УХ-ты іске қосу — қаржы директоры Excel-де қайта есептемей қол қойған алғашқы шоғырландыру. Бірақ іске қосудан жарты жыл өткен соң көп топ базаның релиздерден бірнеше нұсқаға артта қалғанын, еншілес компаниялардың бірімен алмасу «кейде өтпейтінін», ал трансформация ережелерін түсінетін жалғыз адамның басқа компанияға кеткенін байқайды. УХ-ты сүйемелдеу — қоңыраулар үшін абоненттік төлем емес, онсыз жүйе бір жылда қымбат мұрағатқа айналатын тұрақты жұмыстар жиынтығы.
Неліктен УХ-ты сүйемелдеу бухгалтерияға қарағанда күрделірек
Қарапайым есеп базасында бір өзгеріс нүктесі бар — конфигурацияның өзі. УХ-та кемінде үшеу:
- УХ-тың өзі — конфигурация мен платформа релиздері, пысықтаулар, Қазақстанға арналған регламенттелген есептілік (УХ для Казахстана құжаттамасында оған жеке тарау арналған);
- деректер көздері — УХ деректерді тікелей қосылу, ADO немесе файлдар арқылы алатын еншілес компаниялардың базалары. Еншілес компанияда Бухгалтерия жаңартылса, ережелер бапталған объектілер өзгеруі мүмкін;
- әдістеме — есеп түрлері, есептеу және тексеру ережелері, есептілікті дайындау регламенттері, процестер үлгілері. Бұл бағдарлама коды емес, бірақ ол кодтан жиірек өзгереді.
Үш нүктенің кез келгені бұзылуы мүмкін, ал көбіне екіншісі бұзылады. Деректерді жинау қалай құрылғаны туралы толығырақ — «Еншілес базалардан УХ-қа деректерді жинау» мақаласында.
Сүйемелдеуге не кіреді
Біз жұмыстарды тұрақты және бір реттік деп бөлеміз.
| Жұмыс | Кезеңділігі | Кім орындайды |
|---|---|---|
| Кезеңді жабуды бақылау: есептердің барлық данасы жиналды ма, тексеру қателері жоқ па | әр есепті кезең | топ әдіскері, сұраныс бойынша кеңесші |
| Еншілес базалар жаңартылғаннан кейін алмасуларды тексеру | еншілес компанияның әр жаңартуынан кейін | кеңесші / бағдарламашы |
| Конфигурация мен платформаны жаңарту | жоспар бойынша, әдетте тоқсанына бір рет | бағдарламашы |
| Есеп түрлері мен есептеу ережелерін өзгерту | әдістеме өзгергенде | әдіскер, кеңесші |
| Пайдаланушылар, рөлдер, құқықтар | өтінімдер бойынша | әкімші |
| Сақтық көшірме жасау және қалпына келтіруді тексеру | күн сайын / тоқсанына бір рет | әкімші |
Соңғы жолға назар аударыңыз. Одан бірде-бір рет қалпына келтіріп көрмеген сақтық көшірме — сақтық көшірме емес. Тоқсанына бір рет көшірмені тест серверінде ашып, онда өткен кезеңдегі шоғырландырылған есепті ашыңыз.
Конфигурацияны жаңарту: жұмыс істейтін тәртіп
УХ жаңартулары 1С:ИТС жазылымы бойынша алынады — ПРОФ деңгейі үшін 92 300 ₸. Жазылым үзілсе, релиздер тізбегімен қуып жетуге тура келеді, және бұл әрқашан тұрақты жаңартудан қымбат.
Тәртіпті біз пысықтаулары бар кез келген база үшін бірдей ұстаймыз:
- Тест серверінде жұмыс базасының көшірмесі. Жұмыс базасын ешқашан бірінші жаңартпаңыз.
- Көшірмеде жаңарту. Конфигурация типтік болса — штаттық тәсілмен. Өзгерістері бар қолдауда болса — 1С:Предприятие платформасының құжаттамасында сипатталған конфигурацияларды салыстыру және біріктіру механизмі арқылы. Жаңа релизбен әр алшақтықты «жеткізушіден бәрін қабылдау» емес, бағдарламашы шешеді.
