Сіз бірнеше қоймасы, екі-үш қалада филиалы, сауда агенттері және бір уақытта жұмыс істейтін ондаған пайдаланушысы бар көтерме дистрибьютор болсаңыз, Қазақстанға арналған 1С:Комплексная автоматизация бүкіл контурды бір базада дерлік жабады: тапсырыстар, клиент бойынша баға, қарыз лимиті, қойма, жеткізу, СНТ мен ЭСФ, импорт, бухгалтерия мен жалақы. ERP пайдаланушылар жүздеп саналғанда немесе ЖОО бойынша бюджет пен ХҚЕС керек болғанда қажет.
Төменде мүмкіндіктер тізімі емес, дистрибуция КА-ға тұтас қалай түсетіні: нені қай ретпен қосу керек және дистрибьюторда есеп әдетте қай жерде бұзылады.
Неге «Управление торговлей + Бухгалтерия» байламы емес, КА? Дистрибьюторда әр операция бір мезгілде тауарлық та, салықтық та. Тиеп жөнелту дегеніміз – СНТ, ЭСФ, виртуалды қоймадан шығару, ал таңбаланған тауар үшін ИС МПТ-дағы акт. Алмасуы бар екі база болса, олардың арасындағы алшақтықты апта сайын талдауға тура келеді. КА-да құжат біреу.
Қоймалар мен филиалдар: анықтамалықтан емес, сызбадан бастаңыз
Дистрибьютормен бірге алдымен номенклатураны емес, сақтау орындарының картасын сызамыз. Алматыдағы орталық қойма, Астана мен Шымкенттегі филиал қоймалары, доңғалақтан сату болса агенттердің көліктері, ақау мен қайтарым қоймасы. Жеке жауаптысы бар әр физикалық орын – базадағы жеке қойма. Өз орны мен қоймашысы жоқ «мағынасы бойынша» қойма әдетте артық: мұндай нәрселер сипаттамалармен немесе тауарды оқшаулаумен шешіледі.
Ордерлік сұлба әр қоймаға бөлек, оның үстіне кіріс пен тиеп жөнелтуге бөлек қосылады. Қоймашылары бар орталық қоймада ол керек, ал менеджер тауарды өзі босататын шағын филиалда тек жұмысты көбейтеді. Баптау, теріс қалдықты бақылау және мекенжайлық сақтау туралы – «КА-дағы қойма» мақаласында.
Филиал әдетте жеке заңды тұлға емес, сол ұйымның қоймасы мен бөлімшесі. Ал филиалдар жеке ЖШС болып ресімделсе, тауар олардың арасында орын ауыстыру арқылы емес, ЭСФ-пен фирмааралық сату арқылы беріледі. Бұл қалай құрылғаны – «КА-дағы бірнеше ұйым және фирмааралық сату» мақаласында.
Клиент бойынша баға мен жеңілдік
Дистрибьюторда бір ғана баға сирек болады. Желілер бір прайспен алады, көтерме саудагерлер басқасымен, ірі клиенттің тауар тобына жеке жеңілдігі бар, аймақтық дилердің – өзінікі. КА-да бұл баға түрлерімен және клиенттермен келісімдермен беріледі: барлығына типтік келісім және ерекше шарт тиесілі клиенттерге жеке келісімдер.
Іске қосуда әр базада дерлік кездесетін қате: менеджерлерге тапсырыстағы бағаны қолмен түзету құқығы қалдырылған. Бір тоқсаннан кейін клиент іс жүзінде қандай жеңілдік алғанын ешкім айта алмайды, ал менеджерлер бойынша жалпы пайда есебі кез келген нәрсені көрсетеді. Біз бағаны қолмен өзгертуді жауып, менеджерлерге дұрыс келісімдер берер едік. Баға түрлері мен жеңілдіктер қалай бапталатыны «УТ-дағы баға белгілеу» мақаласында талданған: КА-да механизм сол.
Сауда агенттері
Агенттер мобильді қосымшада жұмыс істейді: 1С-тен өз сауда нүктелерін, номенклатураны, клиент келісімі бойынша бағаны, бос қалдық пен қарызды алады, ал кері тапсырыстар мен төлемдерді жібереді. Қазақстандағы дистрибьюторлардың көбі алдын ала тапсырыс бойынша жұмыс істейді: агент тапсырыс жинайды, қойма келесі күні тиеп жөнелтеді. Көліктен сату күрделірек, себебі көлік қоймаға айналады, ал агенттің қолында ақша болады.
Біз мұны УТ мысалында «Мобильді сауда агенті» мақаласында сипаттадық. КА үшін сұлба сол, бірақ нақты қосымша Сіздің конфигурацияңыз бен релизіңізбен үйлесетінін сатып алмас бұрын оның әзірлеушісінен тексеріңіз. Осы жерде жиі сүрінеді.
Тәжірибеден байқағанымыз: агентке бос қалдықтың орнына жалпы қалдық түсіріледі. Ол 40 қорапты көріп, 30-ға тапсырыс алады, ал оның 25-і басқа тапсырысқа резервте тұр. Бос қалдықты түсіріңіз және ол қаншалықты жиі жаңартылатынын келісіп алыңыз.
