1С:Комплексная автоматизация-да өндірісті әдетте ең соңында — қойма, сату және сатып алудан кейін іске қосады. Және әрдайым бір мәселемен: базада бір жылдан бері материалсыз «шығарылымдар» жатыр, ал өнімнің өзіндік құны нөлге немесе бір қаптаманың құнына тең. КА-ның өндірістік контуры қалай құрылғанын, қай құжаттан бастау керегін және сандар сәйкес келуі үшін нені баптау керегін талдайық.
КА өндірісте не істей алады, ал не істей алмайды
КА 1С:ERP-мен бірдей негізде құрылған, бірақ ондағы өндірістік блок жеңілдетілген. Бұл кемшілік емес, позициялау: КА өндірісі қарапайым әрі түсінікті компанияларға арналған.
| Міндет | КА-да | Түсініктеме |
|---|---|---|
| Бұйым құрамы (материалдар, жартылай фабрикаттар, шығым) | Иә | Ресурстық спецификациялар |
| Өндіріске тапсырыс және материалдармен қамтамасыз ету | Иә | Материалдарға қажеттілік тапсырыстан көрінеді |
| Материалдарды өндіріске беру және есептен шығару | Иә | Тапсырыс немесе спецификация бойынша |
| Өнім мен жартылай фабрикаттарды шығару | Иә | Шығындар айды жабу кезінде бөлінеді |
| Бөгде өңдеушілердің жұмыстары мен қызметтері | Шектеулі | Схемаға байланысты, зерттеу кезінде тексереміз |
| Станоктардың жүктеме кестесі, жұмыс орталықтары бойынша жоспарлау | Жоқ | Бұл 1С:ERP деңгейі |
| Цехаралық басқаруы бар көп кезеңді өндіріс | Жоқ | Бұл 1С:ERP деңгейі |
Соңғы екі жол сіз үшін маңызды болса, алдымен «1С:ERP немесе Комплексная автоматизация» салыстыруын оқыңыз. Бір жылдан кейін көшу үшін КА-да өндірісті енгізу — қымбат.
Неден бастау керек: қажетті опцияларды қосу
Өндірістік функциялар НСИ и администрирование → Настройка НСИ и разделов → Производство бөлімінде қосылады. Жалаушалар жиыны релизге байланысты, сондықтан жоба алдында біз оны its.1c.kz сайтындағы орнатылған нұсқаның құжаттамасымен салыстырамыз. Жалпы ереже: бәрін қатарынан қоспаңыз. Әр артық опция — құжаттардағы артық өрістер және пайдаланушылардың артық сұрақтары.
Шағын өндіріске арналған ең аз жұмыс жиыны:
- ресурстық спецификациялар;
- өндіріске тапсырыстар (өнім клиент тапсырысымен немесе жоспар бойынша жасалса);
- өндіруші бөлімшелер — шығындар жиналатын цехтар немесе учаскелер.
Ресурстық спецификация: қателер көбіне осында
Спецификация бұйымның неден жасалатынын және шығымда қанша болатынын сипаттайды. Онда мыналар көрсетіледі:
- шығатын бұйым және саны (мысалы, 100 кг өнімге немесе 1 данаға);
- шығын нормасы бар материалдар мен жартылай фабрикаттар;
- өзіндік құнда көргіңіз келсе, еңбек шығындары;
- болса, қайтарылатын қалдықтар.
Аудитте біз табатын әдеттегі қателер:
- Норма басқа бірлікте көрсетілген. Қоймада материал килограммен, ал спецификацияда қайта есептеусіз граммен. Шығарылым өтеді, бірақ материал мың есе көп есептен шығарылады.
- Спецификация 1 данаға, ал партия 500 дана — технолог әр құжатта санды қолмен түзетеді. Шығымның базалық санын бір рет көрсеткен дұрыс.
- Бір бұйымға негізгі белгісі жоқ бірнеше белсенді спецификация. Пайдаланушы кез келгенін таңдайды, ал өзіндік құн партиядан партияға секіреді.
Рецептура өзгерді ме — ескісін түзетпей, жаңа спецификация жасаңыз. Әйтпесе өткен тоқсанда шығын неге басқаша болғанын түсіндіре алмайсыз.
