УТ іске қосылғаннан кейінгі ең жиі шағым: «менеджерлер бағаны қалай қаласа, солай қояды». Әдетте мәселе менеджерлерде емес, бағдарламада бағалардың жүйе ретінде бапталмағанында: баға түрі біреу, жеңілдіктер қолмен, клиент шарттары — менеджердің басында. УТ-да баға белгілеу бірнеше байланысты бөліктен құралған. Оларды дұрыс жинасаңыз, менеджерге клиентті таңдау ғана қалады — баға мен жеңілдік өздігінен қойылады.
УТ-да баға қалай құрылған
Сату құжатындағы баға былай құралады:
- Клиентпен келісім қай баға түрі бойынша сату керектігін анықтайды.
- Осы түр бойынша номенклатура бағасы тіркелген бағалардан алынады немесе формула бойынша есептеледі.
- Бағаға жеңілдіктер мен үстемелер қолданылады — шарттар бойынша автоматты немесе рұқсат етілген шектерде қолмен.
Мұның бәрі жұмыс істеуі үшін бөлім баптауларында (НСИ и администрирование → Настройка НСИ и разделов → CRM и маркетинг) бірнеше баға түрін, жеңілдіктерді және клиенттермен келісімдерді пайдалану қосылады.
Баға түрлері
Баға түрі — бұл прайстың бағаны: «Закупочная», «Оптовая», «Дилерская», «Розничная». Тізім CRM и маркетинг → Настройки и справочники → Виды цен бөлімінде орналасқан.
Әр баға түріне мыналар беріледі:
- валюта және «баға ҚҚС-ты қамтиды» белгісі — Қазақстан үшін бұл жиі шатасу көзі: сатып алу бағасы ҚҚС-сыз, ал бөлшек бағасы ҚҚС-пен;
- бағаны беру тәсілі: қолмен, басқа баға түрлерінен формула бойынша есептеу, тауар түскен кезде, жеткізуші деректері бойынша;
- дөңгелектеу ережелері — мысалы, көтерме үшін 10 ₸-ге дейін, сатып алу үшін 1 ₸-ге дейін; баға диапазондары бойынша әр түрлі ережелер беруге болады;
- сату кезінде немесе ұйымдар арасында беру кезінде пайдалану.
Формула бойынша есептеу — уақытты үнемдеудің басты жолы. Көтерме саудагерге арналған типтік схема:
| Баға түрі | Қалай беріледі |
|---|---|
| Закупочная | тауар түскен кезде толтырылады |
| Оптовая | Закупочная × 1,25 |
| Крупный опт | Оптовая × 0,95 |
| Розничная | Закупочная × 1,45, 10 ₸-ге дейін дөңгелектеу |
Сатып алу бағасы өзгерді — барлық тәуелді бағалар қайта есептеледі. Баға жөніндегі менеджерге прайсты қолмен қайта жазудың қажеті жоқ.
Баға топтары
Бәріне бір үстеме — сирек жағдай. Тұрмыстық химия мен электроника бір үстемемен өмір сүре алмайды. Ол үшін баға топтары бар: номенклатураға топ беріледі, ал баға түрінің формуласында әр топқа өз коэффициенті беріледі. Мысалы, «Оптовая» = «Продукты» тобы үшін Закупочная × 1,20 және «Хозтовары» тобы үшін × 1,35.
Бағаларды белгілеу
Бағалар «Установка цен номенклатуры» құжатымен тіркеледі. Құжат күнді сақтайды — ол бойынша кез келген сәтте қандай баға қолданылғаны көрінеді.
Ыңғайлы тәсіл: жеткізушіден тауар түскеннен кейін бірден жаңа сатып алу бағалары бойынша бағаларды белгілеуді ресімдеу — және сол құжатта олардан тәуелді баға түрлерін қайта есептеу. Бұл «сатып алу қымбаттады, ал ескі бағамен сатамыз» деген мәңгілік мәселені шешеді.
Сатып алу және кіріс туралы толығырақ — «Қоймаға кіріс» мақаласында.
Клиенттермен келісімдер
Келісім — клиентпен немесе клиенттер тобымен жұмыс шарттары: баға түрі, жеңілдіктер, төлем кестесі, тиеп жөнелту қоймасы, қолданылу мерзімі. Олар типтік (топқа: «Дилеры», «Розничные сети») және жеке (нақты клиентке) болады.
Бұл қалай көмектеседі:
- менеджер клиентті таңдайды — тапсырысқа оның келісімі, онымен бірге баға түрі және төлем шарттары қойылады;
- жетекші барлық дилерлерге арналған шарттарды әр шартта емес, бір жерде өзгертеді;
- менеджерге құжатта бағаны және баға түрін өзгертуге тыйым салуға болады.
Соңғы тармақ маңызды. Келісім менеджерге кез келген бағаны қоюға рұқсат берсе, ешқандай баға белгілеу жүйесі көмектеспейді. Бағаларды қолмен өзгертуге және қолмен жеңілдік беруге құқықтар бөлек беріледі — оларды әр пайдаланушы профилінде тексеріңіз.
Жеңілдіктер мен үстемелер
Жеңілдіктер CRM и маркетинг → Настройки и справочники → Скидки (наценки) бөлімінде бапталады. Бұл ағаш: жеңілдіктер топтары және жеңілдіктердің өзі, әрқайсысының шарттары мен қолдану тәсілі бар.
