Комплексная автоматизация жобасының басында қойылатын бірінші сұрақ: «Жалақыны КА-да есептейміз бе, әлде ЗУП сатып аламыз ба?» Бір мағыналы жауап жоқ, бірақ түсінікті белгілер бар. Қызметкерлер аз және төлем схемалары қарапайым болса, кіріктірілген блок жетеді, ал бір база алмасуларға кететін уақытты үнемдейді. Есептеушілер бірнеше болса, кадр қызметі өз өмірімен өмір сүрсе, ал төлем күрделі болса — ЗУП тез ақталады. КА-да не бар екенін, бөлек бағдарлама немен ерекшеленетінін және кіріктірілген есептеуден асып кеткеніңізді қалай түсінуге болатынын талдайық.
КА-да қораптан не бар
Қазақстанға арналған 1С:Комплексная автоматизацияда кадрлық есеп пен жалақы есептеу бар — бұл өнім құрамында тікелей мәлімделген. Іс жүзінде бұл:
- жұмысқа қабылдау, ауыстыру, жұмыстан шығару, кадрлық бұйрықтар;
- жалақы мен уақыт бойынша есептеулер, сыйлықақылар, демалыстар, ауруханалық;
- ұстап қалулар, оның ішінде атқару парақтары бойынша — Қазақстанға арналған КА релиздерінің бірінде АЕК қолданумен үшінші тұлғалардың пайдасына ұстап қалуларды есептеу қосылды;
- ҚР заңнамасы бойынша ЖТС, МЗЖ, МЗЖЖ, ӘА, МӘМСҚ жарналары мен аударымдары және әлеуметтік салықты есептеу;
- оны қолданатындар үшін бірыңғай төлем; 2.4.5.17 релизінде (2025 жылғы желтоқсан) МЗЖЖ бойынша шекке жеткенде бірыңғай төлемді есептеу түзетілді;
- жалақыны есепте көрсету — өткізбелер алмасусыз сол базада пайда болады.
Жалақы бойынша заңнамалық өзгерістер КА-ға қалғандары сияқты релиздермен келеді. Мысалы, Қазақстанға арналған КА-ның 2.4.5.9 және 2.4.5.10 релиздерінде МЗЖ мен МӘМСҚ шегерімдері және азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар бойынша 882 АЕК шегерімі бойынша пысықтаулар болды. Сондықтан «кіріктірілген» «заңнама бойынша жеңілдетілген» дегенді білдірмейді — салықтар мен жарналар сол ережелермен есептеледі.
Бөлек ЗУП немен ерекшеленеді
1С:Зарплата и управление персоналом — тек адамдармен айналысатын бағдарлама. Онда салыққа қатысы жоқ нәрселер кеңірек: кадрлық есеп пен талдау, штаттық кесте, жұмыс кестелері, сыйлықақы мен кесімді төлемнің күрделі түрлері, HR есептері. КОРП редакциясында ірі компанияларға арналған құралдар қосылады; редакциялардың айырмасын «ЗУП ПРОФ немесе КОРП» мақаласында талдадық.
| КА-дағы жалақы | Бөлек ЗУП | |
|---|---|---|
| Базалар | Біреу | Екеу, алмасу керек |
| Жалақы бойынша өткізбелер | Бірден базада | Алмасумен келеді |
| Жалақыға қолжетімділік | Ортақ базада құқықтарды мұқият бөлу керек | Бөлек база, жабу оңайырақ |
| Кадрлық есеп және HR есептері | Базалық | Кеңірек |
| Лицензиялар | Керек емес | Бөлек ЗУП лицензиясы және жұмыс орындары |
| Жаңартулар | КА-мен бірге | Бөлек, бірақ КА пысықтауларына тәуелді емес |
Кіріктірілген есептеу қашан жетеді
Біздің тәжірибеміз бойынша КА мына жағдайда жетеді:
- штатта бірнеше ондаған адамға дейін, және оларды бір адам есептейді;
- төлем схемалары — жалақы, бұйрық бойынша сыйлықақы, қарапайым демалыстар мен ауруханалық;
- кадровик пен бухгалтер — бір адам немесе қатар отырады;
- басшылыққа бөлек HR есептері керек емес: кадр тұрақсыздығы, демалыстарды жоспарлау, лауазымдар бойынша талдау.
Бір базаның артықшылығы — ештеңені синхрондаудың қажеті жоқ. ЗУП-та қызметкер жұмыстан шығарылып, ал есеп базасында ол әлі есеп беретін тұлға ретінде тұратын жағдай болмайды.
ЗУП-қа қашан көшу керек
- Жалақы — құпия. КА-да ондаған пайдаланушы жұмыс істейді: қойма, сату, өндіріс. Құқықтарды бөлуге болады, бірақ рөлдерді баптаудағы кез келген қате ведомостарды басқа адамдарға ашады. Бөлек ЗУП базасы мәселені түбегейлі шешеді.
- Күрделі төлем. Наряд бойынша кесімді төлем, бригадалық коэффициенттер, көп сатылы сыйлықақылар — ЗУП-та бұған құралдар бай.
- Үлкен штат және бөлек кадр бөлімі. Кадровиктерге бәрі адамдар туралы және артығы жоқ бағдарламада ыңғайлы.
- Компаниялар тобы. Әртүрлі заңды тұлғалардың қызметкерлері бір жерде есептелсе, ЗУП КА-мен де, басқа есеп базаларымен де алмаса алады.
- КА қатты пысықталған. Пысықталған КА-ның әр жаңартуы уақыт алады. Жалақы бөлек типтік базада тұрса, заңнамалық өзгерістер КА жаңартуын күтпей бірден орнатылады.
