Топтың қаржы директоры 1С:Управление холдингом спецификациясын алғаш көргенде, әдетте екі сұрақтың бірі туады. Біріншісі: «Бағдарлама біреу болса, неге жолдар соншалық көп?» Екіншісі: «Еншілес компаниялар УХ-та іс жүзінде жұмыс істемесе, оларға неге жеке лицензия керек?» Жауаптар топтың жұмысы қалай ұйымдастырылғанына байланысты. Төменде жиынтық неден тұратынын, еншілес қоғамдарға лицензия қашан керек және қашан онсыз болатынын, сондай-ақ топтар әдетте қай жерде артық төлейтінін талдаймыз.
Төмендегі барлық шарттар «1С» фирмасының «1С:Предприятие 8. Управление холдингом для Казахстана» өнімі туралы ақпараттық хаттарынан алынған. Бағалар — ағымдағы каталогтан.
Жиынтық неден тұрады
УХ лицензиялау 1С-тің жалпы логикасына бағынады: қолданбалы шешім бөлек, «1С:Предприятие 8» платформасы бөлек лицензияланады.
| Позиция | Не береді | Бағасы |
|---|---|---|
| 1С:Предприятие 8. Управление холдингом для Казахстана (негізгі жеткізілім) | Конфигурацияны пайдалану құқығы, платформа, бір жұмыс орнына лицензия | 9 652 500 ₸ |
| Еншілес қоғамдар мен филиалдарға арналған лицензия | УХ-ты топтың нақты заңды тұлғасының немесе филиалының жергілікті желісінде пайдалану құқығы | 1 462 500 ₸ |
| «1С:Предприятие 8» клиенттік лицензиялары | Пайдаланушылардың бір мезгілде жұмысы | 1 жұмыс орны үшін 44 712 ₸ |
| «1С:Предприятие 8» серверіне лицензия | Клиент-серверлік нұсқа | 596 160 ₸ (ПРОФ x86-64) |
| 1С:ИТС | Жаңартулар, құжаттама, қолдау | 92 300 ₸ |
«1С» фирмасының шарттары бойынша негізгі жеткізілімге кіретін лицензия бір жұмыс орнында файлдық нұсқада жұмыс істеуге рұқсат береді. УХ үшін бұл тек көрсетілімге жетеді: ондаған компанияның бірнеше жылғы есептері жиналатын база клиент-серверлік нұсқада жұмыс істеуі керек. Демек, негізгі жеткізілімге іс жүзінде әрдайым клиенттік лицензиялар мен серверге лицензия қосылады.
Еншілес қоғамдарға лицензия: қашан керек
Бұл спецификациядағы ең түсініксіз позиция. «1С» фирмасының шарттары бойынша еншілес қоғамдар мен филиалдарға арналған лицензия УХ-ты қосымша жергілікті желілерде — филиалдардың қашықтағы кеңселерінде немесе ҚР Азаматтық кодексіне сәйкес негізгі жеткізілім иесімен үлестес холдингтің жекелеген заңды тұлғаларында пайдалануға арналған. Жеткізілімге атаулы лицензиялық келісім кіреді: ол УХ-ты онда көрсетілген заңды тұлғаның немесе филиалдың жергілікті желісінде пайдалануға рұқсат береді.
Осыдан практикалық ереже шығады: еншілес қоғамға лицензия УХ еншілес компания жағында — оның желісінде, оның базасында, оның қызметкерлері арқылы бөлек орнату ретінде жұмыс істегенде керек. Мысалы, топ УХ-ты бэк-офистің корпоративтік үлгісі ретінде пайдаланып, онда басқарушы компанияның ғана емес, еншілес қоғамдардың да есебін жүргізуді шешті, ал базалар компаниялардың өздерінде тұр.
Ал егер УХ басқарушы компанияда тұрса, ал еншілес компаниялар есепті өз Бухгалтерияларында жүргізіп, тек деректерді берсе — бұл басқа схема. Еншілес компаниялар базаларынан деректерді УХ өзі алады: «1С:Предприятие» платформасындағы базаларға тікелей қосылу, веб-сервис немесе ADO арқылы. Бұл қалай бапталатыны «УХ-қа еншілес базалардан деректер жинау» мақаласында талданған.
Аралық нұсқа — еншілес компаниялардың қызметкерлері УХ-тың орталық базасына өздері кіреді: бюджет, төлемге өтінімдер енгізеді, есепті бекітеді. Онда басты мәселе — осы адамдарға клиенттік лицензиялар. Мұндай схемада еншілес қоғамдарға лицензиялар да керек пе — бұл жүйенің нақты қалай орналастырылғанына байланысты. Мұны жобалау кезеңінде лицензиялық келісім бойынша тексереміз және «көзбен» шешуге кеңес бермейміз: кез келген жаққа қате — не топтың әр компаниясына артық лицензия, не лицензия шарттарын бұзу.
