1С:ERP сатып алғандағы ең жиі қате — бағдарлама қорабын толық лицензия деп санау. Іс жүзінде клиенттік және серверлік лицензияларсыз ERP тек бір жұмыс орнында іске қосылады, онда да ERP үшін ешкім қолданбайтын файлдық режимде ғана. Төменде жиынтық қандай бөліктерден тұратынын, компаниялар тобына не алатынын және әдетте қай жерде артық төлейтінін талдаймыз.
Жиынтық неден тұрады
1С лицензиялауы барлық конфигурацияда бірдей құрылған: қолданбалы шешім бөлек, «1С:Предприятие 8» платформасы бөлек лицензияланады. ERP үшін бұл былай көрінеді:
| Не | Не үшін | Қанша керек |
|---|---|---|
| «1С:ERP Управление предприятием 2 для Казахстана» негізгі жеткізілімі | Конфигурацияны пайдалану құқығы, платформа, бір клиенттік лицензия | Компанияға біреу (немесе топқа — төменде қараңыз) |
| Клиенттік лицензиялар | Базада бір мезгілде жұмыс істеу құқығы | Базада бір уақытта отыратын пайдаланушылар саны бойынша |
| 1С серверіне лицензия | 1С серверлер кластерін іске қосу | Әр 1С жұмыс серверіне біреу |
| ДҚБЖ | Деректерді сақтау | PostgreSQL тегін, MS SQL Server Microsoft-тан сатып алынады |
ERP негізгі жеткізілімінің құны — 3 750 000 ₸. Қалған позициялар бөлек сатып алынады, олардың құрамы қалай жұмыс істейтініңізге байланысты.
Клиенттік лицензиялар: қызметкерлерді емес, бір мезгілдегілерді санаймыз
Клиенттік лицензия — «Ивановқа арналған орын» емес, бір мезгілдегі бір қосылым. Қоймашылар екі ауысымда жұмыс істесе, алты адамға үш лицензия жетеді. Қолжетімділігі бар 80 қызметкер болса, бірақ шарықтау сағатында базада 35 адам отырса, 35-тен аздаған қормен есептеу керек.
ПРОФ клиенттік лицензиялары жиынтықпен сатылады:
- 1 жұмыс орнына — 44 712 ₸;
- 5 жұмыс орнына — 155 002 ₸;
- 10 жұмыс орнына — 298 080 ₸;
- 20 жұмыс орнына — 566 352 ₸.
Жиынтықтар қосылады: 35 пайдаланушы — мысалы, 20 + 10 + 5. Жұмыс орындарын жалпы қалай есептеу керектігін және бағдарламалық лицензияның аппараттықтан айырмашылығын «1С лицензиялары: қалай есептеу» мақаласында бөлек талдадық.
ERP әлі жоқ болса, бір мезгілдегі пайдаланушылар санын қалай білуге болады? Ағымдағы жүйеге қараңыз: ай соңында ескі УПП-да немесе Бухгалтерияда бір уақытта қанша адам ашық отырады. Бұл — шарықтау шегі. Ескі жүйе болмаса, рөлдер бойынша есептеңіз: базада кім күні бойы жұмыс істейді (қойма, сату, сатып алу), ал кім күніне бір рет есеп алуға кіреді.
Платформаның клиенттік лицензиялары нақты базаға байланбаған: ERP-мен қатар бөлек ЗУП жұмыс істесе, екі база бір лицензиялар пулын пайдаланады. ЗУП үшін бөлек клиенттік лицензиялар сатып алудың қажеті жоқ — барлық базалар бойынша жалпы шарықтауды есептеңіз.
Серверлік лицензия: ERP үшін қайсысын алу керек
ERP клиент-серверлік нұсқада жұмыс істейді: 1С сервері және ДҚБЖ. Ол үшін серверге лицензия керек, мұнда таңдау аз:
- МИНИ сервері — 119 232 ₸. Бес сеанспен және кластердегі бір жұмыс серверімен шектелген. ERP үшін тек тест базасына немесе үш-төрт адамдық пилотқа жарайды.
