2026 жылға дейін есептеушілер «әлеуметтік салық минус әлеуметтік аударымдар» формуласымен жұмыс істеді. Жаңа Салық кодексі бұл байланысты үзді: әлеуметтік салық өз алдына, ӘА өз алдына есептеледі, біреуі екіншісіне енді азайтылмайды. Жалпыға бірдей белгіленген режимдегі компаниялар үшін бұл — жүктеменің тікелей өсуі, ал 1С:ЗУП үшін базада ескі баптаулар қалмағанын тексеруге себеп.
ҚР СК 2026 не дейді
| Ереже | Норма |
|---|---|
| Мөлшерлеме — 6 % | ҚР СК 557-бабының 1-тармағы |
| 1,8 % — меншікті ауыл шаруашылығы өнімін өндіруге және қайта өңдеуге байланысты объектілер бойынша | ҚР СК 557-бабының 2-тармағы |
| ЖК мен жеке практикамен айналысатын тұлғалар тіркелген сома төлейді: өзі үшін 2 АЕК және әр қызметкер үшін 1 АЕК | ҚР СК 557-бабының 3-тармағы |
| Объект — жұмыс берушінің қызметкер кірістері бойынша шығыстары | ҚР СК 556-бабы 1-тармағының 1-тармақшасы |
| Объектіден МЗЖ, МӘМС жарналары және бірқатар кірістер алынып тасталады | ҚР СК 556-бабының 2-тармағы |
| Айдағы объект 1 ₸-ден 14 АЕК-ке дейін болса — салық 14 АЕК-тен есептеледі (жұмысқа қабылдау және жұмыстан шығу айынан басқа) | ҚР СК 556-бабының 3-тармағы |
| Салық сомасы = мөлшерлеме × (объект − алып тастаулар); формулада ӘА-ға азайту жоқ | ҚР СК 558-бабының 1-тармағы |
| Салықтық кезең — ай; төлеу келесі айдың 25-інен кешіктірілмейді | ҚР СК 561-бабы, 560-бабының 1-тармағы |
| Есептілік — 200.00 декларациясы, тоқсан сайын, тоқсаннан кейінгі екінші айдың 15-інен кешіктірілмей | ҚР СК 562-бабы |
АЕК 4 325 ₸ болғанда ең төменгі объект — айына 14 × 4 325 = 60 550 ₸.
Оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы режимдегі төлеушілер, өз режиміндегі өзін-өзі жұмыспен қамтығандар мен ШҚ, сондай-ақ мүгедектігі бар адамдардың мамандандырылған ұйымдары әлеуметтік салық төлеушілер болып табылмайды (ҚР СК 555-бабының 2-тармағы). Егер ЗУП-та ұйым «оңайлатылған» режимде тұрса, бірақ ӘС бәрібір есептелсе, есеп саясатындағы режимді тексеріңіз.
ӘС пен ӘА: екі түрлі төлем
Шатаспау үшін негізгісін бір кестеге жинайық.
| Әлеуметтік салық | Әлеуметтік аударымдар | |
|---|---|---|
| Заң | ҚР Салық кодексі | ҚР Әлеуметтік кодексі |
| 2026 мөлшерлемесі | 6 % | 5 % |
| База | кіріс минус МЗЖ және МӘМС (жарналар) | кіріс минус МЗЖ |
| Төменгі шек | 14 АЕК (60 550 ₸) | 1 ЕТЖ (85 000 ₸) |
| Жоғарғы шек | жоқ | 7 ЕТЖ (595 000 ₸) |
| Қайда түседі | бюджетке | Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына |
| Бір-біріне азайту | жоқ | жоқ |
Базаларға назар аударыңыз: олар МӘМСҚ-ға ерекшеленеді. Сонымен қатар ӘА-ның жоғарғы шегі бар, ал ӘС-те жоқ. Сондықтан жоғары жалақыда әлеуметтік салық сызықтық өседі, ал ӘА 7 ЕТЖ-ге тіреледі.
Есептеу мысалы
Лауазымдық жалақысы 400 000 ₸, жағдайы қалыпты, зейнеткер емес қызметкер.
- МЗЖ (10 %) — 40 000 ₸; МӘМСҚ (2 %) — 8 000 ₸.
- ӘС: (400 000 − 40 000 − 8 000) × 6 % = 352 000 × 6 % = 21 120 ₸.
- ӘА: (400 000 − 40 000) × 5 % = 18 000 ₸.
2026 жылға дейін әлеуметтік салық ӘА-ға азайтылар еді. Енді екеуі де толық төленеді.
Лауазымдық жалақысы 1 000 000 ₸ қызметкер:
- МЗЖ — 100 000 ₸; МӘМСҚ — 20 000 ₸.
- ӘС: (1 000 000 − 100 000 − 20 000) × 6 % = 52 800 ₸.
- ӘА: 900 000 ₸ база 7 ЕТЖ-ден көп → 595 000 ₸ × 5 % = 29 750 ₸ алынады.
Жарты ставкада жұмыс істейтін, 50 000 ₸ есептелген қызметкер (осы айда қабылданбаған):
- ӘС: объект 14 АЕК-тен аз → салық 60 550 ₸-ден = 3 633 ₸.
- ӘА: база ЕТЖ-ден аз → 85 000 ₸-ден = 4 250 ₸.
