Егер компанияда сыйлықақылар Excel-де есептеліп, ЗУП-қа дайын сома түссе, бағдарлама жартылай ғана пайдаланылады. Кестедегі формула қатесі, артық нөл, жұмыстан шыққан адамға сыйлықақы — мұның бәрі тексерусіз есеп парағына кетеді. ЗУП 3.1 кесімді ақы мен KPI-ды өзі есептей алады: көрсеткіштер мен формулаларды бір рет сипаттап, кейін тек бастапқы сандарды енгізу керек. Біз мұны әдетте қалай жасайтынымызды айтайық.
ЗУП-тағы кез келген формула неден тұрады
ЗУП 3.1-дегі әр есептеу — формуласы бар есептеу түрі (Настройка → Начисления). Формула көрсеткіштерден құралады: айлықақы, жұмыс істелген сағаттар, өнім өндіру, жоспардың орындалу пайызы, сатылым сомасы. Көрсеткіштердің үш түрі бар, деректердің қайдан алынатыны таңдауға байланысты:
| Көрсеткіш түрі | Мәні қайдан | Мысал |
|---|---|---|
| Қызметкер үшін тұрақты | Кадрлық бұйрықтан немесе төлемді өзгерту құжатынан | Айлықақы, тарифтік мөлшерлеме, сыйлықақы пайызы |
| Ай сайынғы, құжатпен енгізіледі | Данные для расчета зарплаты құжатынан | Даналап өндіру, KPI орындалу %, менеджер сатылымы |
| Есептік | Бағдарлама өзі есептейді | Сағат нормасы, жұмыс істелген уақыт, есептеу базасы |
Көрсеткіштер Настройка → Показатели расчета зарплаты ішінде ашылады. Негізгі шешім — мақсаты: «қызметкер үшін» көрсеткіш (әркімде өз мәні) немесе «бөлімше/ұйым үшін» (бәріне бір мән, мысалы филиалдың ортақ сатылым жоспары).
Кесімді ақы
Ең қарапайым нұсқа — бағалау бойынша кесімді ақы: дана × баға.
- «Өнім өндіру, дана» көрсеткішін ашамыз — ай сайынғы, қызметкер үшін, құжатпен енгізіледі.
- «Баға» көрсеткіші — тұрақты, кадрлық деректерде сақталады, баға өзгергенде формулаға тиіспеу үшін.
- «Кесімді табыс» есептеу түрі, формуласы:
Выработка * Расценка. - Данные для расчета зарплаты енгізу үлгісін жасаймыз — бригадир немесе шебер айына бір рет өндіруді енгізетін кесте.
Егер бұйымдар номенклатурасы үлкен және бағалар ондаған болса, көрсеткішті дана бойынша емес, сома бойынша жасаған дұрыс: теңгедегі өндіру өндірістік бағдарламада немесе Excel-де наряд бойынша есептеледі, ал ЗУП-қа әр адамға кесімді табыстың дайын сомасы келеді. Бұл адал ымыра: ЗУП бағалар анықтамалығына айналмайды, бірақ сома бәрібір есептеу, табель және тексерулер арқылы өтеді.
Бригадалық кесімді ақы — бригада табысы еңбекке қатысу коэффициенті немесе жұмыс істелген сағаттар бойынша бөлінгенде. Типтік ЗУП соманы базаға пропорционалды бөледі: формулада бригаданың жалпы сомасы (бөлімше көрсеткіші), қызметкердің сағаттары және бригада сағаттары қолданылады. Бұл бригада бөлімшемен сәйкес келсе жұмыс істейді. Егер бригадалар әр тапсырысқа жиналса, әдетте пысықтаусыз немесе сыртқы есептеусіз болмайды — мұны алдын ала талқылаған жөн.
KPI бойынша сыйлықақылар
Типтік сызба: қызметкердің мақсатты сыйлықақысы бар (мысалы, айлықақының 30 %), нақтысы KPI орындалуына байланысты.
- Мақсатты сыйлықақы пайызы — тұрақты көрсеткіш, қабылдау немесе төлемді өзгерту бұйрығымен енгізіледі.
- KPI орындалу % — ай сайынғы көрсеткіш, құжатпен енгізіледі.