Тапсырыстан шығарылымға дейінгі тұтас схема
КА-дағы жұмыс процесі мынадай:
- Клиент тапсырысы немесе жоспар — қажеттілік көзі.
- Өндіріске тапсырыс — нені, қанша және қай күнге шығару керек. Одан материалдарға қажеттілік көрінеді.
- Материалдармен қамтамасыз ету: материал жетпесе, қажеттілік негізінде жеткізушіге тапсырыс жасалады. Бұл сатып алумен қалай байланысатыны «КА-дағы сатып алу және сату: тұтас процесс» мақаласында талданған.
- Материалдарды өндіріске беру қоймадан цехқа.
- Өнім шығару — өнім дайын өнім қоймасына кіріске алынады.
- Айды жабу — цех шығындары шығарылымға бөлінеді, нақты өзіндік құн есептеледі.
Тапсырыс қажет емес қарапайым жағдайлар үшін (мысалы, бір рецептура бойынша күнделікті нан пісіру) тапсырыссыз шығарылымды ресімдеуге болады. Бірақ сонда да материалдар цехқа берілуі керек — әйтпесе шығарылым «тегін» болып шығады.
Өнімнің өзіндік құны: іске қосу алдында нені ескеру керек
КА-да нақты өзіндік құн шығару сәтінде емес, айды жабу кезінде есептеледі. Ай ішінде сіз бағалауды, ал дәл санды — жабудың барлық кезеңі өткеннен кейін көресіз. Сондықтан «кешегі партияның өзіндік құны қандай» деген сұраққа ай соңына дейін тек шамамен жауап беруге болады.
Алдын ала ойластыру керек:
- қандай жанама шығындарды қосу — цех жалдауы, электр энергиясы, өндірістік персонал жалақысы — және оларды қандай база бойынша бөлу (сан, салмақ, материалдар бойынша);
- шығын баптары дұрыс бөлу нұсқасымен: қаржылық нәтижеге емес, өндірістік шығындарға;
- айды кім және қашан жабады — өндірістік компанияда, есеп уақтылы жүргізілсе, бұл әдетте ай аяқталғаннан кейін 3–5 жұмыс күні.
Өзіндік құн есебі неге бұзылатынын және оны қалай түзетуге болатынын бөлек талдадық: «КА-дағы өзіндік құн: неге “ұшып кетеді” және қалай түзетуге болады».
Өндірістік жұмысшылардың жалақысы
Жалақы КА-ның кірістірілген блогында немесе алмасуы бар 1С:ЗУП-та есептелсе, цех жұмысшыларына есептелгендер тиісті бөлімшенің өндірістік шығындарына түсуі керек. Мұны алғашқы айда-ақ тексеріңіз: бөлімше шығындары бойынша есепті қалыптастырып, онда жалақыны табыңыз. Ол жоқ болса — жалпы шаруашылық шығындарына кеткен, және өзіндік құн төмендетілген.
Өндірістің дұрыс бапталғанын қалай түсінуге болады
Алғашқы жабылған айдан кейінгі қарапайым тексеру парағы:
- ай соңындағы цехтағы материалдар қалдығы түсінікті (бұл нақты аяқталмаған өндіріс немесе ұмытылған шығарылымдар);
- өнім бірлігінің өзіндік құны технологтың жоспарлы калькуляциясымен салыстырмалы — 10–15 %-дан асатын айырмашылықты талдау керек;
- өзіндік құны нөлдік шығарылымдар жоқ;
- қоймаларда материалдардың теріс қалдықтары жоқ.
Төрт тармақтың екеуі орындалмаса, мәселе әрдайым дерлік бағдарламада емес, құжаттарды ресімдеу тәртібінде.