- Эталондық есептерді салыстыру. Жаңартуға дейін жабық кезең бойынша 5–10 негізгі есепті сақтаңыз: шоғырландырылған баланс, ПШЕ, ТІО салыстыру есебі, АҚҚ бюджеті. Жаңартудан кейін оларды қайта жасап, салыстырыңыз. Бір жолдағы алшақтықтың өзі көшіруге дейін анықтауға себеп.
- Алмасуларды тексеру. Көшірмеде бір-екі еншілес базадан жүктеуді іске қосыңыз.
- Жұмыс базасына көшіру — есепті аптадан тыс, жаңартуға дейін сақтық көшірме жасап.
Біз УХ-ты релиз шыққан алғашқы күндері емес, ол бойынша қолдану тәжірибесі жинақталғанда жаңартамыз — егер релизде регламенттелген есептіліктің шұғыл өзгерістері болмаса.
Пысықтаулары бар үлкен базаларды қалай жаңартуды ERP мысалында жаздық: «Пысықтаулары бар 1С:ERP жаңарту». УХ үшін қағидаттар сол.
Пысықтаулар: неғұрлым аз болса, жыл сайын соғұрлым арзан
Типтік объектілердегі әр пысықтау болашақтағы әр жаңартудың құнын арттырады. Сондықтан сүйемелдеуде бізде үш ереже бар:
- Алдымен баптау, содан кейін код. УХ-та көп нәрсе бағдарламалаусыз шешіледі: есеп түрлерімен, есептеу ережелерімен, деректер көздерімен, процестер үлгілерімен. Міндетті баптаумен шешуге болса, код жазбаймыз.
- Мүмкін болған жерде типтік конфигурацияны өзгертудің орнына кеңейтулер. Платформаның кеңейтулер механизмі пысықтауларды типтік конфигурациядан бөлек ұстауға мүмкіндік береді, және жаңарту айтарлықтай жеңіл өтеді.
- Пысықтаулар тізілімі. Кесте: не пысықталды, не үшін, тапсырыс беруші кім, қандай объектілерде. Онсыз екі жылдан кейін құжаттағы біртүрлі деректемені жоюға бола ма, ешкім айта алмайды.
Тізілім болмаса, сүйемелдеудің бірінші міндеті — оны жасау. Бұл бірінші жаңартуда-ақ өтелетін бір апталық жұмыс.
Еншілес компания жаңартылғаннан кейін не бұзылады
Бұл — УХ сүйемелдеуіндегі біздің ең жиі шақырылуымыз. Еншілес компания өз Бухгалтериясын немесе КА-сын жаңартты, ал УХ-та жүктеуден кейін бос жолдар немесе қосылу қатесі.
Себебі: УХ импортты баптау кезінде сыртқы базаның метадеректер құрылымын жүктеп, сәйкестік ережелерін оның объектілерінде құрады. Құжаттамада бұл — «Импорт структуры метаданных внешних информационных баз» және «Настройка соответствия данных внешних информационных баз» бөлімдері. Есеп бағдарламасының жаңа нұсқасында ереже сүйенетін объект өзгерсе, деректер тартылмай қалады — кейде айқын қатесіз.
Біздің кеңесіміз:
- еншілес компаниялар есеп базаларын «бухгалтер батырманы басқанда» емес, келісілген кесте бойынша жаңартатыны туралы келісу;
- еншілес компания жаңартылғаннан кейін — жабық кезең бойынша УХ-қа сынақ жүктеу және өткен деректермен салыстыру;
- есептерді тексеру ережелерінде «жүктелгеннің жиыны көздегі айналымдарға тең» бақылауын ұстау — сонда алшақтық шоғырландыруда емес, бірден көрінеді.
Әдістеме де сүйемелдеуді қажет етеді
Жаңа еншілес компания, жаңа сегмент, ҚЕХС бойынша есеп саясатының өзгеруі — мұның бәрі есептілікті дайындау регламентіне, есеп түрлеріне және трансформация ережелеріне түзету. Мұндағы басты тәуекел — жабудың ортасында «тірі» түзету. Ереже қарапайым: әдістеме өзгерістері есептілікті жинаудың ортасында емес, регламенттің жаңа нұсқасымен және жаңа кезеңнің басынан енгізіледі.