- Формула:
Оклад * ПроцентПремии / 100 * ВыполнениеKPI / 100.
Егер KPI бірнешеу болса және әрқайсысының өз салмағы болса, екі жол бар. Қарапайымы — басшы қорытынды пайызды өзі шығарып, бір сан енгізеді. Дәлі — әр KPI-ға көрсеткіш ашып, салмақтарды формулаға жазу. Біз жиі біріншісіне кеңес береміз: салмақтар әр тоқсан сайын өзгереді, ал ЗУП-тағы формула жылдар бойы жұмыс істеуі керек.
Пайдалы ұсақ-түйек — шектеулер. Егер сыйлықақы мақсаттының, айталық, 150 %-ынан аспауы керек болса, бұл формулада минимум функциясы арқылы жазылады. Есепшіге көзбен тексерудің қажеті болмайды.
Кезең үшін сыйлықақы: ай, тоқсан, жыл
Тоқсандық және жылдық сыйлықақыны ол төленетін кезеңді көрсете отырып, бөлек есептеу түрімен есептеген дұрыс. Бұл орташа жалақы есебіне әсер етеді: ЗУП мұндай сыйлықақыларды орташада айдың кәдімгі табысы ретінде емес, өз ережелерімен ескереді. Тоқсандық сыйлықақыны «кәдімгі» біржолғы сомамен есептеу — жиі қате: кейін демалыстың орташасы көтеріліп не төмендеп шығады.
Біржолғы сыйлықақылар үшін Зарплата бөлімінде Премия құжаты бар: онда қызметкерлер тобына сыйлықақыны бірден, оның ішінде негізгі есептеуден тыс есептеуге болады.
Сатылымнан пайыз
Сату менеджерлеріне жиі түсімнің немесе маржаның пайызын төлейді. Сатылымның өзі ЗУП-та емес, 1С:Управление торговлей-де жүреді. Нұсқалар:
- айына бір рет УТ-дан менеджерлер бойынша есепті түсіріп, сомаларды Данные для расчета зарплаты ішіне жүктейміз (құжат кестеден толтырыла алады);
- КА мен ERP-де жалақы мен сатылым бір базада — онда оңайырақ, бірақ бұл бөлек әңгіме.
Кейін бонустар туралы дауласпау үшін УТ-да сатылымды менеджерлер бойынша қалай бөлу керегі — «УТ-дағы сатылым талдауы» мақаласында.
Төлемге дейін қалай тексеру керек
- Данные для расчета зарплаты құжатын Начисление зарплаты и взносов құжатына дейін толтырыңыз — әйтпесе сыйлықақылар есептелмейді, ал құжатты қайта толтыруға тура келеді.
- Есептеу құжатының өзінде қызметкер жолы бойынша көрсеткіштерді ашыңыз: формулаға қандай мәндер қойылғаны көрінеді.
- Анализ начислений и удержаний есебі «Премия» есептеу түрі бойынша ағымдағы және өткен айға. Бір адамда күрт өсу — бастапқы деректерді ашуға себеп.
- Егер сыйлықақы жұмыс істелген уақытқа байланысты болса, табельдің жабылғанын тексеріңіз: ауру парақтары мен демалыстар базаны азайтады.
Жабу алдындағы толық тексеру чек-парағы — «Жалақы есебін қалай тексеру керек» мақаласында.
Жиі қателер
Көрсеткіш «ай сайынғы», бірақ енгізуді ұмытқан. Формула нөлмен есептейді, сыйлықақы есептелмеген, қызметкер шағымданғанша ешкім байқамады. Осы көрсеткіші бар барлық қызметкер кіретін енгізу үлгісімен шешіледі — бос жолдар бірден көрінеді.
Формуланы кері күнмен өзгерткен. ЗУП 3.1-де есептеу түрі барлық уақытқа біреу; формуланы өзгертсеңіз, өткен айларды қайта есептегенде ол оларға да қолданылады. Жаңа сыйлықақы жүйесін күннен бастап жаңа есептеу түрімен ресімдеген дұрыс.
Сыйлықақы жұмыстан шыққан адамға есептелген. Енгізу үлгісі ай басындағы қызметкерлер тізімі бойынша толтырылады. Excel-ден жүктер алдында тізімді кадрлық оқиғалармен салыстырыңыз — жұмыстан шығулар кадрлық есептерде көрінеді.