Дебиторлық қарыз және кредит лимиттері
Кейінге қалдырып төлеумен жұмыс істейтін дистрибьютор үшін бұл ең пайдалы баптау, және оны қосуды жиі ұмытады. Клиентпен келісімде немесе шартта қарыздың рұқсат етілген сомасы мен мерзімі беріледі, және КА лимиттен шыққан немесе мерзімі өткен қарызы бар клиентке тиеп жөнелтуге жол бермейді.
Қоспас бұрын лимиттердің өзін сату бөлімімен келісіңіз. Әйтпесе бірінші күні-ақ клиенттердің жартысына тиеп жөнелту тоқтайды да, бақылауды «уақытша» біржола өшіреді. Контрагенттердің қайталануын бөлек тексеріңіз: клиенттің үш карточкасы болса, қарыз оларға шашырайды және лимит іске қоспайды. Тапсырыс – тиеп жөнелту – төлем тізбегі мен қарызды бақылау «КА-дағы сатып алу және сату» мақаласында, ал мерзімі өткен қарызды талдау – дебиторлық қарызбен жұмыс бетінде.
СНТ, ЭСФ және виртуалды қойма
Азық-түлік, тұрмыстық химия және косметика дистрибьюторы үшін бұл 2026 жылдың соңындағы басты тақырып. 2026 жылғы 1 желтоқсаннан бастап ЭСФ тек «Виртуалды қойма» арқылы жазылатын және СНТ ресімделетін тауарлар тізбесі Қаржы министрінің 2026 жылғы 29 қыркүйектегі № 656 бұйрығымен кеңейтілді: оған ең төменгі баға деңгейі белгіленген тауарлар (сүт өнімдері, ұн, макарон, май, жуғыш заттар және басқа позициялар), сондай-ақ ТН ВЭД кодтары бойынша қант пен ашытқы енді. Тізбеге нақты не кіргені «СНТ және виртуалды қойма» мақаласында талданған.
КА-да тізбек мынадай: өткізу, соның негізінде СНТ, сатып алушы растағаннан кейін – «Виртуалды қойма» модулі арқылы ЭСФ. 2.4.4.102 релизінен бастап бір СНТ-ны виртуалды қоймада есепке алынатын тауарларға да, алынбайтындарына да бірден жазуға болады. Қоймалар арасындағы орын ауыстыруға, заң талап етсе, СНТ орын ауыстыру құжатынан ресімделеді.
Іске қоспас бұрын не істеу керек:
| Қайда | Нені тексеру |
|---|---|
| Номенклатура | 10 таңбалы ТН ВЭД коды, өлшем бірлігі, СНТ тауары белгісі |
| Контрагенттер | Сатып алушының виртуалды қоймалары, негізгі қойма белгіленген |
| Қалдықтар | Виртуалды қоймаға түсетінмен түгендеу арқылы салыстырылған |
| Құқықтар | Сату бөлімі жасайды, бір-екі адам қол қойып жібереді |
Порталдағы қалдық базадағы қойма бойынша емес, БСН бойынша тұрады. Сондықтан бір ұйымдағы филиалдары бар дистрибьюторда виртуалды қойма біреу, ал КА-да қоймалар бірнешеу, және қалдықтарды қоймалардың жиынтығы бойынша салыстыру керек. Баптау мен типтік алшақтықтар туралы толығырақ – «КА-дағы ЭСФ, СНТ және виртуалды қойма» мақаласында.
Импорт: ЕАЭО-дан және үшінші елдерден
Дистрибьютордың дерлік бәрі бірдеңе әкеледі. Үшінші елдерден тізбек былай көрінеді: келісімшарт валютасындағы жеткізушіге тапсырыс, инвойс бойынша кіріс, импортқа кедендік декларация, содан кейін фрахт, брокер және УСҚ тауарға бөлінетін жеке құжаттармен. Қосымша шығыстарды бөлмесеңіз, өзіндік құн төмендейді, ал есептердегі маржа артық көрінеді. Құжаттар мен тәртіп – «УТ-дағы тауар импорты» мақаласында, КА-да олар сол.
ЕАЭО-дан 2026 жылғы 14 қарашадан бастап ең төменгі баға деңгейі белгіленген тауарлардың кеңейтілген тізбесі қолданылады: 89 кодтың орнына ТН ВЭД-тің 1 030 коды. Әкелу бағасы МУЦ-тен төмен болса, ҚҚС айырмадан қосымша төленеді. База үшін мұның мәні біреу: номенклатура карточкасындағы ТН ВЭД коды толық әрі дұрыс болуы керек, себебі тауар тек кодпен анықталады. Нені тексеру керек – «ЕАЭО-дан импорттағы МУЦ» мақаласында.
Жеткізу
Өз көліктеріңіз болса, жеткізуді базада жүргізуге болады: клиент тапсырыстары мен өткізулер тасымалдау тапсырмаларына жиналады, тапсырма көлік пен жүргізушіге байланады. Механизм «Склад и доставка» баптаулар бөлімінде қосылады, содан кейін жеткізу аймақтары, көлік құралдары және тапсырыстағы жеткізу тәсілі пайда болады.