МЗЖ мен МӘМСҚ мөлшерлемелері лимиттерімен — «ЗУП-тағы МЗЖ, ЖМЗЖ, ӘА, МӘМСҚ, МӘМСА» мақаласында.
Директорға қызметкердің қанша тұратынын қалай түсіндіру керек
Директорлар көбінесе мөлшерлемелер туралы емес, қорытынды туралы сұрайды: компания лауазымдық жалақыдан тыс қанша төлейді. Лауазымдық жалақысы 400 000 ₸ қызметкер үшін 2026 жылы бұл:
| Жұмыс берушінің төлемі | Сома |
|---|---|
| Әлеуметтік салық (6 %) | 21 120 ₸ |
| Әлеуметтік аударымдар (5 %) | 18 000 ₸ |
| ЖМЗЖ (3,5 %) | 14 000 ₸ |
| МӘМСА (3 %) | 12 000 ₸ |
| Лауазымдық жалақыдан тыс барлығы | 65 120 ₸ |
МЗЖ, МӘМСҚ және ЖТС бұған кірмейді: олар қызметкердің жалақысынан ұсталады. ЗУП-та мұндай бөлуді әр қызметкер мен бөлімше бойынша салықтар мен жарналар есептері арқылы алуға болады — келесі жылдың бюджеті үшін ыңғайлы, әсіресе ЖМЗЖ мөлшерлемесі 2027 жылы 4,5 %-ға дейін өсетінін ескерсек (ҚР Әлеуметтік кодексінің 251-бабы).
ЗУП-та нені тексеру керек
- Релиз. 6 % мөлшерлеме және ӘА-ға азайтусыз тәртіп конфигурацияның 2026 жылға арналған жаңартуымен келеді. Көшірілмеген базадағы қаңтар есебі — ең алдымен қайта тексеретін нәрсе.
- Ұйымның салық салу режимі есеп саясатында. ӘС мүлде есептеле ме, жоқ па — соған байланысты.
- Есептеулер белгілері. Әр есептеу түрі ӘС объектісіне не кіреді, не кірмейді. Типтік емес төлемдерді — өтемақыларды, материалдық көмекті, қосымша төлемдерді — біртіндеп тексеріңіз.
- Ең төмені 14 АЕК. «Қалыпты» айда (қабылдау да, жұмыстан шығу да емес) есептеуі аз қызметкерлерді тауып, ӘС 60 550 ₸-ден есептелгеніне көз жеткізіңіз.
- Құрылымдық бөлімшелер. Егер ӘС филиалдың орналасқан жері бойынша төленсе (560-баптың 2-тармағы), қызметкерлер дұрыс бөлімшеге байланған болуы тиіс, әйтпесе салық басқа бюджетке кетеді.
- ЖТС және ӘС бойынша салықтық есеп тіркелімі. Тіркелім қорытындыларын айдағы есептеулермен және төлемдермен салыстырыңыз. Бұл — декларацияның негізгі көзі.
200.00 алдындағы салыстыру
Біз тоқсанның әр айы бойынша үш бағанда салыстыру жасаймыз:
| ЗУП-та есептелді | Бухгалтерияда көрсетілді | Төленді | |
|---|---|---|---|
| ӘС | |||
| ӘА |
Бірінші және екінші баған арасындағы айырмашылық — алмасу немесе қолмен жасалған өткізбелер мәселесі. Екінші мен үшінші арасындағы — төлем тапсырмасы басқа сомаға немесе басқа БСЖ-ға жасалған. Бағандар сәйкес келмейінше, есепті жібермейміз. Нысанның өзі — «ЗУП-тан 200.00 нысаны» мақаласында, ал 1С-тен салықтық есептіліктің жалпы ережелері — «1С-тен салықтық есептілік» мақаласында.
Жиі қойылатын сұрақтар
2026 жылы әлеуметтік салық әлеуметтік аударымдарға азайтыла ма?
Жоқ. ҚР СК 558-бабының 1-тармағы бойынша салық мөлшерлеме × (объект − 556-баптың 2-тармағы бойынша алып тастаулар) ретінде есептеледі. Алып тастаулар тізбесінде әлеуметтік аударымдар жоқ, азайту көзделмеген.
2026 жылы әлеуметтік салық мөлшерлемесі қандай?
Жалпыға бірдей белгіленген режимдегі ұйымдар үшін 6 % (ҚР СК 557-бабының 1-тармағы). 1,8 % — меншікті ауыл шаруашылығы өнімін өндіруге және қайта өңдеуге байланысты қызмет бойынша.
Әлеуметтік салықтың ең төменгі объектісі қандай?
Айына 14 АЕК — 2026 жылы 60 550 ₸. Ереже қызметкерді жұмысқа қабылдау айында және жұмыстан шығару айында қолданылмайды (ҚР СК 556-бабының 3-тармағы).
ӘС пен ӘА төлеу мерзімдері қандай?
Екеуі де — есепті айдан кейінгі айдың 25-інен кешіктірілмей (ҚР СК 560-бабының 1-тармағы, ҚР Әлеуметтік кодексінің 246-бабының 1-тармағы).
1С:ЗУП-та әлеуметтік салық есебін баптап, оны бухгалтериямен салыстырамыз — сағатына 22 000 ₸-ден бастап. Өзекті редакцияға көшу туралы — «Неліктен ЗУП 3.1-ге көшу керек» бетінде. 1С:Зарплата и управление персоналом ПРОФ лицензиясы — 136 250 ₸.