Алдын ала білген жөн екі сатып алу шарты бар:
- еншілес қоғамдарға лицензияны басқарушы компания УХ негізгі жеткізілімін сатып алып, 1С:ИТС шартын ресімдеген жағдайда ғана сатып алуға болады;
- клиенттік және серверлік лицензиялар оған кірмейді — оларды УХ нақты жұмыс істейтін әр алаң үшін бөлек есептейді.
Клиенттік лицензиялар: топ қызметкерлерін емес, базадағы адамдарды санаймыз
Клиенттік лицензия — базаға бір мезгілдегі бір қосылу. Бұл топтар ең көп артық төлейтін жер: лицензия санын барлық компаниялардағы бухгалтерлер мен экономистер саны бойынша есептейді.
Нақты УХ жобасында көрініс басқаша. Базада тұрақты түрде басқарушы компанияның қаржы қызметі, қазынашылық, ҚЕХС маманы және бақылаушылар жұмыс істейді — әдетте бұл бірнеше адам, сирек жиырмадан асады. Еншілес компаниялардың бухгалтерлері айына бір-екі сағатқа кіреді: жүктелген деректерді тексеру және есепті бекіту үшін. Еншілес компаниялардың экономистері — бюджеттік науқан кезеңінде. Шыңдар сәйкес келмейді.
Сегіз компаниядан тұратын топ үшін есептеу мысалы:
| Кім | Адам | Шыңда бір мезгілде |
|---|---|---|
| БК қаржы қызметі және қазынашылық | 6 | 6 |
| ҚЕХС маманы және бақылаушы | 2 | 2 |
| Еншілес компаниялар экономистері (бюджеттік науқан) | 8 | 4–5 |
| Еншілес компаниялар бухгалтерлері (есеп тапсыру) | 10 | 3–4 |
| Төлемге өтінім бастамашылары | 15 | 3–4 |
Қолжетімділігі бар қызметкерлер — 41, ал ең жүктелген күні базада бір мезгілде — шамамен 20. Шағын қормен екінші саннан бастап сатып алу керек. «1С:Предприятие 8» клиенттік лицензиялары әртүрлі жұмыс орны санына — біреуден бастап үлкен жиынтықтарға дейін шығарылады, жиынтықтар қосылады. Жұмыс орындарын қалай есептеу керектігі және бағдарламалық қорғаныстың аппараттықтан айырмашылығы туралы «1С лицензиялары: қалай есептеу керек» мақаласында толық жаздық.
Пайдалы бір деталь бар: «1С» фирмасының шарттары бойынша УХ-пен бұрын басқа бағдарламалар үшін сатып алынған «1С:Предприятие 8» клиенттік лицензияларын пайдалануға болады. Егер басқарушы компанияда Бухгалтериядан немесе басқа конфигурациядан бос лицензиялар болса, оларды жаңасын сатып алмас бұрын ескерген жөн.
Егер УХ-та барлық бөлімшелерден өтінімдері бар қазынашылық жоспарланса, бастамашылар саны күрт өседі. Онда УХ-та шынымен кім жұмыс істеуі керек, ал кімге хабарлама алып, сілтеме арқылы келісу жеткілікті екенін тағы бір рет қараған жөн. Рөлдерді қалай бөлу керектігі «УХ-тағы рөлдер мен қолжетімділік құқықтары» мақаласында талданған.
Серверлік лицензия және ПРОФ немесе КОРП деңгейі
Клиент-серверлік нұсқа үшін «1С:Предприятие 8» серверіне лицензия керек. Әдетте бұл ПРОФ x86-64. Қазақстанға арналған УХ шығарылғаны туралы бастапқы ақпараттық хатта «1С» фирмасы өніммен КОРП деңгейіндегі лицензияларды пайдалануды ұсынады. Іс жүзінде КОРП топқа кластердің кеңейтілген механизмдері — істен шығуға төзімділік, жүктемені бірнеше сервер арасында бөлу қажет болғанда керек. Бірнеше ондаған пайдаланушысы бар бір орталық УХ базасы үшін біз әдетте ПРОФ-тан бастаймыз және тоқтап қалуға қойылатын талаптар өссе, мәселеге қайта ораламыз.
УХ үшін қандай жабдық керек және не таңдау керек — өз серверіңіз бе, әлде жалға алу ма, бұл «1С:Управление холдингом үшін сервер және инфрақұрылым» мақаласында талданған. ДҚБЖ бөлек сатып алынады: PostgreSQL тегін, MS SQL Server Microsoft-та лицензияланады.