Шарттар әр түрлі болады: құжат сомасы үшін, тауар саны үшін, белгілі бір ассортимент үшін, уақыт пен апта күні бойынша, белгілі бір клиентке немесе топқа, төлем тәсілі үшін. Шарттарды біріктіруге болады.
Бірге қолдану. Бірнеше жеңілдік іске қосылғанда, топқа ереже беріледі: ең үлкенін, ең кішісін қолдану, қосу, көбейту немесе басымдық бойынша қолдану (ығыстыру). Дәл осы жерде жиі қателеседі: 10 %-дық екі жеңілдік қосқанда 20 %, көбейткенде 19 %, ал «ең үлкені» кезінде 10 % береді. Іске қоспас бұрын мұны сынақ тапсырысында тексеріңіз.
Қолмен берілетін жеңілдіктер — келісім мен пайдаланушы құқықтары рұқсат еткен шекте. Жақсы тәжірибе — менеджердің қолмен жеңілдігін, мысалы, 5 %-бен шектеу, ал одан көбін — тек келісу арқылы.
Жеңілдіктер келісімдерге байланады: көлем үшін дилерлік жеңілдік тек дилерлік келісім бойынша жұмыс істейді және бөлшек клиенттерге «ағып кетпейді».
Типтік қателер және оларды қалай байқау
| Қате | Қалай көрінеді | Не істеу керек |
|---|---|---|
| Барлығына бір баға түрі | Менеджерлер әр тапсырыста бағаны түзетеді | Клиенттер топтары бойынша баға түрлері мен типтік келісімдер енгізу |
| Дөңгелектеу ережелері жоқ | Прайста 1 237,46 ₸ сияқты бағалар | Баға түріне дөңгелектеу беру |
| Тәуелді бағалар қайта есептелмеген | Қымбаттағаннан кейін сатып алу бағасынан төмен сату | Бағаларды белгілеу кезінде тәуелді түрлерді қайта есептеу |
| ҚҚС белгісі шатастырылған | Бөлшек баға күтілгеннен ҚҚС шамасына ерекшеленеді | Әр түрде «баға ҚҚС-ты қамтиды» белгісін тексеру |
| Жеңілдіктер қосылады, ал ығыстыруы керек | Клиент тиесілісінен көп алады | Топтың бірге қолдану тәсілін тексеру |
| Менеджерге бәріне рұқсат | Маржа «жүзеді» | Бағаларды қолмен өзгертуді және қолмен жеңілдіктерді шектеу |
Нәтижені бақылауға жалпы пайда туралы есеп көмектеседі: жекелеген позициялар бойынша пайда теріс немесе нормадан күрт төмен болса, «баға түрі — келісім — жеңілдік» тізбегінің бір жерінде олқылық бар. Талдау туралы толығырақ — «УТ-дағы талдау: жалпы пайда, ABC/XYZ, айналымдылық» материалында.
Сізде бөлшек сауда да болса
Бөлшек бағаларды көбіне УТ-да есептеп, дүкендерге беру ыңғайлы. Дүкендерде 1С:Розница жұмыс істесе, баға түрлері мен бағалар алмасу кезінде беріледі. Бағдарламалар арасындағы таңдау «УТ кімге керек, ал кімге УНФ немесе Розница жеткілікті» мақаласында талданған. «Баға типтері» мен шарттардағы бағалар болған ескі редакциядан жаңа УТ-ға көшсеңіз — «УТ 10.3 және УТП-дан УТ 11-ге көшу» оқыңыз. Баптауға қойма мен сауданы автоматтандыру аясында көмектесеміз.
Біз пайдаланатын баптау тәртібі
- Баға саясатын бір бетте сипаттау: қандай бағалар бар, неден есептеледі, кімге қайсысы тиесілі.
- Баға түрлері мен дөңгелектеу ережелерін енгізу, ҚҚС белгісін тексеру.
- Номенклатураны баға топтарына бөлу.
- Клиенттер топтарына типтік келісімдер жасап, оларға баға түрлерін байлау.
- Жеңілдіктерді және оларды бірге қолдану тәсілін баптау.
- Менеджерлердің қолмен баға мен жеңілдік қою құқықтарын шектеу.
- Әр түрлі клиенттердің бес-он нақты тапсырысында тексеру.
Жиі қойылатын сұрақтар
Әр түрлі тауар топтарына әр түрлі үстеме беруге бола ма?
Иә, баға топтары арқылы. Номенклатураға топ беріледі, ал баға түрінің формуласында әр топқа өз коэффициенті беріледі.
Менеджерге тапсырыста бағаны өзгертуге қалай тыйым салуға болады?
Пайдаланушы құқықтары мен клиентпен келісім арқылы. Бағаларды қолмен өзгертуге рұқсат болмаса, менеджер келісімдегі бағаны көреді және оны түзете алмайды.
Тек белгілі бір тауарларға жеңілдік беруге бола ма?
Иә. Жеңілдік шарттарында ассортиментті — номенклатураны, топты немесе номенклатура сегментін беруге болады.
Тапсырыстағы баға неге прайспен сәйкес келмейді?
Көбіне автоматты жеңілдік іске қосылған немесе клиент келісімінде басқа баға түрі көрсетілген. Тапсырыс жолында қай жеңілдік қолданылғаны, ал тақырыпта қай келісім екені көрінеді.
Жеткізушілердің бағаларын сақтауға бола ма?
Иә. Жеткізушілер прайстарындағы бағалар бөлек тіркеледі және кімнен сатып алу керектігін таңдауға көмектеседі. Тауар бір жеткізушіден тұрақты түссе, сатып алу бағаларын солардан да есептеуге болады.