Ең бағаланбайтын бөлігі – номенклатураның салмағы мен көлемі. Оларсыз тапсырма жасалады, бірақ рейс көлікке сыя ма, түсіну мүмкін емес. Әдепкі жеткізу тәсілін де тексеріңіз: менеджерлерде «өзі алып кету» тұрса, логист рейсті жоспарлағанда тапсырысты көрмейді. Талдау – «УТ-дағы жеткізу» мақаласында.
Таңбалау
Таңбаланған тауар дистрибьюторына (сыра, дәрі-дәрмек, ББҚ, майлар мен автосұйықтықтар, ИС МПТ кестесі бойынша басқа топтар) ең алдымен екі құжат керек: жеткізушіден кіріс қабылдау-тапсыру актісі және сатып алушыға шығыс акт. Алмасу «1С:Маркировка для Казахстана» сервисі арқылы жүреді, тауарлар карточкаларында GTIN-мен НКТ-да сипатталуы керек.
Қабылдауды санмен емес, кодтармен салыстыру керек: «100 келді, актіде 100» кодтар бірдей дегенді білдірмейді. Тиеп жөнелту 1С-те өткізілсе, ал ИС МПТ-ға АПП кетпесе, кодтар Сізде қалады. Бұл қалай құрылғанын «УТ-дағы таңбалау» мақаласында сипаттадық, қосуды таңбалауды енгізу жобасында жасаймыз.
Дистрибьюторға КА қашан аз
Шекара айналым бойынша емес, бірнеше белгі бойынша өтеді:
- бір уақытта ондаған емес, жүздеген пайдаланушы жұмыс істейді;
- компания топқа айналды және ЖОО бойынша бюджеттер, шоғырландыру, банк немесе меншік иесі үшін ХҚЕС керек;
- көп сатылы есебі мен жүктемені жоспарлауы бар өз өндірісі пайда болды.
Үлкен қоймаңыз ТСД-мен болса, база баяу жұмыс істесе немесе өзіндік құн «қалқыса», бұл әлі ERP-ге көшуге себеп емес: мұндай мәселелер әдетте сервермен, баптаумен және құжаттардағы тәртіппен емделеді. Бірін екіншісінен қалай ажыратуға болады – «КА қашан аз» және «1С:ERP әлде Комплексная автоматизация» мақалаларында.
Қандай ретпен іске қосу керек
Біз бәрін бір күнде қоспас едік. Дистрибьютор үшін жұмыс тәртібі:
- Қоймалар, түгендеуден кейінгі қалдықтар, өткізулер және ЭСФ.
- Тізбедегі тауарлар бойынша виртуалды қойма және СНТ.
- Келісімдер, баға түрлері және кредит лимиттері.
- Кірістер, импорт және қосымша шығыстарды бөлу.
- Агенттер, жеткізу және таңбалау.
Құны
Қазақстанға арналған 1С:Комплексная автоматизация лицензиясы электрондық жеткізіммен – 630 000 ₸; клиент-серверлік нұсқасы бар 10 пайдаланушыға арналған жиынтық – 1 218 750 ₸. Филиалдары мен агенттері бар дистрибьюторға дәл клиент-серверлік нұсқа керек. Жұмыстарды сағатпен есептейміз: сағатына 22 000 ₸-ден бастап, көлемін зерттеуден кейін бағалаймыз. Жоба қалай өтетіні – 1С:Комплексная автоматизация енгізу бетінде.
Жиі қойылатын сұрақтар
Бізде бес филиал болса, КА жете ме?
Әдетте, иә. Филиалдар – бір базадағы қоймалар мен бөлімшелер, алыстағы қызметкерлер клиент-серверлік нұсқа немесе веб-клиент арқылы жұмыс істейді. Мәселе көбіне сервер мен бір уақыттағы пайдаланушылар санында.
Агенттеріміз УТ-мен қосымшада жұмыс істеп жүр. Ол КА-ға келе ме?
Қосымшаға байланысты. Әзірлеушіден ол Қазақстанға арналған КА-ны қолдай ма және қай релизден бастап екенін сұраңыз. Біз мұны көшуден кейін емес, бұрын тексереміз.
Мерзімі өткен қарызы бар клиентке тиеп жөнелтуге тыйым салуға бола ма?
Иә, келісімдегі немесе шарттағы қарыз сомасы мен мерзімінің лимиті арқылы. Лимиттерді сату бөлімімен алдын ала келісіңіз, әйтпесе бақылау бірінші күні-ақ тиеп жөнелтуді тоқтатады.
Біз сүт өнімдерімен сауда жасаймыз. 1 желтоқсанға дейін не істеу керек?
Номенклатураны тізбемен ТН ВЭД кодтары бойынша салыстыру, СНТ тауары белгісін қою, осы позицияларды түгендеу және КА-ны өзекті релизге дейін жаңарту.