Ынталандыру жүйесін ЗУП енгізудің бөлігі ретінде баптаймыз — 3.1-ге көшу туралы толығырақ «Неліктен ЗУП 3.1-ге тез арада көшу керек» бетінде.
Excel-ден көшіруді неден бастау керек
Біз әдетте мына ретпен жүреміз:
- Сыйлықақы берудің барлық қолданыстағы ережелерін және шын мәнінде есептейтін кестелерді жинаймыз. Көбіне бұл бір нәрсе емес — кестеде ережеде бір ауыз сөз жоқ ерекшеліктер өмір сүреді.
- Әр сызба үшін жазып шығамыз: не қолмен енгізіледі, не кадрлық деректерден алынады, не есептеледі. Болашақ көрсеткіштер дәл осы.
- Көрсеткіштер мен есептеу түрлерін база көшірмесінде ашып, өткен айды Excel-мен қатар есептейміз.
- Алшақтықтарды жол-жолымен талдаймыз. Әдетте олар не ескі кестедегі қатені, не сипатталмаған ережені көрсетеді.
- Сәйкес келгеннен кейін ғана есептеуді жұмыс базасына көшіреміз.
Қатар ай — міндетті қадам. Онсыз алғашқы алшақтықтарды сіз емес, қызметкерлер табады.
Сыйлықақылар және орташа жалақы
Сыйлықақылардың демалыс ақысына, іссапарларға және жұмыстан шыққандағы өтемақыға қалай әсер ететінін бөлек ойластырған жөн. ЗУП-та әр есептеу түрінің орташаны есептеуге қатысу баптауы бар, ал сыйлықақылар үшін ол аса маңызды:
- KPI бойынша ай сайынғы сыйлықақы әдетте орташаға табыстың кәдімгі бөлігі ретінде кіреді;
- тоқсандық және жылдық — өз ережелерімен, есептелген кезеңін ескере отырып;
- мерекеге немесе мерейтойға біржолғы сыйлықақы, егер бұл компания ережесінде бекітілсе және кеңесшімен расталса, орташаға мүлде кірмеуі мүмкін.
Бұл баптауды басында ойластырмасаңыз, қате үнсіз болады: сыйлықақы есептелген айда оны ешкім байқамайды, ол жарты жылдан кейін демалыс ақысында шығады. Сондықтан енгізу кезінде орташаның есебін әртүрлі сыйлықақылары бар 2–3 қызметкерде тексереміз — сыйлықақының өзін тексергендей. Орташа туралы толығырақ — «ЗУП-тағы демалыстар» мақаласында, ал орташа бойынша іссапар төлемі туралы — «ЗУП-тағы іссапарлар мен тәуліктік ақы» мақаласында.
Жиі қойылатын сұрақтар
Өндіруді Excel-ден жүктеуге бола ма?
Иә. Данные для расчета зарплаты құжатының кестелік бөлігі буферден қою немесе файлдан жүктеу арқылы толтырылады. Файлда тек аты-жөні емес, табель нөмірі немесе ЖСН болуы маңызды.
Бағалар жүздеген болса, оларды қайда сақтау керек?
Өндірістік жүйеде немесе бөлек анықтамалықта, ал ЗУП-қа кесімді табыс сомасын беру керек. ЗУП жалақыны жақсы есептейді, бірақ нормалар мен бағалар анықтамалығы ретінде нашар келеді.
Жұмыс істелген күндерге байланысты сыйлықақыны қалай жасау керек?
Формулада жұмыс істелген және нормативтік уақыттың есептік көрсеткіштерін пайдалану керек: Премия * ОтработаноДней / НормаДней. Сонда демалыс немесе ауру парағы соманы автоматты түрде азайтады.
ПРОФ жеткілікті ме, әлде КОРП керек пе?
Көрсеткіштер, формулалар және Данные для расчета зарплаты құжаты ПРОФ-та бар. 1С:ЗУП ПРОФ лицензиясы 136 250 ₸ тұрады. КОРП-тың айырмашылығын «ЗУП ПРОФ және КОРП» мақаласында талдаймыз.
