішінде 2026 жылғы 1 ақпанға дейін өндірілген өнімге арналғандары, және РМК-да кодты міндетті сканерлеу пайда болды. Сату мен қайтару ReKassa және 1С:Webkassa арқылы жұмыс істейді, ал 18+ шектеулері мен белгілі бір сағаттарда сатуға тыйым сыраға таңбалау түрі бойынша қолданылады.
«Розница» мен «Управление торговлей» конфигурацияларында таңбалау жүйесімен алмасу 1С:Маркировка для Казахстана сервисі арқылы жүреді: кодтар бойынша қабылдау және тиеп жөнелту, есептен шығару, айналымнан шығару. Жаңа тауар топтары мен құжаттарды қолдау конфигурация мен сервистің жаңартуларымен келеді. Релизіңізде «Пиво» тобы және тауарды беру құжаттары бар-жоғын тексеріңіз. Егер жоқ болса, қаңтарға дейін жаңарту керек, әрі желтоқсанның соңғы аптасында емес, күзде жасаған дұрыс.
2027 жылғы 1 қаңтарға дейін не істеу керек
- Номенклатураны алкогольсіз сыраны қоса алғанда төрт СЭҚ ТН коды бойынша жинаңыз. Егер карточкаларда СЭҚ ТН коды бос болса, оны жеткізуші құжаттары бойынша толтырыңыз.
- Позицияларды ыдыс түрі бойынша бөліңіз: кег, бөтелке, банка. Олардың таңбалау мерзімдері әртүрлі, ал үш түрлі ыдыстағы бір сорт – GTIN-дері әртүрлі үш тауар.
- Релиз «Пиво» тобын, таңбалау жүйесі арқылы қабылдау мен тиеп жөнелтуді қолдайтынын тексеріңіз.
- Кассада бөтелкенің нақты кодымен сату мен қайтаруды, содан кейін ескі партиядағы бөтелкені кодсыз сатуды өткізіп көріңіз. Қаңтарда банкамен де солай қайталаңыз.
- Таңбалау жүйесінде жеткізілімдерді кім және қандай құрылғыда қабылдайтынын белгілеңіз. Күніне бірнеше көлік келсе, кодтар бойынша қабылдауды компьютер жанындағы сканермен емес, деректер жинау терминалымен жүргізген ыңғайлы.
- Дистрибьютор мен сыра зауытына: өткізу күні мәліметтерді бере отырып тиеп жөнелтуді және қораптар мен паллеттерді агрегаттауды баптаңыз, әйтпесе сатып алушы әр бөтелкені сканерлейтін болады.
- Сынық пен мерзімі өткен тауарды қалай ресімдейтініңізді шешіңіз: қаңтардан бастап айналымнан шығару туралы мәліметтерге үш жұмыс күні беріледі.
- СНТ-ны күнтізбеге қойыңыз: қаңтарда ЭСФ АЖ сыра үшін қай белгіні талап ететінін тексеріңіз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Біз тек алкогольсіз сыра сатамыз. Бұл бізге қатысты ма? Иә. Алкогольсіз сыра (2202 91 000 0 коды) тізбеде кәдімгі сырамен бірдей күндермен тұр: кегтер, бөтелкелер, банкалар.
Қоймада тамызда өндірілген бөтелкедегі сыра бар. Оны таңбалау керек пе? Жоқ. Бөтелкелер сыра 2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап өндірілген болса таңбаланады. Ескі партияларды қағидалар бір күнтізбелік жыл ішінде кодсыз сатуға рұқсат етеді (5-тармақ). Өндірілген күнін қаптамадан және жеткізуші құжаттарынан қараңыз.
Жеткізілімге СНТ бар. Бұл сол қабылдау емес пе? Жоқ. СНТ ЭСФ АЖ-де ресімделеді, ал таңбаланған тауарды қабылдау – таңбалау жүйесіндегі мәліметтерді растау. Жүйелер әртүрлі, бірақ қаңтардан бастап олар байланысты болады: қадағаланатын тауарлар үшін ЭСФ АЖ СНТ-да қабылдау-беру актісі туралы мәліметтерді талап етеді.
Кафе сыраны тек құйып сатады. Қаңтарда не өзгереді? Банкалар Сізге қатысты емес, ал қадағалау қатысты: жеткізушіден келетін кегтер таңбалау жүйесіндегі мәліметтермен келеді, және оларды қабылдау керек болады. Жүйеге қолжетімділігіңіз бар-жоғын және ауысымда мұны кім атқаратынын тексеріңіз.
Бұл тізімді бізбен бірге өткіңіз келсе, сыра номенклатурасын СЭҚ ТН кодтары бойынша жүктеп шығарудан және релизді тексеруден бастаймыз. Кассаны, сканерлерді және қабылдауды бөлшек сауданы автоматтандыру аясында баптаймыз. Чатқа Сізде не жұмыс істеп тұрғанын жазыңыз, біз 1 қаңтарға дейін не жетіспейтінін айтамыз.