- ПРОФ сервері (32 бит) — 347 760 ₸. Тек 32 разрядты жұмыс процестеріне рұқсат береді, ERP жүктемесінде оларға жад бойынша тез тар болады.
- ПРОФ сервері (x86-64) — 596 160 ₸. ERP үшін стандартты таңдау: 64 разрядты процестер, сервер тарапынан пайдаланушылар санына шектеу жоқ.
Платформаның КОРП лицензиялары кластердің кеңейтілген тетіктері — істен шығуға төзімділік және жүктемені бірнеше сервер арасында бөлу қажет болғанда керек. Бір серверде бір-екі жүз пайдаланушыға әдетте ПРОФ x86-64 жетеді, ал КОРП мәселесі тоқтап қалуға қатаң талаптары бар ірі топтарда туындайды. Серверді қайда қою керектігін және онда қанша жад болуы керектігін «1С:ERP үшін бұлт па, әлде өз серверіңіз бе» мақаласында талдаймыз.
Компаниялар тобы: корпоративтік жеткізілім және еншілес ұйымдарға лицензия
ERP-дің бір негізгі жеткізілімі базада бірнеше ұйымды жүргізуге мүмкіндік береді — бұл қалыпты жұмыс режимі, бір база ішіндегі әр ЖШС-ке бөлек лицензия қажет емес. Сұрақтар топтың әртүрлі кеңселерде өз базалары мен өз желісі бар бірнеше заңды тұлғасы болғанда басталады.
Ол үшін Қазақстанға арналған ERP-де екі позиция бар:
- Еншілес ұйымдар мен филиалдарға арналған лицензия. ERP-ді нақты заңды тұлғаның немесе филиалдың жергілікті желісінде пайдалану құқығын береді. Клиенттік және серверлік лицензиялар оған кірмейді — оларды әр алаңға бөлек есептейді.
- Корпоративтік жеткізілім. Бас ұйымы және қашықтағы кеңселер желісі бар топқа арналған. Ол қамтитын кеңселер саны мен жеткізілім құрамы «1С» фирмасының ақпараттық хатында бекітіледі, сондықтан сатып алар алдында біз ағымдағы шарттарды тексереміз, есте қалғанды айтпаймыз.
Корпоративтік жеткізілімнің еншілес ұйымдарға арналған лицензиялар жиынтығынан қашан тиімдірек болатыны алаңдар санына байланысты. Біз екі нұсқаны да сіздің құрылымыңызға есептеп, айырмашылықты көрсетеміз.
Бөлек әңгіме — есептілікті шоғырландыру қажет холдингтер. Онда ERP-мен қатар өз лицензиялауы бар 1С:Управление холдингом жиі пайда болады; олардың арасында міндеттерді қалай бөлу керектігін «1С:ERP және Управление холдингом» мақаласында талдаймыз.
Мысал: 40 бір мезгілдегі пайдаланушысы бар компания
Өндірістік ЖШС, бір база, бір кеңсе және жанында цех, шарықтау — шамамен 40 пайдаланушы.
- ERP негізгі жеткізілімі — біреу.
- ПРОФ клиенттік лицензиялары — 20 + 20 жұмыс орны.
- ПРОФ x86-64 серверіне лицензия — біреу.
- ДҚБЖ — PostgreSQL, лицензия қажет емес.
- ИТС ПРОФ — сүйемелдеу кезеңіне, онсыз жаңартулар алынбайды.
Әр позиция бойынша бағалар жоғарыда біздің каталогтан қойылады. Жұмыстар мен ИТС-ті қоса жобаның толық бюджетін «1С:ERP енгізу құны» мақаласында есептейміз.
Қай жерде артық төлейді
Клиенттік лицензияларды барлық қызметкерге сатып алады. Екі ауысым, айды түнде жабатын бухгалтерия, күніне бір рет есеп қарайтын басшылар — мұның бәрі шарықтауды төмендетеді. Лицензиялар кез келген уақытта қосымша сатып алынады, сондықтан бастапқыда нақты сан бойынша аламыз, ал бір айдан кейін кластер консолінде шарықтауда қанша сеанс болғанын қараймыз.
