Импорттаушы доллардағы сатып алу бағасын теңгедегі сату бағасымен салыстырып, 40 % үстеме бағаны көреді де, қуанады. Ал кейін фрахт, брокер, баж және уақытша сақтау қоймасы осы үстеменің жартысын жеп қойғаны анықталады — жай ғана есепте олар тауарға түспей, «жалпы шығыстар» болып қалған. 1С:Управление торговлей для Казахстана жүйесінде импортты әр позицияның өзіндік құны тауар қоймаға келгенге дейін компания төлегеннің бәрін қамтитындай етіп жүргізуге болады. Төменде — құжаттар тәртібі, баптаулар және біз ең жиі көретін қателер.
Импорт кезіндегі құжаттар тізбегі
Үшінші елдерден (ЕАЭО емес) жеткізу үшін УТ-дағы типтік тізбек мынадай:
| Қадам | УТ-дағы құжат | Нені тіркейді |
|---|---|---|
| 1 | Жеткізушіге тапсырыс (келісімшарт валютасында) | Не және қаншаға тапсырыс берілді, төлем кестесі |
| 2 | «Списание безналичных ДС» (валютада) | Жеткізушіге алдын ала төлемді |
| 3 | «Приобретение товаров и услуг» | Инвойс бойынша валютада тауардың кірісін |
| 4 | «Таможенная декларация на импорт» | Кедендік құнды, бажды, алымдарды, импортқа ҚҚС-ты |
| 5 | Қызметтерді (басқа шығыстарды) сатып алу | Фрахтты, брокерді, УСҚ-ны, сақтандыруды — тауарға бөлумен |
| 6 | Айды жабу | Барлық шығыстарды ескере отырып нақты өзіндік құнды есептеу |
3–5 қадамдардың тәртібі құжаттардың қалай келетініне байланысты. Брокер шотты тауар шығарылғаннан кейін екі аптадан соң жиі шығарады — бұл қалыпты жағдай, ай әлі жабылмаған болса, шығыстарды тауарға өткен күнмен де жатқызуға болады. Жабылған болса — шығыстарды енгізгеннен кейін жабуды қайталауға тура келеді.
Валютадағы түсім
Жеткізуші доллармен, еуромен немесе юаньмен инвойс шығарады. УТ-да бұл былай көрсетіледі:
- жеткізушімен келісімде немесе шартта өзара есеп айырысу валютасы көрсетіледі;
- түсім құжаты осы валютада ресімделеді, ал теңгеге қайта есептеу күнгі бағам бойынша жүреді;
- валюта бағамдары «Валюты» анықтамалығына жүктеледі — өзекті бағамсыз қайта есептеу дұрыс болмайды.
Жеке мәселе — алдын ала төлем мен түсім арасындағы бағам айырмалары: бухгалтерлік есепте тәртіп есеп саясатымен және ҚЕХС-пен анықталады. УТ-ны Бухгалтериямен бірге жүргізсеңіз, бағам айырмалары қай жерде және қалай көрсетілетінін бас бухгалтермен келісіңіз — әйтпесе базалар арасындағы алшақтықтар сөзсіз болады. Базалардың байланысы туралы толығырақ — «УТ мен Бухгалтерия алмасуы: типтік қателер» мақаласында.
Импортқа кедендік декларация
«Таможенная декларация на импорт» құжаты түсім негізінде енгізіледі. Онда:
- тауарларға декларацияның нөмірі және кеден көрсетіледі;
- түсімдегі тауарлар декларация бөлімдері бойынша бөлінеді;
- кедендік құн, баж мөлшерлемелері мен сомалары, кедендік алымдар және ҚҚС енгізіледі;
- кедендік төлемдердің қалай төленетіні — компанияның өзі немесе брокер арқылы — көрсетіледі.
Баж бен кедендік алымдар тауардың өзіндік құнын арттырады. Импортқа ҚҚС өзіндік құнға кірмейді — компания ҚҚС төлеуші болса, ол жалпы тәртіппен есепке алынады.
Декларация нөмірі мен шыққан елі тек өзіндік құн үшін ғана керек емес. Олар кейінгі сату кезінде ЭСФ-ке өтеді және СНТ мен виртуалды қойма үшін маңызды. Декларация нөмірі кіріс кезінде тауарға байланбаса, сату кезінде оны қолмен іздеуге тура келеді. Бұл туралы — «УТ-дан ЭСФ және СНТ» және «СНТ және виртуалды қойма» мақалаларында.
Жиі қате: кедендік құн сәйкес келмейді
Бір декларацияда әдетте әртүрлі СЭҚ ТН кодтары мен мөлшерлемелері бар бірнеше бөлім болады. Тауарларды бөлімдер бойынша дұрыс бөлмесеңіз, тауарлар бойынша баж сомасы декларация қорытындысымен сәйкес келмейді. Әр бөлім бойынша қорытындыны енгізу кезінде бірден тексеріңіз — кейін 200 жолдық декларациядан 15 теңге алшақтықты іздеу әлдеқайда ұзаққа созылады.
Өзіндік құнға қосымша шығындар
Фрахт, экспедициялау, брокерлік қызметтер, УСҚ-да сақтау, жүкті сақтандыру — мұның бәрі импорттық тауардың өзіндік құнын қалыптастыратын шығыстар. УТ-да олар бөлу нұсқасы «На себестоимость товаров» таңдалған шығыс бабымен қызметтерді сатып алу құжатымен ресімделеді.