ЗУП пен КА алмасуы қалай құрылған
ЗУП таңдалса, әдетте былай баптайды: кадрлар, есептеулер, салықтар мен жарналар ЗУП-та есептеледі, ал КА-ға қызметкерлер туралы мәліметтер (есеп беретін сомалар мен төлемдер үшін) және жалақыны есепте қорытынды көрсету — шоттар мен шығын баптары бойынша өткізбелер беріледі. Төлемді ЗУП-тан да, КА-дан да жасауға болады, мұны жобалау кезінде шешеді.
Логика ЗУП + Бухгалтерия байламындағыдай, оны «1С:ЗУП-тың Бухгалтериямен алмасуы» мақаласында толық сипаттадық. Алмасу бұзылатын негізгі жерлер:
- Шығын баптары мен бөлімшелер. ЗУП-та бөлімше «1-цех» деп аталса, ал КА-да ол жоқ немесе басқа бағытқа байланған болса, өткізбелер басқа жерге түседі де, өзіндік құн жылжиды. Анықтамалықтардың сәйкестігін бірінші берілімге дейін тексереді.
- Қызметкерлер бойынша кім бастапқы. Адамдарды ЗУП-та және тек сонда қабылдайды. Кадровик қызметкерді КА-да «бір минутқа» енгізсе, телнұсқалар пайда болады.
- Айды жабу тәртібі. Алдымен ЗУП-та жалақы жабылып, КА-ға беріледі, содан кейін — КА-да айды жабу. Әйтпесе өзіндік құн жалақы шығындарынсыз есептеледі.
Көшу туралы бөлек: жалақыны КА-да бастап, ЗУП-қа көшуді шешсеңіз, есептеулер тарихын толық көшірудің әдетте қажеті жоқ. Қызметкерлерді, кадрлық жағдайды және орташа жалақыны есептеуге арналған деректерді көшіреді, ал есептеуді ай басынан немесе, дұрысы, жыл басынан бастайды.
Қалай шешуге кеңес береміз
Зерттеу кезінде бес сұрақ қоямыз: қанша қызметкер, қанша есептеуші, қандай төлем схемалары, жалақыны кім көруі керек және КА-ны қаншалықты пысықтау жоспарланады. Бестің үшеуіне жауап «аз, біреу, қарапайым, бәрі өзіміздікі, іс жүзінде пысықтамаймыз» болса — КА-да есептейміз. Керісінше болса — ЗУП-ты қосамыз. Кіріктірілген жалақы мен ЗУП арасындағы шекараға жалпы көзқарас (Бухгалтерия мысалында) — «Жалақы Бухгалтерияда ма, әлде бөлек ЗУП-та ма» мақаласында, ал бөлек бағдарламаны іске қосу қанша тұратыны — «ЗУП енгізу қанша тұрады» мақаласында.
Жалақы туралы сұрақ — жалпы таңдаудың бөлігі: бірнеше бағдарлама байламының орнына бір КА базасы. Мұндай шешімнің артықшылықтары мен кемшіліктерін «УТ + Бухгалтерия + ЗУП байламының орнына КА» мақаласында талдаймыз. КА-да жалақыны баптауды Комплексная автоматизацияны енгізу немесе КА сүйемелдеуі аясында жасаймыз, жұмыстар — сағатына 22 000 ₸-ден бастап.
Жалақы КА-да қалса, нені тексеру керек
Жалақыны КА-да есептеу шешілсе, бірінші есептеу алдында қысқа тізімнен өту керек:
- ұйымдарда салықтар мен жарналарға арналған деректер, оның ішінде қолданылатын жеңілдіктер мен шегерімдер толтырылған;
- әр қызметкерде бөлімше, лауазым, жұмыспен қамту түрі және жалақыны есепте көрсету тәсілі көрсетілген;
- өндірістік персоналдың жалақысы жалпы шығындарға емес, өнімнің өзіндік құнына түсуі үшін есептеулер шығын баптарына байланған;
- құқықтар бапталған: жалақы бойынша ведомостар мен есептерді кім көреді, кім көрмейді;
- база соңғы релизге дейін жаңартылған — әсіресе қаңтарда.
Бірінші айды қатар есептеуді ұсынамыз: ескі бағдарламада және КА-да, және нәтижені әр қызметкер бойынша салыстыру. Мұны қалай тез жасауға болатыны — «Айды жабу алдында жалақы есебін қалай тексеру керек» мақаласында.
Жиі қойылатын сұрақтар
Жалақы КА-да есептелсе, ЗУП лицензиясы керек пе?
Жоқ. Кадрлық есеп пен жалақы есептеу КА-ға кіреді, бөлек лицензия тек бөлек ЗУП бағдарламасы үшін керек.
КА салықтар мен жарналарды өзекті мөлшерлемелер бойынша есептей ме?
Иә, мөлшерлемелер мен ережелер Қазақстанға арналған КА релиздерімен келеді. Сондықтан базаны үнемі жаңарту керек, әсіресе АЕК, ЕТЖ және мөлшерлемелер өзгеретін жыл басында.
КА-дағы жалақыдан бастап, кейін ЗУП-қа көшуге бола ма?
Болады. Қызметкерлерді, кадрлық жағдайды және орташа жалақыға арналған деректерді көшіреді; ЗУП-та есептеуді жыл басынан бастаған ыңғайлы.
Ортақ КА базасында жалақыға қолжетімділікті қалай жабуға болады?
Қолжетімділік топтарының профильдері арқылы: есептеушілерге — жалақы құжаттарына толық қолжетімділік, қалғандарына — онсыз. Баптағаннан кейін қарапайым пайдаланушылардың есептік жазбаларымен жалақы бойынша ведомостар мен есептер оларға көрінбейтінін міндетті түрде тексеріңіз.