Екінші тәуекел — білімнің бір адамның басында болуы. Біз клиенттерден топ тарапынан УХ әдіскерін тағайындауды және әдістеменің әр өзгерісін қысқа журналда құжаттауды сұраймыз: күні, не өзгерді, неге. Осыдан туындайтын әдеттегі мәселелердің бір бөлігі «УХ енгізудегі қателер» мақаласында талданған.
Сүйемелдеудің бірінші айының чек-парағы
УХ-ты басқа командадан немесе клиенттің өз IT-бөлімінен сүйемелдеуге қабылдағанда, бірінші ай пайдаланушылардың міндеттеріне емес, түгендеуге кетеді. Біз не тексереміз:
- конфигурация мен платформа нұсқасы, өзекті релизден артта қалуы;
- қолдау режимі: типтік, өзгерістері бар қолдауда, қолдаудан алынған;
- пысықтаулар мен кеңейтулер тізімі, олардың сипаттамасы бар ма;
- барлық деректер көздері: еншілес компаниялардың қандай базалары, қандай тәсілмен қосылған, әрқайсысына кім жауапты;
- есептілікті дайындау регламенттері мен олардың нұсқалары, олардың қайсысы шын мәнінде қолданылады;
- пайдаланушылар мен рөлдер: толық құқықтары бар жұмыстан шыққан қызметкерлер жоқ па;
- сақтық көшірме жасау: көшірмелер қайда, қанша сақталады, олардан соңғы рет қашан қалпына келтірілді.
Қорытындысында клиент тәуекелдер көрсетілген қысқа есеп пен тоқсанға жоспар алады. Онда бірінші тармақ көбіне жаңарту емес, қолжетімділік құқықтары мен сақтық көшірмелердегі тәртіп болып шығады.
Өз командасы ма, әлде серіктес пе
| Нұсқа | Қашан сәйкес келеді | Тәуекел |
|---|---|---|
| Өз бағдарламашысы мен әдіскері | үлкен топ, пысықтау көп, тұрақты өзгерістер | негізгі адамның кетуі |
| Сүйемелдеудегі серіктес | пысықтау аз, өзгерістер кезеңдік | шақыру регламенті болмаса, баяу әрекет |
| Аралас | өз әдіскері + жаңартулар мен күрделі міндеттерге серіктес | жауапкершілікті нақты бөлу қажет |
Топтардың көпшілігіне біз аралас нұсқаны ұсынамыз: әдістемені топ ішіндегі адам білуі керек, ал жаңартулар мен кодты оны көп базада тұрақты жасайтындарға беру ыңғайлырақ.
Жүйенің өзі мен оны енгізу қанша тұратыны — «УХ енгізу қанша тұрады» мақаласында, өнім туралы — 1С:Управление холдингом карточкасында.
Жиі қойылатын сұрақтар
УХ-ты қаншалықты жиі жаңарту керек?
Тұрақты түрде, жоспар бойынша — біз тоқсанға бағдарланамыз. Мүлдем жаңартусыз болмайды: релиздерде регламенттелген есептіліктің өзгерістері мен қателерді түзетулер келеді, ал өткізіп алған релиздердің ұзақ тізбегін қуып жету ұзағырақ әрі қымбатырақ.
УХ-ты бағдарламашысыз жаңартуға бола ма?
Өзгерістерсіз типтік конфигурацияны — иә, штаттық құралдармен. Типтік объектілерде пысықтаулары бар конфигурацияны — жоқ: өзгерістерді біріктіру бағдарламашының шешімдерін талап етеді.
База көптен бері жаңартылмаса не істеу керек?
Аудиттен бастаңыз: қандай нұсқа, қанша және қандай пысықтаулар, тізілім бар ма. Осыдан кейін көшу жоспары жасалады — кейде пысықтауларды бірнеше релиз арқылы біріктіргеннен гөрі кеңейтулерге көшірген дұрысырақ.
Жеке тест базасы керек пе?
Иә. Онда жаңартулар, жаңа есептеу ережелері және әдістеме өзгерістері тексеріледі. Тест көшірмесін әр маңызды тексеру алдында жұмыс базасынан жаңартып отырған жөн.