Қалай бөлу керектігі құжатта таңдалады:
| Бөлу негізі | Қашан жарайды |
|---|---|
| Сома (өзіндік құн) бойынша | Тауарлардың бағасы әртүрлі, шығыс құнмен байланысты — сақтандыру, брокер |
| Саны бойынша | Даналап есептелетін біртекті тауар |
| Салмағы бойынша | Жүк ауыр және салмағы әртүрлі болғандағы фрахт |
| Көлемі бойынша | Салмақ емес, көлем маңызды болғандағы контейнерлік фрахт |
Шығысты нақты түсімге, тапсырысқа немесе қоймаға бөлуге болады. Импорт үшін фрахтты нақты түсімге байлаған дұрыс — сонда ол бүкіл қоймаға жайылмай, тек осы контейнердің тауарларына түседі.
Номенклатурада салмақ пен көлем болмаса, салмақ немесе көлем бойынша бөлу жұмыс істемейді. Бұл жиі кездесетін қақпан: «Фрахт» бабын салмақ бойынша бөлумен баптады, ал позициялардың жартысында салмақ толтырылмаған — бүкіл фрахт екінші жартысына түсті.
ЕАЭО елдерінен импорт
Ресейден, Беларусьтен, Қырғызстаннан және ЕАЭО-ның басқа елдерінен әкелгенде тауарларға декларация болмайды, бірақ өз міндеттері бар: тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш, СНТ, ал жекелеген тауар топтары үшін — ең төмен бағалар. УТ-да түсім валютадағы немесе теңгедегі әдеттегі сатып алу ретінде ресімделеді, ал қосымша шығыстар сол механизммен бөлінеді. Ең төмен бағалар туралы — «ЕАЭО-дан импорт кезіндегі МУЦ» мақаласында.
Айды жабқаннан кейін өзіндік құнды тексеру
Айды жабқаннан кейін бір-екі импорттық тауар бойынша «Себестоимость товаров» есебін ашыңыз. Толық ашып көрсетуде инвойс бойынша құн, баж, алымдар және қосымша шығыстардың әр бабы көрінуі керек. Қандай да бір құрамдас бөлік болмаса, шығыс бөлінбеген — көбіне дұрыс емес бап немесе бос салмақ себебінен.
Әрі қарай — импорттық топтар бойынша «Валовая прибыль» есебі. Компания нақты неден табыс табатыны дәл осы жерде көрінеді. Талдауды баптау туралы — «УТ-дағы талдау» мақаласында.
Импорт үшін тағы нені баптау керек
- Жеткізушіде валютадағы сатып алу бағалары — жеткізушіге тапсырыс автоматты түрде толтырылуы үшін.
- Жеткізушіде жеткізу мерзімдері — импорт апталап жүреді, сатып алуды жоспарлау мұны ескеруі керек. Толығырақ — «УТ-дағы сатып алу» мақаласында.
- Құқықтар: кедендік декларация мен қосымша шығыстарды барлық менеджер емес, оқытылған бір-екі қызметкер енгізеді.
Бағдарлама — 1С:Управление торговлей для Казахстана, ПРОФ редакциясы — 136 250 ₸. Импортқа арналған қойма мен қабылдауды баптауды біз қойманы автоматтандыру қызметі аясында жасаймыз.
Біз ең жиі көретін импорт қателері
| Қате | Қалай байқалады | Не істеу керек |
|---|---|---|
| Фрахт жалпы шығыс ретінде ресімделген | Импорттағы маржа асыра, басқа тауарларда кеміте көрсетілген | «На себестоимость товаров» бөлуі бар шығыс бабы, түсімге байлау |
| Номенклатурада салмақ пен көлем жоқ | Салмақ бойынша шығыс тауарлардың бір бөлігіне түсті | Алғашқы жеткізуге дейін салмақ пен көлемді толтыру |
| Декларация нөмірі тауарға байланбаған | Сату кезінде оны ЭСФ үшін қолмен іздейді | Декларацияны тауар шығарылғаннан кейін бірден енгізу |
| Валюта бағамы жүктелмеген | Теңгедегі сомалар дұрыс емес | Бағамдарды реттелген тапсырмамен жүктеу |
| Брокер шығыстары жабудан кейін енгізілген | Өткен айдың өзіндік құны жаңартылмады | Айды жабуды қайталау |
Бұл қателердің көбі енгізу кезінде көрінбейді — олар бір айдан кейін пайда туралы есепте шығады. Сондықтан баптаудан кейінгі алғашқы импорттық жеткізуді біз клиентпен бірге инвойстан жалпы пайдаға дейін тексереміз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Импортқа ҚҚС тауардың өзіндік құнына кіре ме?
Компания ҚҚС төлеуші болса — жоқ, ол жалпы тәртіппен есепке алынады. Өзіндік құнға баж, кедендік алымдар және қосымша шығыстар кіреді.
Брокер шотты ай жабылғаннан кейін шығарды. Не істеу керек?
Шығыстарды түсімге байлап енгізіп, айды жабуды қайталау керек. Бұл үнемі болмауы үшін брокермен құжат мерзімдері туралы келісіңіз немесе айды кешірек жабыңыз.
Бір фрахтты екі түсімге қалай бөлу керек?
Шығыстар құжатында екі түсімді де көрсетіп, бөлу негізін — салмақ, көлем немесе соманы таңдау керек.
Импортты баптау қанша тұрады?
Жұмыстар сағат бойынша төленеді — сағатына 22 000 ₸-ден бастап. Көлемі жеткізушілер, валюталар санына және баспа нысандарын пысықтау қажет пе, соған байланысты.
