Жалақыдан төленетін бес міндетті төлем — әрқайсысының өз мөлшерлемесі, өз базасы, өз шегі және босатылғандардың өз тізімі бар. Бағдарлама оларды өзі есептейді, бірақ тек сіз берген белгілер бойынша. Зейнеткердің мәртебесі белгіленбесе, ЗУП ол үшін ЖМЗЖ есептейді; типтік емес есептеуде белгі дұрыс қойылмаса, жарналар басқа сомадан алынады. Төменде — бастапқы дереккөздер бойынша 2026 жылғы нормалар және тексеру тәртібі.
2026 жылғы мөлшерлемелер мен лимиттер
2026 жылға ЕТЖ (ең төменгі жалақы) — 85 000 ₸ (2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң). Барлық шектер содан есептеледі.
| Төлем | Кім төлейді | 2026 мөлшерлемесі | База және лимиттер | Норма |
|---|---|---|---|---|
| МЗЖ — міндетті зейнетақы жарналары | қызметкердің табысынан ұсталады | 10 % | айлық табыс, бір агенттен 50 ЕТЖ-дан (4 250 000 ₸) аспайды | ҚР Әлеуметтік кодексі 249-бабы 1-тармағының 1-тармақшасы |
| ЖМЗЖ — жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары | жұмыс берушінің есебінен | 3,5 % (2026 жылғы 1 қаңтардан бастап) | айына 1 ЕТЖ-дан 50 ЕТЖ-ға дейін | ҚР Әлеуметтік кодексі 251-бабы |
| ӘА — әлеуметтік аударымдар | жұмыс берушінің есебінен | 5 % | табыс минус МЗЖ; 7 ЕТЖ-дан (595 000 ₸) аспайды, 1 ЕТЖ-дан кем емес | ҚР Әлеуметтік кодексі 244-бабы, 245-бабының 1-тармағы |
| МӘМСҚ — МӘМС-ке жарналар | қызметкердің табысынан ұсталады | 2 % | айына 20 ЕТЖ-дан (1 700 000 ₸) аспайды | «МӘМС туралы» Заңның 28-бабының 1, 5-2-тармақтары |
| МӘМСА — МӘМС-ке аударымдар | жұмыс берушінің есебінен | 3 % | айына 40 ЕТЖ-дан (3 400 000 ₸) аспайды | «МӘМС туралы» Заңның 27-бабының 1, 2-2-тармақтары |
Бесеуінің де аудару мерзімі — табыс төленген айдан кейінгі айдың 25-інен кешіктірмей (Әлеуметтік кодекстің 248-бабының 9-тармағы, 246-бабы, «МӘМС туралы» Заңның 30-бабының 6-тармағы).
ЖМЗЖ мөлшерлемесі 251-бапта жазылған кесте бойынша өседі: 2025 жылы 2,5 %, 2026 жылы 3,5 %, 2027 жылы 4,5 %, 2028 жылдан бастап 5 %. Демек, ЗУП әр қаңтарда жаңартумен жаңа мөлшерлемені алуы тиіс — бұл жаңа жылдық релизден кейін бірінші тексерілетін нәрсе.
Кім босатылған — және бұл бағдарламада қайда
Қателердің басым бөлігі осында. Әр төлем үшін тізбелер әртүрлі.
МЗЖ ұсталмайды (Әлеуметтік кодекстің 248-бабының 3-тармағы), атап айтқанда:
- зейнеткерлік жасқа толған адамдардан;
- мүгедектігі мерзімсіз белгіленген I және II топтағы мүгедектігі бар адамдардан (олар МЗЖ-ны өтініш бойынша төлей алады);
- еңбек сіңірген жылдары үшін зейнетақы алушылардан.
ЖМЗЖ төленбейді (248-баптың 6-тармағы):
- зейнеткерлік жасқа толған адамдар үшін;
- мүгедектігі мерзімсіз белгіленген I және II топтағы мүгедектігі бар адамдар үшін;
- еңбек сіңірген жылдары үшін зейнетақы алушылар үшін;
- 1975 жылғы 1 қаңтарға дейін туған адамдар үшін — бұл санат ең жиі өткізіліп алынады.
МӘМСҚ және МӘМСА. МӘМС туралы заң мемлекет төлейтін бірқатар санаттар үшін қызметкерді жарналардан және жұмыс берушіні аударымдардан босатады: олардың ішінде зейнетақы төлемдерін алушылар және мүгедектігі бар адамдар («МӘМС туралы» Заңның 26-бабы, 28-бабының 7-тармағы, 27-бабының 3-тармағы).
ЗУП-та мұның бәрі жеке тұлғаның деректері арқылы жұмыс істейді: туған күні, мүгедектік туралы мәліметтер (тобы, мерзімі), зейнеткер мәртебесі. Мәліметтер енгізілмесе, бағдарлама жарналарды әдеттегі қызметкер үшін есептейді. Ереже қарапайым: белгі «есептеушінің басында» емес, карточкада тұруы тиіс.
Базалар қалай есептеледі
МЗЖ — еңбекақының барлық түрлерінен және өзге табыстардан (248-баптың 8-тармағы), 50 ЕТЖ шегімен.
ӘА — төлем көзінде салық салынатын табыстан, МЗЖ шегерілгеннен кейін және бірқатар азайтулармен (245-баптың 1-тармағы). Нәтиже ЕТЖ-дан аз болса — ӘА ЕТЖ-дан төленеді. 7 ЕТЖ-дан көп болса — 7 ЕТЖ-дан. Лимит бір төлеушіден алынған жиынтық табыс бойынша есептеледі: адам сол айда жалақыны да, АҚШ (азаматтық-құқықтық шарт) бойынша табысты да алса, бағдарлама оларды қосуы тиіс.