УХ-ты қалай сатып алу керек: рәсім
УХ қорап бағдарлама ретінде сатылмайды. «Управление холдингом для Казахстана» желісінің өнімдері тек «1С:Консалтинг» желісінің серіктестері және «1С:Центр ERP» немесе «Кандидат в 1С:Центр ERP» мәртебесі бар серіктестер арқылы таратылады. Пайдаланушы серіктеске басшының қолы және ұйымның мөрі бар өтініш береді, серіктес «1С» фирмасына өтінім ресімдейді, және оны бірнеше жұмыс күні ішінде қарайды. Еншілес қоғамдарға лицензия үшін — өз нысаны бойынша бөлек өтініш.
Осы күндерді жоба жоспарында ескерген жөн: егер жұмыс басталуы дүйсенбіге белгіленсе, ал өтініш әлі берілмесе, дүйсенбіге лицензия болмайды. Мұндай серіктесті қалай таңдау керектігін «1С:Управление холдингом енгізуге серіктесті қалай таңдау керек» мақаласында талдаймыз.
Тағы бір мүмкіндік — апгрейд. УХ негізгі жеткізілімін апгрейд шарттарымен «1С:Бухгалтерия 8 для Казахстана» және «1С:Консолидация» пайдаланушылары сатып ала алады. Баға «1С» фирмасының жалпы формуласы бойынша есептеледі: жаңа жиынтықтың құны минус тапсырылатын өнімнің құны, бірақ жаңа жиынтық құнының жартысынан кем емес. Есепті Бухгалтерияда жүргізіп отырған басқарушы компания үшін бұл елеулі үнем. Еншілес қоғамдарға лицензияға апгрейд қарастырылмаған.
Топ үшін лицензияларды есептеу
Қай жерде артық төлейді
Еншілес қоғамдарға лицензияны әр компанияға «тәртіп үшін» сатып алады. Егер еншілес компаниялар тек өз базаларынан деректер берсе, ал УХ басқарушы компанияда тұрса, мұндай лицензиялар керек болмауы мүмкін. Алдымен жұмыс схемасы, содан кейін спецификация.
Клиенттік лицензияларды штат кестесі бойынша есептейді. УХ-та бір мезгілдегі шыңдық жүктеме қолжетімділігі бар адамдар санынан айтарлықтай төмен.
Бірінші кезеңге бәрін сатып алады. Егер жоба контурлармен жүрсе — алдымен шоғырландыру, содан кейін бюджеттеу мен қазынашылық, — экономистер мен өтінім бастамашыларына лицензиялар тек сол кезеңдерге керек. Контурлардың реттілігі «УХ енгізу мерзімдері мен кезеңдері» мақаласында сипатталған.
ИТС туралы ұмытады. Әрекеттегі 1С:ИТС шартынсыз жаңартулар алуға болмайды, және дәл соған еншілес қоғамдарға лицензия сатып алу мүмкіндігі байланысты.
Салыстыру үшін: 1С:ERP-те логика өте ұқсас, бірақ пайдаланушылар әдетте бірнеше есе көп, және онда корпоративтік жеткізілім мәселесі жиі туады. Толығырақ — «1С:ERP лицензиялары» мақаласында. Жобаның толық сметасын, жұмыстарды қоса, «УХ енгізу қанша тұрады» мақаласында талдадық, ал өнім мен жеткізілім нұсқалары — 1С:Управление холдингом карточкасында.
Жиі қойылатын сұрақтар
Клиенттік лицензияларсыз бір негізгі жеткізілімнен бастауға бола ма?
Бағдарламамен танысу және көрсету үшін — иә, бір жұмыс орнында файлдық нұсқада. Жұмыс жобасы үшін клиенттік лицензиялар мен сервер керек.
Электрондық жеткізілім бар ма?
Иә. «Управление холдингом для Казахстана» желісі электрондық форматта да шығарылады: дистрибутивтер, құжаттама және бағдарламалық лицензиялардың ПИН-кодтары қорапсыз беріледі. Функционалдық жағынан ол қорап нұсқасынан ерекшеленбейді.
Еншілес компания 1С:Бухгалтерияда жұмыс істесе, еншілес қоғамдарға лицензия керек пе?
Егер еншілес компания есепті өз Бухгалтериясында жүргізсе, ал УХ одан деректер алса, еншілес компанияның Бухгалтерия лицензиясы өзінікі болып қалады. Еншілес қоғамға УХ лицензиясы УХ-тың өзі еншілес компанияның желісінде жұмыс істегенде керек. Нақты схеманы лицензиялық келісім бойынша тексереміз.
Лицензияларды кейін сатып алуға бола ма?
Иә. Клиенттік лицензиялар мен еншілес қоғамдарға лицензиялар компаниялар мен пайдаланушылар қосылған сайын қосымша сатып алынады. Еншілес қоғамдар үшін басты шарт — басқарушы компанияда әрекеттегі негізгі жеткізілім мен 1С:ИТС.