«Әзірге» МИНИ серверін қояды. Пилоттың бір айынан кейін ол бес сеансқа тіреледі де, оны ПРОФ-қа ауыстыруға тура келеді. ERP жобасы бекітілсе, бірден ПРОФ x86-64 алған дұрыс.
«Не болса да» КОРП алады. Істен шығуға төзімді кластерге нақты қажеттілік болмаса, бұл — артық ақша. Алдымен жүктемені байыппен бағалаңыз.
Тест базасын ұмытады. Жаңартулар мен пысықтауларды тексеруге арналған көшірме сол серверде және сол лицензияларда тұрады, бірақ оның пайдаланушылары жұмыс істеп отырғанда клиенттік лицензияларды да алады.
Барлық лицензиялар мен 1С:ERP енгізу жұмыстарын кілтке дейін рәсімдейміз: спецификациядан бастап серверде белсендіруге дейін.
Белсендіру: лицензияларды қалай жоғалтпау
1С бағдарламалық лицензиясы пин-кодпен белсендіріліп, оны белсендірген компьютердің параметрлеріне байланады. Осыдан екі практикалық нәрсе шығады.
Лицензиялар қайда тұратынын алдын ала шешіңіз. ERP үшін біз клиенттік лицензияларды әдетте жұмыс орындарында емес, 1С серверінде белсендіреміз: сонда пайдаланушы кез келген компьютерден кіре алады, ал лицензияны сервер береді. Жиынтықты бухгалтердің ноутбугында белсендірсеңіз, ол сол ноутбукқа байланып қалады.
Пин-кодтары бар конверттерді сақтаңыз. Жиынтықта қайта белсендіруге арналған резервтік пин-кодтар бар — олар серверді ауыстырғанда, жүйені қайта орнатқанда немесе бұлтқа көшкенде керек болады. Конверт «бұрынғы әкімшіде бір жерде» болса, көшу «1С» фирмасымен хат алмасуға айналады.
Тағы бір нюанс: жабдық айтарлықтай ауысқанда (аналық тақта, желілік адаптерлер, виртуалды машинаны басқа хостқа көшіру) лицензия «ұшып кетуі» мүмкін. Мұндай жұмыстар алдында қанша резервтік пин-код қалғанын тексеріп, қайта белсендіруге уақыт жоспарлаңыз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Базадағы әр ұйымға бөлек лицензия керек пе?
Жоқ. Бір негізгі жеткізілім ERP базасында бірнеше ұйымды жүргізуге мүмкіндік береді. Заңды тұлғалар өз базаларымен әртүрлі желілерде жұмыс істегенде бөлек лицензиялар керек.
Ескі УПП немесе Бухгалтерия клиенттік лицензияларын пайдалануға бола ма?
Платформаның ПРОФ клиенттік лицензиялары конфигурацияға байланбаған, сондықтан бұрын сатып алынғандарды, егер олар бағдарламалық немесе аппараттық ПРОФ болса, ERP үшін де пайдалануға болады. Көшер алдында сізде қандай лицензиялар және платформаның қай нұсқасында тұрғанын тексереміз.
Қазақстанға арналған 1С:ERP лицензиясы қанша тұрады?
Негізгі жеткізілім — 3 750 000 ₸. Клиенттік және серверлік лицензиялар бөлек сатып алынады, олардың жиынтығы бір мезгілдегі пайдаланушылар санына байланысты.
ИТС лицензия сатып алуға кіре ме?
Жаңартулар мен ИТС-ке қолжетімділік бөлек 1С:ИТС шартымен рәсімделеді. Онсыз ERP-ді жаңарта алмайсыз, ал Қазақстан үшін бұл маңызды: ЭСФ, СНТ және есептілік форматтары жылына бірнеше рет өзгереді.