МӘМСҚ және МӘМСА — «МӘМС туралы» Заңның 29-бабы бойынша қызметкердің табысынан, есептелген табыстардың барлық түрлерінің сомасы бойынша, 20 және 40 ЕТЖ шектерімен.
АҚШ туралы бөлек: 2026 жылдан бастап АҚШ бойынша ӘА жеке тұлғаның табысынан ұсталады (ҚР СК 402-бабының 3-тармақшасы оларды «АҚШ бойынша табыстардан ұсталатын әлеуметтік аударымдар» деп атайды). ЗУП-тың өзекті релиздерінде АҚШ бойынша ӘА-ны агент есебінен есептеу енді қолдау көрсетілмейді.
Тексеру: жарты сағатта үш қызметкер
Біз әр қаңтарда және ірі жаңартулардан кейін үш бақылау есебін жүргізіп шығуға кеңес береміз.
1. Әдеттегі қызметкер, жалақысы 400 000 ₸, 1975 жылдан кейін туған.
- МЗЖ: 40 000 ₸
- МӘМСҚ: 8 000 ₸
- ЖМЗЖ: 14 000 ₸
- МӘМСА: 12 000 ₸
- ӘА: (400 000 − 40 000) × 5 % = 18 000 ₸
2. Жалақысы 5 000 000 ₸ қызметкер.
- МЗЖ: 4 250 000 ₸-ден (50 ЕТЖ) = 425 000 ₸
- МӘМСҚ: 1 700 000 ₸-ден (20 ЕТЖ) = 34 000 ₸
- МӘМСА: 3 400 000 ₸-ден (40 ЕТЖ) = 102 000 ₸
- ЖМЗЖ: 4 250 000 ₸-ден = 148 750 ₸
- ӘА: база 595 000 ₸-мен (7 ЕТЖ) шектелген = 29 750 ₸
3. 1970 жылы туған қызметкер, зейнеткер емес. МЗЖ ұсталады, ЖМЗЖ — нөл. ЗУП ЖМЗЖ есептесе, туған күні қате немесе релиз ескірген.
Сәйкес келді — жақсы. Сәйкес келмеді — мына ретпен қараңыз: конфигурация релизі, жеке тұлғаның деректері, есептеу түрінің белгілері, өткен айлардың қайта есептеулері.
Қателер тағы қай жерде байқалады
- 200.00 нысаны. Декларациядағы жарналар сомасы есептен алынады. Баптаудағы қате төлемдермен салыстыру кезінде шығады — толығырақ «ЗУП-тан 200.00 нысаны» мақаласында.
- Төлем тапсырмалары. ЗУП аударуға тізімдер қалыптастырса, ал бухгалтерия өз деректері бойынша төлесе, сомалар алшақтайды. Төлемдер мен аударымдар туралы — «ЗУП-та жалақы төлеу» мақаласында.
- Әлеуметтік салық. ӘА енді әлеуметтік салықты азайтпайды, ал әлеуметтік салықтың өзі МЗЖ және МӘМСҚ шегерілген табыстан есептеледі. Мұны қалай тексеру керектігі — «Әлеуметтік салық және ӘА» мақаласында.
- Бухгалтерия. Жалақы бөлек базада болса, жарналар сомасы 1С:Бухгалтерияға қолмен енгізілмей, алмасу арқылы келуі тиіс. Бухгалтериядағы жалақы мен бөлек ЗУП арасындағы шекара қайда — «Жалақы Бухгалтерияда ма, әлде бөлек ЗУП-та ма» мақаласында.
Жиі қойылатын сұрақтар
2026 жылы ЖМЗЖ мөлшерлемесі қандай?
Қызметкер табысының 3,5 %-ы, айына 1-ден 50 ЕТЖ-ға дейінгі шекте (ҚР Әлеуметтік кодексі 251-бабы). 2027 жылы — 4,5 %, 2028 жылдан бастап — 5 %.
ӘА қандай табыстан есептеледі?
МЗЖ шегерілген қызметкер табысынан, айына 1-ден 7 ЕТЖ-ға дейінгі шекте, 5 % мөлшерлеме бойынша (ҚР Әлеуметтік кодексі 244, 245-баптары). 2026 жылы бұл 85 000-нан 595 000 ₸-ге дейінгі база.
1972 жылы туған қызметкер үшін ЖМЗЖ төлеу керек пе?
Жоқ. 1975 жылғы 1 қаңтарға дейін туған адамдар ЖМЗЖ төленбейтін адамдар тізбесіне кіреді (ҚР Әлеуметтік кодексі 248-бабының 6-тармағы).
Зейнеткерден МӘМСҚ ұсталады ма?
Зейнетақы төлемдерін алушылар МӘМС жарналарын мемлекет төлейтін санаттарға кіреді және қорға жарна төлеуден босатылады («МӘМС туралы» Заңның 26-бабы және 28-бабының 7-тармағы). ЗУП-та бұл жеке тұлғада зейнеткер мәртебесі белгіленген жағдайда ғана жұмыс істейді.
1С:ЗУП-тағы жарналарды тексеріп, баптаймыз — сағатына 22 000 ₸-ден бастап. Өзекті редакцияға көшу қалай құрылғаны — «Почему нужно перейти на ЗУП 3.1» бетінде. 1С:Зарплата и управление персоналом ПРОФ лицензиясы — 136 250 ₸.