Мысал: шағын өндірісті қалай бөлуге болады
Әдеттегі жағдайды алайық — тапсырыс бойынша жиһаз қалқандары мен корпустық жиһаз жасайтын цех, сонымен қатар материалдар қоймасы мен дайын өнім қоймасы. Біз оны КА-да былай бөлер едік:
| Өмірде | КА-да |
|---|---|
| Пішу цехы және құрастыру цехы | Екі өндіруші бөлімше, әрқайсысының өз қоймашығы бар |
| Плита, жиек, фурнитура | Материалдар қоймасындағы материал-номенклатура |
| Пішілген бөлшектер | Бөлшектерді сақтап, санаса — бөлек спецификациясы бар жартылай фабрикат; болмаса — енгізбейміз |
| Клиент тапсырысымен шкаф | Спецификациясы бар бұйым, клиент тапсырысы негізінде өндіріске тапсырыс |
| Электр энергиясы, цех жалдауы, шеберлер жалақысы | Бөлімше бойынша шығарылымға бөлінетін шығын баптары |
Негізгі шешім — жартылай фабрикаттарды енгізу-енгізбеу. Әр жартылай фабрикат — тағы бір спецификация, тағы бір шығарылым және өзіндік құн есебіндегі тағы бір кезең. Пішілген бөлшектер бірден құрастыруға кетіп, ешқайда сақталмаса, жартылай фабрикат есепті тек күрделендіреді. Ал бөлшектер алдын ала жасалып, бөлек сатылса — онсыз болмайды.
Ақау мен қалдықтармен не істеу керек
Ақау мен қалдықтар — өзіндік құн «қалқитын» екінші орын. Нұсқалар:
- қайтарылатын қалдықтар спецификацияда көрсетіледі және шығару кезінде кіріске алынады — мысалы, кейін сатылатын қиындылар;
- түзетуге болатын ақау — өндіріске қайта беру;
- түзетілмейтін ақау — шығын бабына жатқызып есептен шығару.
Бастысы — ақауды кім және қашан ресімдейтінін келісу. Шебер ол туралы айына бір рет ауызша хабарласа, есепте ақау барлық өнімнің өзіндік құнына жайылып кетеді, және оның қанша тұратынын көрмейсіз.
Өндірістегі рөлдер мен құқықтар
Шағын өндірісте құжаттарды әдетте үш-төрт адам ресімдейді:
- технолог спецификацияларды жүргізеді және нормаларға жауап береді;
- шебер немесе цех бастығы шығарылымды ресімдейді және ақау туралы хабарлайды;
- қоймашы материалдарды цехқа береді және дайын өнімді қабылдайды;
- экономист немесе бухгалтер айды жабады және ауытқуларды талдайды.
КА-дағы құқықтарды шебер спецификацияларды өзгерте алмайтындай, ал технолог шығарылымдарды өткізе алмайтындай баптаған жөн. Бұл бюрократия емес: құжаттың бір жауаптысы болса, қатені табу және түзету оңай.
КА-да өндірісті іске қосу қанша тұрады
Лицензия — 1С:Комплексная автоматизация для Казахстана, өндірістік блок оның құрамына кіреді, бөлек ештеңе сатып алудың қажеті жоқ. Жұмыстарды сағатпен есептейміз: сағатына 22 000 ₸-ден бастап. Көлем спецификациялар санына, шығындарды есепке алу схемасына және базада қойма жүргізіліп жатқанына байланысты. Жоба қалай өтетіні КА енгізу және баптау бетінде, ал іске қосудан кейінгі сүйемелдеу — КА сүйемелдеу бетінде сипатталған.
Жиі қойылатын сұрақтар
КА-да алып берілген шикізаттан өндіріс жүргізуге бола ма?
Ішінара. Схема сіздің қай тарапта екеніңізге — тапсырыс беруші ме, өңдеуші ме — және конфигурация релизіне байланысты. Нәтижені уәде етпес бұрын біз оны зерттеу кезінде сіздің нақты құжаттарыңызда тексереміз.
КА-да жабдық жүктемесін жоспарлау бар ма?
Жоқ. Қуаттар мен жұмыс орталықтарын ескеретін өндіріс кестесі КА-да жоқ — бұл 1С:ERP функционалы.
Өнімнің өзіндік құны неге тек айды жапқаннан кейін көрінеді?
Себебі оған тек ай қорытындысы бойынша белгілі шығындар кіреді: жалдау, электр энергиясы, цех жалақысы. Ай ішінде КА бағалауды көрсетеді.
Әр бұйымға спецификация енгізу керек пе?
Сериялық өнімге — иә. Бұйымдар бірегей болып, әрқайсысы өз құрамымен жасалса, материалдарды нақты шығын бойынша есептен шығаруға болады, бірақ сонда шығынды нормативтік бақылау жоғалады.
